Wyznaczenie statutu zabezpieczenia społecznego a związanie sądu zaświadczeniem A1

Arkadiusz Gawron

doi:10.31261/PPPM.2025.36.02

Opublikowane: 2025-06-30

Tom 36 (2025)

Wyznaczenie statutu zabezpieczenia społecznego a związanie sądu zaświadczeniem A1

Arkadiusz Gawron

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.31261/PPPM.2025.36.02

Abstrakt

Artykuł stanowi polemikę ze spotykanymi w doktrynie i orzecznictwie poglądami o bezwzględnym związaniu przez sąd zaświadczeniem A1, potwierdzającym ustawodawstwo, któremu dany pracownik podlega w zakresie zabezpieczenia społecznego – w przypadku, gdy dowiedzione zostanie, że zaświadczenie to uzyskano w drodze oszustwa. Teza o braku takiego związania wyprowadzona została na bazie istniejącego w porządku unijnym zakazu nadużywania praw i czerpania korzyści z oszustwa oraz obowiązkach sądu orzekającego w sprawie w zakresie ustalania i stosowania prawa właściwego z urzędu, przy wykorzystaniu metod: dogmatycznych, analizy krytycznej. W artykule proponuje się, za stanowiskiem przedstawionym przez Rzecznika Generalnego TSUE Henrika Saugmandsgaard Øe, przyjęcie założenia, że sąd nie jest związany wynikiem procedury dialogu i koncyliacji, zmierzającej do usunięcia z obrotu wadliwego zaświadczenia A1.

Słowa kluczowe:

zabezpieczenie społeczne , prawo prywatne międzynarodowe

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Gawron, A. (2025). Wyznaczenie statutu zabezpieczenia społecznego a związanie sądu zaświadczeniem A1. Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego, 36, 45–66. https://doi.org/10.31261/PPPM.2025.36.02

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Bibliografia

Antonów K., Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pojęcie oraz właściwości postępowań przedsądowych i ochrony cywilnosądowej, Wolters Kluwer, Warszawa 2011.
Google Scholar

Basedow J., The Application of Foreign Law — Comparative Remarks on the Practical Side of Private International Law, in: Private International Law in Mainland China, Taiwan and Europe, eds. J. Basedow, K.B. Pißler, Mohr Siebeck, Tübingen 2014, s. 85—100.
Google Scholar

Bińczycka-Majewska T., Glosa do wyroku SN z dnia 25 marca 1998 r., II UKN 576/97, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2000, nr 1, s. 11.
Google Scholar

Cappaletti M., Mandatory Ex-Officio Application of Foreign Law: The Comparative Method as an Answer in Cases Where the Foreign Law Cannot Be Ascertained, „Comparative and International Law Journal of Southern Africa” 1970, issue 1, s. 49—62.
Google Scholar

De Wildespeare F., Vukorepa I., The EU Social Security Rules on Posting: Defining Problems and Potential Solutions, in: Research Handbook on European Social Security Law, eds. F. Pennings, G. Vonk, Edward Elgar, Cheltenham—Northampton 2023, s. 225—251. DOI: https://doi.org/10.4337/9781800886353.00019
Google Scholar

De Wispelaere F., De Smedt L., Pacolet J., Posting of Workers: Report on A1 Portable Documents Issued in 2021, Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion, Brussels 2022.
Google Scholar

Driguez L., Posting of Workers: When the Ideal of Cooperation Between National Institutions Prevails over the Fight Against Fraud: CRPNPAC and Vueling, „Common Market Law Review” 2021, issue 3, s. 929—950. DOI: https://doi.org/10.54648/COLA2021055
Google Scholar

Eichenhofer E., Internationales Sozialrecht und internationales Privatrecht, Nomos, Baden-Baden 1987.
Google Scholar

Eichenhofer E., Platform Work and Social Security in German Law: An International Law Perspective, „International Social Security Review” 2021, issue 3, s. 111—132. DOI: https://doi.org/10.1111/issr.12280
Google Scholar

Eidenmüller H., Abuse of Law in the Context of European Insolvency Law, „European Company and Financial Law Review” 2009, issue 1, s. 1—28. DOI: https://doi.org/10.1515/ECFR.2009.1
Google Scholar

