Największa tragedia noworudzkiego górnictwa z 10 maja 1941 roku i jej skutki społeczne


Abstrakt

Od początku XX wieku górnictwo w zagłębiu wałbrzysko‑noworudzkim borykało się z licznymi wyrzutami gazowo‑skalnymi, które były przyczyną wypadków śmiertelnych. Do najtragiczniejszego zdarzenia doszło w 1941 roku, kiedy to zginęło 187 osób, w tym angielski jeniec wojenny. W artykule przedstawiono kulisy tej katastrofy, jej skutki społeczne, działania władz nazistowskich, które wykorzystały tragedię w celach propagandowych. Wyjaśniono również losy kanoniera Charlesa Williama Page’a, ofiary owianej dotąd tajemnicą. Wykorzystano do tego materiały archiwalne przechowywane w Archiwum Państwowym w Kamieńcu Ząbkowickim, akta stanu cywilnego oraz literaturę.


Słowa kluczowe

górnictwo, zagłębie wałbrzysko‑noworudzkie, wypadki górnicze, II wojna światowa, jeńcy wojenni

Behan A.: Katastrofa górnicza w Jugowie na szybie „Kurt” kopalni „Wenzeslaus” w 1930 roku i jej społeczne następstwa. „Zeszyty Muzeum Ziemi Kłodzkiej” 2007, nr 8/9, s. 139—148.

Behan A.: Orientacje polityczne społeczeństwa powiatu noworudzkiego w czasach Republiki Weimarskiej. „Zeszyty Muzeum Ziemi Kłodzkiej” 2009, nr 10, s. 169—178.

Bodlak M., Borzęcki R., Zibrow A.: Historia eksploatacji węgla kamiennego na polu „Piast” w Nowej Rudzie na Dolnym Śląsku z uwzględnieniem zjawiska wyrzutów gazów i skał. „Hereditas Minariorum” 2016, nr 3, s. 53—81.

Borzęcki R., Bodlak M.: Historia eksploatacji węgla kamiennego w rejonie dawnej kopalni „Wacław” w Ludwikowicach Kłodzkich na Dolnym Śląsku. „Hereditas Minariorum” 2014, nr 1, s. 151—167.

Cis J.: Wyrzuty gazów i skał w Dolnośląskim Zagłębiu węgla kamiennego. Katowice 1971.

Das verschlossene Stadtbuch, Neurodes alteste Urkundensammlung. Bearb. und hrsg. von E. Zimmer. Neurode 1908.

Evans CBE A.: Sojourn in Silesia 1940—1945. [B.m.w.] 2011.

Historia i kronika Kopalni Węgla Kamiennego „Nowa Ruda”. Zarys dziejów. Nowa Ruda [b.r.w.]. http://www.cwgc.org/find‑war‑dead/casualty/2194367/PAGE,%20CHARLES%20WILLIAM%20%28CHICK%29 (dostęp: 8.03.2017).

http://www.pegasusarchive.org/pow/Work_camps.htm (dostęp: 8.03.2017).

Kruszewski T.: Partia narodowosocjalistyczna na Śląsku w latach 1933—1945. Organizacja i działalność. Wrocław 1995.

Manikowski K.: Kościół św. Barbary w Drogosławiu — historia niemieckiej wspólnoty katolickiej do 1946 roku. Nowa Ruda 2015.

Meissner H.‑A.: Schweres Grubenungluck in Hausdorf bei Neurode am 9. Juli 1930. W: Die Grafschaft Glatz zwischen 1918 und 1946. Beitrage uber eine schlesische Kulturlandschaft. Hrsg. H.‑A. Meissner, M. Hirschfeld. Münster 2012, s. 167—176.

Meyer A.: Hitlers Holding. Die Reichswerke „Hermann Göring”. München 1999.

Piątek E., Piątek Z.: Historia dolnośląskiego górnictwa węgla kamiennego od XV do XVIII wieku. Wrocław 1989.

Schmidthals C.: Zwangsarbeiter im niederschlesischen Bergbaurevier 1940 bis 1945. W: Zwangsarbeit im Bergwerk. Der Arbeitseinsatz im Kohlenbergbau der Deutschen Reiches und der besetzten Gebiete im Ersten und Zweiten Weltkrieg. Bd. 1: Forschungen. Hrsg. K. Tenfelde, H.‑C. Seidel. Essen 2005, s. 289—309.

Wittig J.: Chronik der Stadt Neurode. Neurode 1937.

Wittwer H.: Heimat Schlesien — Kunzendorf bei Neurode. Zur Chronik eines schlesischen Dorfes. Meinerzhagen [2001].

Pobierz

Opublikowane : 2018-12-29


ManikowskiK. (2018). Największa tragedia noworudzkiego górnictwa z 10 maja 1941 roku i jej skutki społeczne. Wieki Stare I Nowe, 13(18), 206-2018. https://doi.org/10.31261/WSN.2018.18.11

Kacper Manikowski 
Uniwersytet Wrocławski  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7130-5053