Czasopismo „Przekłady Literatur Słowiańskich” zostało założone przez profesor Bożenę Tokarzową w 2009 roku w Zakładzie Teorii Literatury i Translacji Instytutu Filologii Słowiańskiej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego (początkowo ukazywało się jako wydawnictwo ciągłe, a w 2012 roku zostało przekształcone w czasopismo). Od początku wydawcą czasopisma jest Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. „Przekłady Literatur Słowiańskich” poświęcone są zagadnieniom przekładu artystycznego w ramach języków południowo- i zachodniosłowiańskich, widzianym w perspektywie teoretycznej, historycznoliterackiej i historycznokulturowej. Obejmuje zarówno rejestrację wydań i recepcji przekładów, jak również studia dotyczące:
1. specyfiki przekładu w granicach języków blisko spokrewnionych,
2. przekładu jednej kultury na drugą za pośrednictwem medium literatury,
3. roli przekładu w badaniach komparatystycznych i w studiach nad recepcją literatur słowiańskich w świecie,
4. zagadnień podejmowanych w najnowszych badaniach translatologicznych.

 

ISSN: 1899-9417 (Print) ISSN: 2353-9763 (Online) DOI: 10.31261/PLS


 
 

Od (prze)milczenia do dialogu. Przekłady literatur słowiańskich w latach 1990-2020 CFP Issue 12/2022

2020-11-08

Zaproszenie do nadsyłania artykułów do nowego numeru

Koniec dekady często skłania do podsumowań, wytyczając wygodne (choć umowne) ramy czasowe dla porządkowania, opisu, czy uogólnienia zjawisk. Tymczasem mamy za sobą już trzy dziesięciolecia, które rozpoczęły i naznaczyły zmiany polityczno-ustrojowe państwowości narodów słowiańskich, następnie zaś ich transformacja i stabilizacja. Lata 1990-2020 wyznaczają dla Słowiańszczyzny umowny (bo nie wskazujący na konkretne fakty historyczne wspólne dla historii Słowian), jednak uzasadniony (bo pozwalający na stawianie diagnoz, ocen, i formułowanie pytań dotyczących przyszłości) przedział czasu, a także okres formowania i zmian w zakresie tożsamości, podmiotowości, funkcjonowania kultury, rynku i wielu innych aspektów życia. W kolejnym tomie „Przekładów Literatur Słowiańskich” chcielibyśmy zatem przyjrzeć się bliżej właśnie temu okresowi, czyniąc to jednak z perspektywy translacji i translatologii.

O roli przekładu w komunikacji międzykulturowej napisano już wiele, podkreślając przede wszystkim jego rolę mediacyjną, umożliwiającą porozumienie i dialog międzykulturowy. Jednak we wzajemnej recepcji przekładowej literatur słowiańskich często ów dialog jest niepełny, a obraz drugiej kultury – ograniczony lub powierzchowny, o czym świadczą choćby dysproporcje ilościowe i jakościowe w obecności przekładów z literatury słowiańskich w różnych krajach Słowiańszczyzny. Taki stan rzeczy nie jest oczywiście regułą, jednak zdaje się, że w dużej mierze literacka obecność w przestrzeni innego kraju/języka/kultury, jest warunkowana zarówno doraźnymi modami, jak i wymogami rynku wydawniczego. Z drugiej strony rośnie liczba tłumaczy literatur słowiańskich, pojawiają się wydawnictwa ukierunkowane na tę właśnie literaturę, a publikacje dofinansowywane są przez granty wydawnicze, co zdaje się dobrze prognozować dla przyszłej recepcji literatur słowiańskich. W naszym przekonaniu perspektywa trzydziestu lat pozwala już na formułowanie pewnych sądów, ocen, obserwowanie zmiennej dynamiki przekładów literatur zachodnio- i południowosłowiańskich. Przekonani o ważkości zaledwie zarysowanego tu problemu proponujemy podjęcie w kolejnym tomie PLS refleksji nad następującymi zagadnieniami:

  • recepcja literatur słowiańskich w latach 1990-2020 lub w okresie mieszczącym się w tych ramach;
  • obecność i nieobecność przekładów literatur słowiańskich w innych krajach słowiańskich i niesłowiańskich; recepcja literatur słowiańskich w świecie;
  • rola tłumaczy w dialogu międzykulturowym, obiegu wydawniczym, wypaczaniu/objaśnianiu obrazu kultury/języka/literatury w kontekście słowiańskim;
  • literatury słowiańskie w centrum i na peryferii;
  • instytucjonalne wsparcie dla inicjatyw przekładowych w obrębie Słowiańszczyzny;
  • krytyka przekładu w krajach słowiańskich (1990-2020), krytyka przekładów literatur słowiańskich;
  • przekładoznawstwo w krajach słowiańskich (1990-2020);
  • (nowe) tendencje w literaturach słowiańskich i ich recepcja;
  • wybory translatorskie w kręgu literatur słowiańskich (1990-2020).