Flessner A., Fakultatives Kollisionsrecht, „Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht” 1970, Heft 3, s. 547—584.
Google Scholar

Frey M., Die Straßburger Tram kommt wieder nach Kehl Europarechtliche und kollisionsrechtliche Fragen des grenzüberschreitenden Einsatzes von Arbeitnehmern am konkreten Fall, „Recht der Transportwirtschaftsrecht” 2014, Heft 3, s. 92—99.
Google Scholar

Gamillscheg F., Internationales Arbeitsrecht (Arbeitsverweisungsrecht), Mohr Siebeck, Tübingen 1959. DOI: https://doi.org/10.1515/9783111414980
Google Scholar

Goller M., Arbeitsunfall- und Berufskrankheitenrisiko bei grenzüberschreitenden Beschäftigungsverhältnissen, Nomos, Baden-Baden 2007. DOI: https://doi.org/10.5771/9783845204246
Google Scholar

Grygutis J., Status prawny pracownika delegowanego na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, C.H.Beck, Warszawa 2023.
Google Scholar

Hansel P., Kollisionsrecht hinsichtlich des Systems der sozialen Sicherheit, in: Europäisches Arbeitsrecht: Mit zahlreichen Beispielsfällen aus der Rechtsprechung des EuGH, Hrsg. P. Hantel, Springer, Wildau 2019, s. 323—338. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-662-70226-0_23
Google Scholar

Kjellgren A., On the Border of Abuse: The Jurisprudence of the European Court of Justice on Circumvention, Fraud and Other Misuses of Community Law, „European Business Law Review” 2000, issue 3, s. 179—194. DOI: https://doi.org/10.54648/265858
Google Scholar

Lach D.E., Procedura wycofania zaświadczenia A1 a wsteczne włączenie delegowanego pracownika do systemu zabezpieczenia społecznego państwa wykonywania pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023, nr 8, s. 33—41. DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2023.8.7
Google Scholar

Leczykiewicz D., Prohibition of Abusive Practices as a “General Principle” of EU Law, „Common Market Law Review” 2019, issue 3, s. 703—742. DOI: https://doi.org/10.54648/COLA2019053
Google Scholar

Martisjen D.S., Blauberger M., The Court of Justice of the European Union and the Mega-Politics of Posted Workers, „Law and Contemporary Problems” 2021, no. 4, s. 29—57.
Google Scholar

Michaelis R., Public and Private International Law: German Views on Global Issues, „Journal of Private International Law” 2008, no. 1, s. 121—138. DOI: https://doi.org/10.1080/17536235.2008.11424336
Google Scholar

Morelli G., Diritto processuale civile internazionale, Cedam, Padova 1954.
Google Scholar

Nishitani Y., Treatment of Foreign Law: Dynamics Towards Convergence? — General Report, in: Treatment of Foreign Law — Dynamics Towards Convergence?, ed. Y. Nishitani, Springer International Publishing AG, Kyoto 2017, s. 3—62. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-56574-3_1
Google Scholar

Piasecki K., Z zagadnień stosunku postępowania cywilnego do postępowania administracyjnego, w: Proces i prawo. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Jerzego Jodłowskiego, red. E. Łętowska, Ossolineum, Wrocław 1989, s. 439—455.
Google Scholar

Pieter van der Mei A., van Ooij E., The Judicial Finetuning of the EU Rules Determining the Applicable Social Security Legislation, „Maastricht Journal of European Comparative Law” 2022, issue 1, s. 132—155. DOI: https://doi.org/10.1177/1023263X211058394
Google Scholar

Ranieri F., Verbot des Rechtsmissbrauchs und Europäisches Gemeinschaftsprivatrecht, „Zeitschrift für Europäisches Privatrecht” 2001, Heft 3, s. 165—177.
Google Scholar

Rennuy N., Posting of Workers: Enforcement, Compliance and Reform, „European Journal of Social Security” 2022, issue 2, s. 212—234. DOI: https://doi.org/10.1177/1388262720931658
Google Scholar

Rennuy N., Shopping for Social Security Law in the EU, „Common Market Law Review” 2021, issue 1, s. 13—38. DOI: https://doi.org/10.54648/COLA2021002
Google Scholar

