Artykuł dotyczy nauczania umiejętności interpretacji i argumentacji podczas lekcji matematyki i języka polskiego. Autor dowodzi, że choć interpretacja matematycznych danych i interpretacja tekstu różnią się, wspólną ich cechą jest proces rozumowania i budowania argumentacji, a oba sposoby to komplementarne drogi samodzielnego myślenia i rozwiązywania problemów. W procesie nauczania tych umiejętności poloniści i matematycy mogą współpracować – dzięki temu zmniejszą dystans między przedmiotami, a zarazem będą mieli sposobność utrwalenia metod uważnego myślenia. Zagadnienie zilustrowano analizą zadań matematycznych w badaniu PISA oraz przedstawieniem eksperymentu dydaktycznego, podczas którego zostały zderzone sposoby matematycznego i polonistycznego interpretowania podobnych problemów.
W artykule przedstawiono filozofię nauczania jako istotne narzędzie pisemnej refleksji nad praktyką dydaktyczną przyszłych nauczycieli języka polskiego. W części teoretycznej przybliżono zagadnienie filozofii nauczania rozumianej jako praktyka refleksyjności skierowana do nauczycieli szkolnych i akademickich, a także studentów – przyszłych polonistów. Omawiana problematyka została osadzona w tradycji Teaching Philosophy Statement (TPS). W drugiej części artykułu zaprezentowano analizę 50 esejów studenckich powstałych w latach 2022–2025. Eseje te zostały zaklasyfikowane według kategorii opisujących współczesne rozumienie nauczania. Analiza pozwala rozpoznać stan wiedzy i świadomości pedagogicznej przyszłych nauczycieli, a także ich potrzeby i oczekiwania. Wskazuje również możliwe kierunki zmian służących poprawie jakości edukacji powszechnej.
Artykuł poświęcony jest debiutanckiej powieści Jakuba Zająca zatytułowanej Halt, w której autor opisuje swoją walkę z chorobą alkoholową oraz pobyt w zamkniętym ośrodku terapeutycznym. Utwór ten gatunkowo wpisuje się w autopatografię, będącą subiektywnym zapisem doświadczenia choroby oraz długotrwałego leczenia, a istotnym komponentem autopatografii jest kontekst socjologiczny i kulturowy. W pierwszej części artykułu autor koncentruje się na konfesjach podmiotu, którym towarzyszą refleksje na temat wielowymiarowego charakteru choroby. W drugiej części w centrum zainteresowania znajduje się przestrzeń ośrodka odczytywana przez pryzmat Michela Foucaulta koncepcji heterotopii. W podsumowaniu artykułu autor zwraca uwagę na potencjał terapeutyczny książki tkwiący w snuciu opowieści na temat choroby.
Funkcjonujący w społeczeństwie negatywny obraz osoby leczącej się psychiatrycznie, postrzeganej jako nieprzewidywalna i niebezpieczna, może przyczyniać się do trzymania jej na dystans lub nawet odrzucenia. Ponieważ zaburzenia psychiczne nadal bywają uznawane za temat wstydliwy, nie zaskakuje fakt, że z lęku przed stygmatyzacją osoba potrzebująca pomocy często unika kontaktu ze specjalistą. To znaczący problem w sytuacji, gdy – jak wskazują badania – wzrasta liczba osób, w tym dzieci i młodzieży, wymagających pomocy z powodu problemów psychicznych. W artykule podjęto refleksję nad funkcjonującym w społeczeństwie stereotypem osoby chorej psychicznie oraz jego negatywnymi konsekwencjami. Omówiono stereotyp osoby chorej psychicznie, czynniki, które wpłynęły na jego ukształtowanie, oraz skutki społecznego napiętnowania osób chorych. Sformułowano również propozycje przeciwdziałania stygmatyzacji.
Autor artykułu odwołuje się do teorii psychoanalitycznej Melanie Klein i Wilfreda Ruprechta Biona – do dwóch pozycji rozwojowych: schizoidalno-paranoidalnej oraz depresyjnej, oraz koncepcji identyfikacji projekcyjnej. Rozważania o myśli psychoanalitycznej wpisuje w kontekst metodyki polonistycznej i sposobu omawiania literatury. Odkrycia Biona dotyczące podstawowych założeń i sposobów funkcjonowania grupowego pozwalają autorowi na refleksję o metodach pracy w klasie szkolnej.
Starość, marginalizowana w kulturze popularnej przez kult młodości i konsumpcji, coraz częściej pojawia się w najnowszej prozie realistycznej młodego pokolenia (w utworach Sylwii Chutnik, Barbary Klickiej, Marii Karpińskiej, Ignacego Karpowicza, Zyty Rudzkiej). W artykule na podstawie Zdroju (2019) Barbary Klickiej oraz Ślicznotki doktora Josepha (2006) Zyty Rudzkiej przeanalizowano dwie przestrzenie stereotypowo przypisane seniorom – sanatorium i dom pogodnej starości. W Zdroju seniorzy korzystają z życia, a pobierane przez nich zabiegi pełnią funkcję zdrowotną i rozrywkową; pobyt jest tymczasowy. W Ślicznotce doktora Josepha ukazana jest starość drastyczna – porzuceni bohaterowie spędzają resztę życia w domu opieki, wspominając utraconą młodość; Rudzka sposobem opisywania fizjologicznych procesów starzenia przełamuje tabu. Zdrój osadzony jest w Ciechocinku, natomiast brak punktów topograficznych w powieści Rudzkiej czyni dom pogodnej starości metaforą wykluczenia społecznego.