 

Czasopismo „Przekłady Literatur Słowiańskich” regularnie publikuje zestawienia bibliograficzne przekładów literatur zachodnio- i południowosłowiańskich w Polsce oraz literatury polskiej w krajach zachodnio- i południowosłowiańskich wraz z komentarzami. W przygotowywanym tomie znajdzie się zestawienie za lata 2019-2020, które możemy udostępnić na Państwa życzenie przed jego publikacją. Zachęcamy również do zapoznania się z dotychczasowymi bibliografiami dostępnymi online z zakładce „Archiwum” na stronie internetowej czasopisma <www.pls.us.edu.pl>, a obejmującymi w sumie lata 1990-2018:

 

Zapraszamy do nadsyłania propozycji artykułów (patrz: wytyczne dla autorów) do 30.09.2021 na adres redakcji pls@us.edu.pl lub za pośrednictwem platformy Open Journal System. Planowany termin publikacji: rok 2022.

 

Katarzyna Majdzik Papić (redaktor tematyczny) i Zespół Redakcyjny PLS

Modernizm w przekładzie CFP Issue 11/2021

2020-03-06

ZAPROSZENIE NA MIĘDZYNARODOWĄ KONFERENCJĘ PRZEKŁADOZNAWCZĄ NA TEMAT:

MODERNIZM W PRZEKŁADZIE (konferencja odbędzie się w czerwcu 2021 r., publikacja numeru tematycznego planowana jest w 2021 r., prace nad wydaniem numeru rozpoczną się na początku 2021 roku, artykuły można przesyłać do końca grudnia 2020 r.).

W badaniach nad modernizmem ostatnich kilkunastu lat refleksję nad ponadregionalnymi, ogólnoformacyjnymi znamionami europejskiego modernizmu wyraźnie przeciwważy nurt dociekań komparatystycznych zogniskowanych na lokalnej odrębności, prądowych i terminologicznych antynomiach oraz historyczno-kulturowej specyfice modernizmów regionalnych. „Zwrot transnarodowy”, który w badaniach nad modernizmem ogłosili Douglas Mao i Rebecca L. Walkowitz, nie tylko pozwolił włączyć w obszar uwagi badawczej heterogeniczne tradycje kulturowe, geopolityczne i historyczne, ale także udobitnił rolę przekładu w międzykulturowej ekspansji, cyrkulacji i transformacji modernistycznych idei, prądów, poetyk, stylów i gatunków. Znaczący wzrost zainteresowania problemami przekładu literackiego w badaniach porównawczych nad modernizmem ostatnich lat pozwala zdiagnozować na tym obszarze „zwrot translacyjny”. Przekład ujmowany jest nie tylko jako modus twórczej aktywności i jeden z dyskursów modernistycznej literatury, ale także jako manifestacja modernistycznej wrażliwości i samoświadomości kulturowej, a nawet podstawowa kategoria analityczna zdolna uchwycić specyfikę tej formacji historyczno-kulturowej i artystyczno-ideowej.

„Przekład modernistyczny” chcielibyśmy potraktować nie jako stabilny i wewnętrznie koherentny zespół wyznaczników, ściśle określony typ doświadczeń translatorskich lub zbiór kanonicznych tekstów, lecz raczej jako zestaw pytań i problemów wyłaniających się w różnojęzycznych badaniach porównawczych nad europejskimi modernizmami literackimi i w różnojęzycznych dyskursach przekładoznawczych. Zależy nam przede wszystkim na poszukiwaniu i porównywaniu możliwych odpowiedzi na pytania: „czym jest nowoczesność w przekładzie?”, „na czym polega modernistyczna rewolucja w rozumieniu przekładu?” na terenie różnych literatur narodowych i w odniesieniu do różnych europejskich paradygmatów modernizmu, a nie na budowaniu jednolitej, syntetycznej narracji spójnej z dotychczasowymi, przeważnie angloamerykańskimi propozycjami opisu „przekładu modernistycznego” (m.in. Steven G. Yao, Lawrence Venuti, Roxana Preda). Kluczową kwestią opisu modernizmu jest dla nas, zgodnie z postulatem Włodzimierza Boleckiego, rekonstrukcja wyznaczników nowoczesności jako paradygmatu obejmującego zjawiska nie tylko różnorodne i odmienne, ale także zasadniczo przeciwstawne i wykluczające się.

