https://doi.org/10.31261/zpppips.2026.24.07
Artykuł analizuje nową instytucję prawa dostępu przedstawicieli związkowych do zakładu pracy na tle szerszych zmian legislacyjnych wprowadzonych ustawą z dnia 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Punktem wyjścia jest przedstawienie kontekstu reformy prawa w zakresie układów zbiorowych pracy, związanej z dążeniem ustawodawcy do zwiększenia znaczenia rokowań zbiorowych oraz usunięcia barier utrudniających rozwój praktyki układowej. W pierwszej części omówiono normatywną konstrukcję prawa dostępu do zakładu pracy jako instrumentu wzmacniającego zdolność układową strony związkowej na etapie przygotowania i prowadzenia rokowań nad zakładowym układem zbiorowym pracy oraz monitorowania wykonywania obowiązującego układu. Wskazano, że nowe rozwiązanie realizuje standardy międzynarodowe wynikające z Konwencji nr 135 MOP oraz służy ułatwieniu przedstawicielom związkowym kontaktu z pracownikami objętymi przyszłym lub obowiązującym układem. W dalszej części przedstawiono reformę procedur związanych z obowiązywaniem układów zbiorowych pracy, polegającą na odejściu od modelu rejestracyjnego na rzecz elektronicznej ewidencji układów i porozumień zbiorowych oraz na wprowadzeniu sądowej kontroli legalności układu po jego zawarciu. Podkreślono znaczenie publicznej dostępności treści układów i porozumień zbiorowych w ramach Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy jako czynnika mogącego sprzyjać większej przejrzystości i rozwojowi zasięgu rokowań zbiorowych. W ostatniej części przeanalizowano znowelizowaną instytucję rozszerzenia stosowania ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, wskazując na liberalizację przesłanek formalnych i potencjalnie większą rolę państwa w kształtowaniu zasięgu układów zbiorowych. Choć zmiany legislacyjne nie prowadzą do zasadniczej przebudowy modelu układów zbiorowych pracy, nowa ustawa zawiera mechanizmy prawne, które mogą korzystnie wpływać na rozwój praktyki układowej w Polsce.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.
1. Licencja
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.
2. Oświadczenie Autora
Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.
Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.
UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).
3. Prawa użytkownika
Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.
4. Współautorstwo
Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.
Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).
2026
Opublikowane: 2020-11-27
10.31261/zpppips
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
English
Język Polski