Artykuł przedstawia wyniki badań mających na celu ocenę poziomu kompetencji leksykologicznej i leksykalnej uczniów gimnazjum oraz wyniki analizy szkolnych uwarunkowań tych kompetencji, przeprowadzonej na podstawie ankiet, wywiadów oraz obserwacji lekcyjnych. Poziom kompetencji leksykologicznej oceniono jako dobry, natomiast analiza tekstowa wykazała, że kompetencja leksykalna jest niższa i bardziej zróżnicowana. Do najważniejszych niedostatków należały: niewystarczające utrwalenie zrozumienia kategorii leksykalnych wprowadzanych na lekcjach języka polskiego, brak umiejętności rozróżniania języka potocznego od ogólnego rejestru językowego, lepsze opanowanie kompetencji receptywnej niż produktywnej, wyraźne braki w zasobie słownictwa biernego i czynnego, zwłaszcza słownictwa spoza powszechnego użycia, a także trudności w rozumieniu metafor w kontekście tekstowym. Wnioski płynące z obserwacji lekcyjnych były spójne z wynikami analizy tekstowej — uczniowie mieli więcej okazji do pogłębiania kompetencji leksykologicznej. Z kolei praca nad kompetencją leksykalną nie była systematyczna, zadania leksykalno-frazeologiczne pojawiały się zbyt rzadko, a brakowało ćwiczeń rozwijających umiejętności leksykalne – zarówno ekspresyjne, jak i receptywne. Wyniki ankiet i wywiadów wskazują na problem, jakim jest brak świadomości wielu nauczycieli gimnazjalnych co do znaczenia rozwijania i doskonalenia kompetencji leksykalnej. W konsekwencji nie poświęcają jej wystarczającej uwagi w procesie edukacyjnym. Ponadto nauczyciele nie potrafią precyzyjnie określić poziomu biernej i czynnej znajomości słownictwa uczniów, co skutkuje niepełną świadomością ich potrzeb edukacyjnych.
English
Język Polski