Artykuł podejmuje ontologiczny problem wolności stworzenia w perspektywie eschatologicznej na przykładzie myśli Sergiusza Bułgakowa. Celem nie jest rekonstrukcja całej doktryny apokatastazy ani panorama współczesnych sporów o zakres zbawienia, lecz analiza statusu „woli stworzonej” (воля тварная) jako kategorii ontologicznej. Punkt wyjścia stanowi klasyczny model nieodwołalności decyzji duchów czystych w tradycji augustyńsko-tomistycznej, oparty na pojęciu immutabilitas i rozróżnieniu między aeternitas a aevum. Na tym tle zostaje przeprowadzona analiza tekstów Bułgakowa, w których argument antydualny prowadzi do zakwestionowania możliwości ontologicznego utrwalenia wiecznego sprzeciwu wobec Boga.
Artykuł wskazuje, że spór nie dotyczy przede wszystkim zakresu zbawienia, lecz relacji między definitywnością aktu a ontologią uczestnictwa. W części systematycznej zostają przedstawione napięcia i granice propozycji Bułgakowa, zwłaszcza w odniesieniu do problemu wolności eschatologicznej i ryzyka deterministycznej interpretacji jedności bytu. Konkluzja nie redukuje zagadnienia do prostej alternatywy między „wiecznym potępieniem” a „koniecznym pojednaniem”, lecz proponuje rozróżnienie między definitywnością aktu a absolutyzacją sprzeciwu jako klucz do dalszych badań.
English
Język Polski