Ryszka J., Współpraca państw członkowskich Unii Europejskiej jako niezbędny element skutecznej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w: Stosunki sąsiedzkie w świetle prawa międzynarodowego, red. E. Cała-Wacinkiewicz et al., C.H.Beck, Warszawa 2022, s. 183—197.
Google Scholar

Saas S.L., Foreign Law in Civil Litigation: A Comparative Survey, „The American Journal of Comparative Law” 1968, no. 3, s. 332—371. DOI: https://doi.org/10.2307/838662
Google Scholar

Sokołowska A., Skibińska M., Delegowanie pracowników za granicę, Wolters Kluwer, Warszawa 2016.
Google Scholar

Sørensen K.E., The Fight Against Letterbox Companies in the Internal Market, „Common Market Law Review” 2015, issue 1, s. 85—118. DOI: https://doi.org/10.54648/COLA2015004
Google Scholar

Sznajder-Peroń K., Zagadnienia związane z pojmowaniem i stosowaniem prawa właściwego, w: System prawa prywatnego, t. 20A, Prawo prywatne międzynarodowe, red. M. Pazdan, C.H.Beck, Warszawa 2014, s. 508—544.
Google Scholar

Szypniewski M., Ochrona interesu pracownika delegowanego w ramach świadczenia usług w Unii Europejskiej, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.
Google Scholar

Szypniewski M., Ufać, ale kontrolować? Zasada lojalnej współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej a zaświadczenie A1, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2022, nr 2, s. 27—32.
Google Scholar

Tomaszewska M., Równowaga pomiędzy swobodami rynkowymi a polityką Unii Europejskiej — na przykładzie praw pracowników delegowanych, w: Polska. Hiszpania. Ameryka Łacińska. Wybrane zagadnienia z zakresu prawa pracy i prawa publicznego, red. J. Stelina, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2016, s. 59—69.
Google Scholar

Twardoch P., Klyta W., Kolejny przejaw fenomenu kodyfikacji prawa prywatnego międzynarodowego w Ameryce Łacińskiej — urugwajska Ustawa Ogólna o Prawie Prywatnym Międzynarodowym n° 19.920 z 17 listopada 2020 r. Zagadnienia wybrane, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” 2022, t. 30, s. 79—113. DOI: https://doi.org/10.31261/PPPM.2022.30.04
Google Scholar

Wellner W., Sozialversicherungsrechtliche Haftungsausschlüsse bei Unfällen im Straßenverkehr „Neue Juristische Wochenschrift” 2009, Heft 15, s. 402—403.
Google Scholar

Wenander H., Sincere Cooperation, Mutual Trust, and Mutual Recognition in Social Security Coordination, „Review of European Administrative Law” 2020, no. 3, s. 89—108. DOI: https://doi.org/10.7590/187479820X16007576818834
Google Scholar

Wolff M., Der versorgungsausgleich im Deutschen internationalen Privatrecht, „Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht” 1979, Heft 4, s. 721—743.
Google Scholar

Zeh R., Der Arbeitnehmer im liberalisierten Welthandel: Freizügigkeit, Entsendung und Freie Exportzonen, Duncker & Humbolt, Berlin 2018. DOI: https://doi.org/10.3790/978-3-428-55210-8
Google Scholar

Zieliński M., Zakres związania sądów państwa członkowskiego zaświadczeniem o ustawodawstwie właściwym (E101 i A1) w razie stwierdzenia oszustwa — uwagi na tle orzeczeń TSUE w sprawach C-359/16, C-527/16, C-370/17 i 37/18 oraz C-17/19 — część 1, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2021, nr 4, s. 48—53. DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2021.4.8
Google Scholar

Zieliński M., Zakres związania sądów państwa członkowskiego zaświadczeniem o ustawodawstwie właściwym (E101 i A1) w razie stwierdzenia oszustwa — uwagi na tle orzeczeń TSUE w sprawach C-359/16, C-527/16, C-370/17 i 37/18 oraz C-17/19 — część 2, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2021, nr 5, s. 52—60. DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2021.5.7
Google Scholar

Tom 36 (2025)
Opublikowane: 2026-06-19

ISSN: 1896-7604

eISSN: 2353-9852

10.31261/PPGOS

Wydawca

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Licencja CC

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Prześlij tekst