Autorka artykułu podejmuje problem obecności Sybiru i Syberii w edukacji szkolnej w kontekście wystawy w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Zauważa, że aby młodzi ludzie mogli zrozumieć jedną z lektur obowiązkowych – Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego – powinni posiadać odpowiedni zasób wiedzy oraz kompetencji społeczno-kulturowych. Zgromadzeniu tej wiedzy i podjęciu refleksji może służyć postawienie pytań kluczowych i zaangażowanie się nauczycieli wszystkich przedmiotów w interdyscyplinarne zgłębienie tematu, oparte na pedagogice miejsca i strategii wyprzedzającej. Przykłady tematów zaczerpniętych z podstaw programowych różnych przedmiotów oraz wskazówki co do rozwiązań metodycznych pozwalają zobaczyć nowe perspektywy w holistycznym nauczaniu o ważnym aspekcie polskiej historii. Zaproponowane podejście może wspierać rozwój idei szkoły ogólnokształcącej oraz służyć nawiązaniu dialogu międzypokoleniowego.
Celem artykułu jest weryfikacja, na ile w obowiązujących podstawach programowych nauczania języka polskiego dla II i III etapu edukacyjnego uwzględnia się potrzebę rozwijania działań mediacyjnych i interakcyjnych w kontekście pracy nad kompetencją komunikacyjną – podobnie jak ma to miejsce w nauce języków obcych. Autorka wychodzi z założenia, że we współczesnej edukacji językowej niezbędna jest integracja treści kształcenia języka ojczystego i obcego odpowiadająca na wyzwania wielojęzycznej i wielokulturowej rzeczywistości. Jak wynika z analizy podstaw programowych, mimo deklaracji, że jedną z głównych umiejętności kształconych w szkole jest kompetencja komunikacyjna, potrzeba rozwijania działań mediacyjnych i interakcyjnych została w tych podstawach jedynie zasygnalizowana. Może to prowadzić do niewystarczającego przygotowania uczniów do aktywnego, efektywnego i etycznego uczestniczenia w komunikacji w języku ojczystym. Kluczowe wydaje się zatem opracowanie nowych, spójnych i pragmatycznych szczegółowych celów kształcenia, które będą odpowiadać na współczesne wyzwania i potrzeby komunikacyjne.
Wpływ łaciny na nowoczesne języki widoczny jest zarówno w licznych frazach i wyrażeniach (na przykład pro publico bono), jak i w poszczególnych pojęciach, głównie w zapożyczeniach (na przykład kriminal/kryminał). Internacjonalizmy te zadomowiły się we wszystkich rejestrach języka, codziennie z terminologią prawną i prawniczą mają do czynienia i laicy, i profesjonaliści. Wyrazy pokrewne wywodzące się z tego samego etymologicznego źródła mogą się jednak różnić, a nawet wprowadzać użytkowników w błąd. Autorka artykułu zakłada, że pomiędzy rodzinami wyrazów z rdzeniem krymin- bądź krimin- w języku polskim i słoweńskim istnieją zarówno podobieństwa, jak i różnice, i próbuje dociec, kiedy i dlaczego w obrębie słów pokrewnych z obu rodzin doszło do powstania różnic znaczeniowych. Wstępnie przyjmuje, że w zakresie terminologii fachowej ekwiwalencja i znaczeniowa stabilność jest większa, a w obszarze języka potocznego raczej chwiejna.
Artykuł koncentruje się na zagadnieniu językowej dostępności tekstów edukacyjnych w kontekście kształcenia przyrodniczego w klasie IV szkoły podstawowej. Przedmiotem badania jest wpływ poziomu trudności językowej tekstu na rozumienie treści oraz aktywność poznawczą uczniów, także w odniesieniu do ich zaplecza kulturowego. Analizie poddano dane z badania empirycznego, w którym uczniowie rozwiązywali zadania na podstawie czterech wersji tekstu popularnonaukowego różniących się stopniem językowego uproszczenia oraz formą graficzną. W badaniu zestawiono wyniki testów i samooceny uczniów, a także informacje o ich tle edukacyjnym. Wnioski z badania zostały osadzone w perspektywie socjolingwistyki edukacyjnej i wskazują na potrzebę przemyślanego projektowania tekstów z uwzględnieniem nierówności edukacyjnych.
Wywiad z prof. Markiem Oziewiczem, literaturoznawcą z Uniwersytetu Minnesoty, skupia się na analizie wyzwań i metod edukacji ekologicznej w dobie kryzysu klimatycznego. Rozmówca od wielu lat szerzy treści związane z humanistyką ekologiczną, która w przyszłości może zainspirować nowe, wrażliwe na kwestie środowiska społeczeństwo. Opowiada o znaczeniu narracji i opowieści w edukacji. W wywiadzie podkreślono rolę wprowadzania nowych metod oraz rozwiązań dydaktycznych, a także konieczność wyciągania wniosków z podejmowanych przez uczniów działań. Zaproponowano wdrażanie zmian we współczesnym systemie szkolnictwa, takich jak działania wobec sceptycyzmu klimatycznego, praca nauczyciela z emocjami uczniów dotyczącymi przemian planety czy motywowanie młodych ludzi przez wzbudzanie pasji, wyznaczanie celu, także zmiany w zakresie kanonu lektur lub/i ich odczytania.
10.31261/TPDJP
English
Język Polski