Celem konferencji jest konfrontacja rożnych sposobów rozumienia i teoretyzowania „nowoczesności w przekładzie” oraz różnorodnych modernistycznych praktyk przekładowych. Chcielibyśmy, by rozpoznania płynące z badań nad modernizmami w literaturach wschodnio-, środkowo- i południowoeuropejskich pozwoliły zrównoważyć i zrewidować dotychczasową charakterystykę „przekładu modernistycznego” z perspektywy modernizmu angloamerykańskiego.

 Zapraszamy do refleksji i dyskusji nad następującymi zagadnieniami:

  • rola przekładu literackiego w międzykulturowej ekspansji, cyrkulacji i transformacji modernistycznych idei, prądów, poetyk, stylów, gatunków, postaw twórczych, tematów,
  • przekład literacki jako integralna część modernistycznego programu artystycznej innowacji i kulturowej odnowy,
  • arcydzieła modernizmu literackiego w przekładzie,
  • realizacje modernistycznych idei i założeń artystycznych w przekładzie,
  • poetyki modernistyczne w przekładzie (poetyka historyczna przekładu),
  • modernistyczne modele przekładu literackiego i style translatorskie (poetyka, semantyka i retoryka przekładu),
  • modernistyczne koncepcje przekładu literackiego (teoria, sformułowana i implikowana poetyka przekładu, krytyka przekładu literackiego),
  • wyznaczniki „nowoczesności w przekładzie” wobec różnych paradygmatów modernizmu w literaturach narodowych,
  • modernistyczny imperatyw inwencyjności w przekładzie (zagadnienia przekładu eksperymentalnego),
  • definicja, zakres, walory operacyjne pojęcia „przekład modernistyczny”; kryteria definiowania „nowoczesności” w przekładzie,
  • przekład jako technika konstrukcyjna, chwyt kompozycyjny, strategia konceptualna, temat lub tryb lektury oryginalnej modernistycznej twórczości literackiej; zagadnienia wielojęzyczności w utworze literackim,
  • przekład jako manifestacja samowiedzy kulturowej, krytycznej samoświadomości i wrażliwości artystycznej modernizmu,
  • przekład jako metakategoria analityczna w badaniach porównawczych nad europejskim modernizmem,
  • teoretyczne języki opisu „przekładu modernistycznego” w przekładoznawstwie literacko-kulturowym.

Pozostajemy otwarci również na inne propozycje badawcze, związane z problematyką modernizmu w przekładzie literackim.

Zaproszenie kierujemy do przekładoznawców, kulturoznawców i literaturoznawców zainteresowanych problematyką przekładu modernistycznego w różnych językach i literaturach europejskich – nie tylko słowiańskich.

Szczegóły dotyczące opłaty konferencyjnej oraz miejsca i terminu obrad prześlemy osobom zainteresowanym udziałem w konferencji. Zgłoszenia prosimy przesyłać na adres: tamara.brzostowska@ibl.waw.pl oraz leszek.malczak@us.edu.pl. Po akceptacji tematu artykuły należy przesyłać do końca grudnia 2020 r.

 dr hab. prof. IBL PAN Tamara Brzostowska-Tereszkiewicz

Komitet Organizacyjno-Programowy Konferencji:

dr hab. prof. IBL PAN Tamara Brzostowska-Tereszkiewicz

prof. em. dr hab. Bożena Tokarz

dr hab. Leszek Małczak

dr Marta Buczek

dr Monika Gawlak

dr Katarzyna Majdzik Papić



  • BazHum
  • CEJSH - The Central European Journal of Social Sciences and Humanities
  • CEEOL - Central and Eastern European Online Library
  • IC Journals Master List
  • Scopus
  • ERIH Plus
  • PBN - Polska Bibliografia Naukowa
  • DOAJ

MNISW
40

ICV
95,66