https://doi.org/10.31261/PPK.2026.10.01.06
Artykuł 22 ust. 2 Konstytucji Ugandy z 1995 r. stanowi, iż: „Żadna osoba nie ma prawa do pozbawienia życia nienarodzonego dziecka, chyba że jest to dopuszczone przez ustawę”. Regulacja ta jest odmienna od rozwiązań, które zostały przyjęte w niektórych państwach afrykańskich, takich jak: Somalia, Kenia czy też Eswatini, w których to krajach konstytucje dobitnie określają przesłanki dopuszczalności przerwania ciąży. Parlament Ugandy nie uchwalił dotychczas przepisów wykonawczych mających na celu implementację art. 22 ust. 2. W konsekwencji, nadal obowiązują przepisy art. 130–132 ustawy Kodeks karny z 1950 r., które penalizują odpowiednio: usiłowanie dokonania aborcji, spowodowanie poronienia oraz dostarczanie środków w celu przerwania ciąży. Jednocześnie art. 207 tego aktu dopuszcza aborcję jako tzw. „zabieg chirurgiczny” w celu ratowania życia kobiety ciężarnej.
Sąd Najwyższy Ugandy wskazał różne metody wykładni konstytucji, wśród których znajduje się m.in. analiza historii legislacyjnej (genezy przepisu). Zastosowanie odmiennych metod wykładni prowadzić może do różnych rezultatów interpretacyjnych, w odniesieniu do art. 22 ust. 2. W niniejszym opracowaniu autor odwołuje się do historii powstania konstytucji, argumentując, że przepis ten powinien być interpretowany jako dopuszczający przerwanie ciąży w celu ratowania życia kobiety, nawet jeśli nie następuje ono w formie zabiegu chirurgicznego. Tym samym, autor polemizuje ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w sprawie Human Rights Awareness Promotion Forum i inni przeciwko Prokuratorowi Generalnemu (2025), w którym uznano, że historia legislacyjna art. 22 ust. 2 wskazuje na legalność aborcji wyłącznie wtedy, gdy jest ona przeprowadzona jako zabieg chirurgiczny w celu ratowania życia matki.
Ponadto autor podnosi, że dopuszczalność aborcji z innych przyczyn — takich jak poważne wady płodu czy zajście w ciążę w wyniku czynu zabronionego (czego przykładem są: gwałt, wykorzystanie seksualne nieletniego lub kazirodztwo) — wymaga wyraźnej regulacji ustawowej. W związku z tym pogląd, iż art. 22 ust. 2 może być interpretowany jako dopuszczający aborcję na podstawie przesłanek prawa zwyczajowego (common law), nie znajduje oparcia w historii jego uchwalenia.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.
1. Licencja
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.
2. Oświadczenie Autora
Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.
Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.
UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).
3. Prawa użytkownika
Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.
4. Współautorstwo
Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.
Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).
2026
Opublikowane: 2020-10-09
10.31261/PPK
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Język Polski
English