W artykule przeanalizowano różne perspektywy i interpretacje pojęć: marginalizacji społecznej i wykluczenia, a także podjęto próbę ich systematyzacji. Przedstawiono obszary aktywności, w których występują różne formy marginalizacji. Wskazano również oficjalne interpretacje tych pojęć, stosowane w dokumentach polityki społecznej. Kolejnym obszarem analizy są złożone czynniki warunkujące stan marginalizacji społecznej oraz etiologia i mechanizmy wykluczenia społecznego ukazane w świetle wybranych koncepcji teoretycznych. Zwrócono również uwagę na zmiany społeczne zachodzące w Polsce po 1989 roku oraz na proces globalizacji. Ważne kwestie poruszane w artykule dotyczą problemów ubóstwa i nierówności społecznych, w szczególności związanych z nierównym dostępem do edukacji.