Wstęp

Artykuł analizuje numizmatyczne źródła propagandy politycznej Decymusa Klodiusza Albina (193-197 r. n.e.). Badanie obejmuje dwie fazy jego działalności menniczej: jako cezara pod Septymiuszem Sewerem (193-195) i jako samozwańczego augusta (195-197). Monety z pierwszego okresu, bite w Rzymie, odzwierciedlały program Sewera. Emisje z Lugdunum, z okresu jego samodzielnych rządów, w pełni przedstawiały jego własną politykę, często schematyczną, z naciskiem na lojalność legionów. Autor podkreśla, że monety były kluczowym narzędziem dotarcia do szerokiej publiczności.

Artykuł analizuje rolę Diadumeniana Augustusa w propagandzie cesarza Makryna podczas walki o władzę z Elagabalem (16 maja - 8 czerwca 218 r.). Mimo młodego wieku, Diadumenian został mianowany Augustem i przyjął imię Antonin, aby przeciwdziałać roszczeniom uzurpatora. Makryn wykorzystywał syna w działaniach propagandowych, dążąc do zdobycia poparcia armii i ludu, obiecując przywileje. Monety z napisem "FELICITAS TEMPORVM" miały ukryć wojnę domową. Wysyłka Diadumeniana do Partów, w celu szukania wsparcia, była desperacką próbą ratowania jego życia i zabezpieczenia tronu. Ostatecznie, Diadumenian został zabity, a jego imię poddane damnatio memoriae.

Artykuł analizuje polityczny portret cesarza Galliena w propagandzie imperialnej III wieku, koncentrując się na latach 253-268, okresie głębokiego kryzysu Cesarstwa Rzymskiego. Badanie opiera się głównie na analizie rewersów monetarnych emitowanych w Rzymie i Mediolanie, zwłaszcza w przełomowym roku 260, kiedy to Walerian I został wzięty do niewoli. Kluczek argumentuje, że propaganda Galliena skupiała się na podkreślaniu jego męstwa (virtus), zwycięstw (victoria) oraz boskiej opieki (Jowisz, Mars), co miało umocnić jego pozycję w obliczu zagrożeń zewnętrznych i uzurpatorów. Wizerunek ten, choć początkowo skromniejszy niż Waleriana, stał się bardziej wyrazisty i militarny po 260 roku, co odzwierciedlało priorytety polityki Galliena w dążeniu do utrzymania władzy.

Artykuł analizuje „Liber fundationis episcopatus Wratislaviensis” jako źródło do badań osadnictwa na Śląsku. Kwestionuje tezę, że źródło to zawierało pełny wykaz miejscowości. Autor wskazuje, że Księga Uposażenia obejmuje głównie nowo powstałe osady oraz te starsze, które wymagały uregulowania kwestii dziesięciny z powodu zmian własnościowych, organizacyjnych lub prawnych (np. wydzielenia nowych ośrodków miejskich). Praca koncentruje się na kryteriach, jakimi kierowała się kancelaria biskupia przy tworzeniu spisu, podważając jego kompletność jako rejestru wszystkich istniejących osad.

Polskie kalendarze z drugiej połowy XVIII wieku stały się ważnym źródłem informacji, popularyzującym wiedzę i zwalczającym przesądy. Początkowo dominowały w nich astrologiczne prognozy, ale jezuici wprowadzili kalendarze polityczne pozbawione astrologii, skupiające się na praktycznej wiedzy z zakresu historii, geografii, przyrody i medycyny. Astronomia zyskała na znaczeniu, wyjaśniając zaćmienia i inne zjawiska jako naturalne, co dyskredytowało astrologię. W kalendarzach omawiano też teorie dotyczące życia w kosmosie i stabilności Układu Słonecznego. Walka z zabobonami dotyczyła również komet i zjawisk meteorologicznych, takich jak burze i trzęsienia ziemi, które racjonalnie tłumaczono, odrzucając nadprzyrodzone interpretacje. Propagowano profilaktykę zdrowotną, higienę i szczepienia, walcząc z epidemiami. Kalendarze odegrały kluczową rolę w upowszechnianiu postępu naukowego i kształtowaniu racjonalnego myślenia w społeczeństwie polskim XVIII wieku.

Artykuł analizuje postawę polityczną Michała Zaleskiego, marszałka konfederacji brzesko-litewskiej, w latach 1788-1793. Pomimo powszechnego postrzegania targowiczan jako zdrajców, autor argumentuje, że przypadek Zaleskiego wymaga niestandardowej oceny. Zaleski, krytyczny wobec Sejmu Czteroletniego, a następnie Konfederacji Targowickiej, konsekwentnie bronił praw szlachty i integralności narodu. Jego decyzja o przystąpieniu do Targowicy wynikała z poczucia obowiązku ochrony współobywateli i rodziny przed wojskami rosyjskimi. Mimo niechęci do Generalności Targowickiej, rzetelnie pełnił funkcje marszałkowskie, interweniując w obronie obywateli. Nie został potępiony przez współczesnych, a podczas insurekcji kościuszkowskiej aktywnie wspierał powstanie. Artykuł ukazuje Zaleskiego jako prawego człowieka, który w trudnych czasach dążył do jedności i dobra kraju.

