Obecna sytuacja w relacjach Polski i Ukrainy, wydarzenia wojenne w Ukrainie, współpraca gospodarcza obu krajów nie pozostaje bez wpływu na prawo. Nie budzi wątpliwości, że zawierane umowy między podmiotami z Polski i Ukrainy będą generować postępowania sądowe w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem postanowień umownych przez jednego lub obu kontrahentów. W związku z czym nie bez znaczenia będą przepisy obu krajów regulujące kwestie uznawania i wykonywania orzeczeń zagranicznych. Należy podkreślić, że liczba takich postępowań w relacjachpolsko-ukraińskich była znikoma, co potwierdza brak wielkiej liczby orzeczeń sądowych w tym zakresie. Jednak, mając nadzieję na rozwój współpracy gospodarczej, sędziowie muszą mieć świadomość jakie przepisy i w jakim zakresie należy stosować w postępowaniu o uznanie i wykonanie orzeczenia zagranicznego, żeby unikać sytuacji, której dopuścił się sąd w postępowaniu będącym przedmiotem niniejszej glosy. Korelacja przepisów konwencji polsko-ukraińskiej z 1993 roku i prawa wewnętrznego Ukrainy i Polski nie jest taka jednoznaczna. Niniejsza glosa przedstawia najbardziej dyskusyjne aspekty związane ze stosowaniem prawa właściwego w sprawach gospodarczych o uznanie i wykonanie orzeczeń zagranicznych.

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza funkcjonowania dużych modeli językowych (LLM) w kontekście prawa prywatnego międzynarodowego. Celem badawczym jest ocena ich przydatności w procesie ustalania prawa właściwego, w szczególności przy analizie klauzul wyboru prawa, oraz wskazanie systemowych ograniczeń wynikających z architektury tych modeli. Autor wykorzystuje metodę dogmatyczno-prawną oraz analizę funkcjonalną, odwołując się do przykładów z praktyki prawniczej, w tym projektów due diligence oraz zastosowania systemów sztucznej inteligencji w pracy kancelarii prawnych. Główną tezą opracowania jest stwierdzenie, że problemy związane z wykorzystaniem LLM w prawie prywatnym międzynarodowym mają charakter strukturalny i wynikają z probabilistycznej natury tych modeli, w tym zjawisk takich jak tokenizacja, halucynacje oraz uśrednianie znaczeń pojęć prawnych. Prowadzi to do ryzyka błędnej identyfikacji norm kolizyjnych, nieprawidłowej interpretacji klauzul wyboru prawa oraz systemowej stronniczości na rzecz dominujących systemów prawnych. Wnioski wskazują, że mimo znaczącego postępu technologicznego, w szczególności rozwoju modeli typu reasoning oraz technik RAG, systemy te nie są w stanie zastąpić prawnika w procesie stosowania norm kolizyjnych. Ich wykorzystanie wymaga stałego nadzoru człowieka (ang. human oversight), a rozwój wyspecjalizowanych, lokalnych modeli językowych może stanowić bardziej adekwatną ścieżkę dla praktyki prawa prywatnego międzynarodowego.