Od (prze)milczenia do dialogu. Przekłady literatur słowiańskich w latach 1990-2020 CFP Issue 12/2022

2020-11-08

Koniec dekady często skłania do podsumowań, wytyczając wygodne (choć umowne) ramy czasowe dla porządkowania, opisu, czy uogólnienia zjawisk. Tymczasem mamy za sobą już trzy dziesięciolecia, które rozpoczęły i naznaczyły zmiany polityczno-ustrojowe państwowości narodów słowiańskich, następnie zaś ich transformacja i stabilizacja. Lata 1990-2020 wyznaczają dla Słowiańszczyzny umowny (bo nie wskazujący na konkretne fakty historyczne wspólne dla historii Słowian), jednak uzasadniony (bo pozwalający na stawianie diagnoz, ocen, i formułowanie pytań dotyczących przyszłości) przedział czasu, a także okres formowania i zmian w zakresie tożsamości, podmiotowości, funkcjonowania kultury, rynku i wielu innych aspektów życia. W kolejnym tomie „Przekładów Literatur Słowiańskich” chcielibyśmy zatem przyjrzeć się bliżej właśnie temu okresowi, czyniąc to jednak z perspektywy translacji i translatologii.

O roli przekładu w komunikacji międzykulturowej napisano już wiele, podkreślając przede wszystkim jego rolę mediacyjną, umożliwiającą porozumienie i dialog międzykulturowy. Jednak we wzajemnej recepcji przekładowej literatur słowiańskich często ów dialog jest niepełny, a obraz drugiej kultury – ograniczony lub powierzchowny, o czym świadczą choćby dysproporcje ilościowe i jakościowe w obecności przekładów z literatury słowiańskich w różnych krajach Słowiańszczyzny. Taki stan rzeczy nie jest oczywiście regułą, jednak zdaje się, że w dużej mierze literacka obecność w przestrzeni innego kraju/języka/kultury, jest warunkowana zarówno doraźnymi modami, jak i wymogami rynku wydawniczego. Z drugiej strony rośnie liczba tłumaczy literatur słowiańskich, pojawiają się wydawnictwa ukierunkowane na tę właśnie literaturę, a publikacje dofinansowywane są przez granty wydawnicze, co zdaje się dobrze prognozować dla przyszłej recepcji literatur słowiańskich. W naszym przekonaniu perspektywa trzydziestu lat pozwala już na formułowanie pewnych sądów, ocen, obserwowanie zmiennej dynamiki przekładów literatur zachodnio- i południowosłowiańskich. Przekonani o ważkości zaledwie zarysowanego tu problemu proponujemy podjęcie w kolejnym tomie PLS refleksji nad następującymi zagadnieniami:

  • recepcja literatur słowiańskich w latach 1990-2020 lub w okresie mieszczącym się w tych ramach;
  • obecność i nieobecność przekładów literatur słowiańskich w innych krajach słowiańskich i niesłowiańskich; recepcja literatur słowiańskich w świecie;
  • rola tłumaczy w dialogu międzykulturowym, obiegu wydawniczym, wypaczaniu/objaśnianiu obrazu kultury/języka/literatury w kontekście słowiańskim;
  • literatury słowiańskie w centrum i na peryferii;
  • instytucjonalne wsparcie dla inicjatyw przekładowych w obrębie Słowiańszczyzny;
  • krytyka przekładu w krajach słowiańskich (1990-2020), krytyka przekładów literatur słowiańskich;
  • przekładoznawstwo w krajach słowiańskich (1990-2020);
  • (nowe) tendencje w literaturach słowiańskich i ich recepcja;
  • wybory translatorskie w kręgu literatur słowiańskich (1990-2020).

 

Czasopismo „Przekłady Literatur Słowiańskich” regularnie publikuje zestawienia bibliograficzne przekładów literatur zachodnio- i południowosłowiańskich w Polsce oraz literatury polskiej w krajach zachodnio- i południowosłowiańskich wraz z komentarzami. W przygotowywanym tomie znajdzie się zestawienie za lata 2019-2020, które możemy udostępnić na Państwa życzenie przed jego publikacją. Zachęcamy również do zapoznania się z dotychczasowymi bibliografiami dostępnymi online z zakładce „Archiwum” na stronie internetowej czasopisma <www.pls.us.edu.pl>, a obejmującymi w sumie lata 1990-2018:

 

Zapraszamy do nadsyłania propozycji artykułów (patrz: wytyczne dla autorów) do 30.09.2021 na adres redakcji pls@us.edu.pl lub za pośrednictwem platformy Open Journal System. Planowany termin publikacji: rok 2022.

 

Katarzyna Majdzik Papić (redaktor tematyczny) i Zespół Redakcyjny PLS