Badania Lumíra Dokoupila koncentrują się na fundamentalnej roli Vincenca Praska w czeskiej historiografii na Śląsku, zwłaszcza w okresie jego pobytu w Opawie w latach 1883–1895. Prasek, pochodzący ze Śląska, początkowo wykładał w Ołomuńcu, ale utrzymywał kontakty z Opawą, przyczyniając się do powstania Macierzy Opawskiej. Jego wczesna twórczość, w tym prace językowe, pod wpływem takich uczonych jak František Bartoš i Vincenc Brandl, przesunęła się w kierunku studiów regionalnych. Chociaż z wykształcenia był filologiem klasycznym, wkład Praska w historię często polegał raczej na gromadzeniu i publikowaniu dokumentów historycznych niż na dogłębnej analizie. Jego głównym przedsięwzięciem było dziesięciotomowe dzieło „Vlastivěda slezská” (Studia nad ojczyzną śląską). Pomimo ambitnego zakresu i ograniczonego stopnia ukończenia, było to dzieło o kluczowym znaczeniu. Prasek zainicjował również powstanie muzeum i archiwum Macierzy Opawskiej, opowiadając się za wydawaniem czasopisma historycznego w celu kultywowania świadomości historycznej Śląska. Chociaż jego współcześni doceniali jego wkład, przywiązanie Praska do tradycyjnych metod historycznych ograniczało jego otwartość na nowsze podejścia teoretyczne.

W niniejszym opracowaniu przeanalizowano rolę żydowskiej klasy średniej (Bildungsbürgertum) w morawskiej Ostrawie w latach 1890–1910, okresie intensywnej industrializacji. Grupa ta, składająca się z wykształconych profesjonalistów, takich jak prawnicy i lekarze, stanowiła około jednej piątej całej klasy średniej w mieście. Ich udział w prestiżowych zawodach prawniczych i medycznych przekraczał 50%. Na podstawie danych spisu ludności badanie ujawnia ich pochodzenie (głównie Morawy, Czechy, Śląsk), styl życia (duże mieszkania, personel domowy) oraz aktywny udział w życiu społecznym i politycznym, zwłaszcza w społeczności żydowskiej.

Artykuł analizuje działalność polityczną Karola Jungi (1887-1943), wybitnego polskiego działacza mniejszościowego na Zaolziu w międzywojennej Czechosłowacji. Przedstawia jego karierę od posła w Warszawie do Sejmu Krajowego w Brnie, ukazując kontrowersyjne decyzje, zwłaszcza dążenie do współpracy z czeskimi agrariuszami. Konflikty z Leonem Wolfem i innymi polskimi liderami oraz próby zachowania niezależności politycznej Jungi są kluczowe. Abstrakt podkreśla złożoność jego motywacji, w tym ambicjonalne, oraz wpływ sytuacji międzynarodowej na jego polityczne bezdroża.

Artykuł analizuje rolę Zjednoczenia Zawodowego Polskiego (ZZP), Narodowego Stronnictwa Robotników (NSR) i Narodowej Partii Robotniczej (NPR) na Górnym Śląsku w okresie I wojny światowej, powstań śląskich i plebiscytu. Przedstawia rozwój liczebny ZZP, jego upolitycznienie i powołanie NSR. Opisuje relacje ZZP/NSR z innymi polskimi ugrupowaniami, zwłaszcza endecją i chadecją, oraz ich zaangażowanie w akcję plebiscytową i działania powstańcze. Podkreśla znaczenie Józefa Rymera jako lidera i wpływ ZZP na mobilizację społeczeństwa.

Artykuł omawia rozwój samorządu miejskiego w II Rzeczypospolitej, począwszy od okresu zaborów. Analizuje różnice w jego funkcjonowaniu w zależności od zaboru (austriacki, pruski, rosyjski), zwracając uwagę na ograniczenia i wyzwania, takie jak brak jednolitych przepisów, słaba baza finansowa i ingerencja władz państwowych. Przedstawia próby unifikacji samorządu po odzyskaniu niepodległości, ze szczególnym uwzględnieniem ustawy z 1933 roku, oraz wpływ zmian politycznych, zwłaszcza po przewrocie majowym. Podkreśla również problemy gospodarcze miast, w tym braki w infrastrukturze komunalnej i mieszkalnictwie, oraz wysiłki podejmowane w celu ich przezwyciężenia.

Artykuł analizuje prawa i obowiązki nauczycieli szkół powszechnych w województwie śląskim w latach 1922-1939. Przedstawia ewolucję pragmatyki nauczycielskiej, począwszy od autonomicznych przepisów śląskich, które początkowo koncentrowały się na wynagrodzeniach, a później stopniowo dostosowywały się do ustaw ogólnopolskich, regulując mianowanie, obowiązki i świadczenia socjalne. Omówiono specyfikę śląską, kontrowersje wokół przepisów oraz proces unifikacji prawa szkolnego z resztą Polski.

Artykuł analizuje politykę Czechosłowacji wobec Romów w latach 1960–1975. Omawia skutki ustawy z 1958 r. przeciwko koczownictwu, która doprowadziła do przymusowego osiedlania się i prób asymilacji. Utworzenie w 1969 r. Związku Cyganów-Romów, który dążył do uznania ich za odrębną narodowość, zostało odrzucone przez władze. Koncepcja rozproszenia, mająca na celu likwidację osad, również zakończyła się niepowodzeniem. W 1972 r. wprowadzono nową koncepcję integracji społeczno-kulturowej, skupiającą się na edukacji i opiece społecznej.