„Nieziemsko piękna / we wszechświecie rana”. Figura homoseksualisty w wybranych wierszach Tadeusza Różewicza

Krystian Maciej Tomala

doi:10.31261/Rana.2021.3.03

Published: 2021-04-30

No. 1 (3) (2021)

“An unearthly beautiful wound in the universe”. A homosexual figure in selected poems of Tadeusz Różewicz

Krystian Maciej Tomala

Section: Explorations and Autopsies

https://doi.org/10.31261/Rana.2021.3.03

Abstract

Homosexuality is not the head subject of Tadeusz Różewicz’s works, but it is worth to pay attention to the unusual model of masculinity, which he presents especially in the case of gays. The author analyses two Różewicz’s poems: Zakatrupiony and Tate Gallery Shop. In these texts high culture art is situated next to the common dirt and ‘shit of the world.’ This contrast is used to present the main characters’ corporeality as problematic and depict their sexuality as stigmatic. Unexpected references to camp aesthetics are adjacent to the turpist ugliness and physiology of death. Różewicz’s interest in the social margin, due to the ‘pop’ tricks like fragment and assembly techniques typical for the fine and visual arts, alludes to the painting and film contexts of poems, as well as to the biographies of the heroes of these texts: Piero Paolo Pasolini and Francis Bacon. It effectively directs the readers’ attention to the problems of contemporary world which are important for the poet.

Keywords:

wound , body , homosexuality , camp , aesthetics of ugliness

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Tomala, K. M. (2021) “‘An unearthly beautiful wound in the universe’. A homosexual figure in selected poems of Tadeusz Różewicz”, Rana. Literatura - Doświadczenie - Tożsamość [Wound. Literature – Experience – Identity], (1 (3), pp. 1–21. doi: 10.31261/Rana.2021.3.03.

Cited by / Share

References

Bergman D.: Kamp. Tłum. A. Mizerka. W: Kamp. Antologia przekładów. Red. P. Czapliński, A. Mizerka. Kraków 2012, s. 179–191.
Google Scholar

Bräunlein J.: Jak kultura Kampu dotarła do Niemiec. Tłum. A. Artwińska, K. Różańska. W: Kamp. Antologia przekładów. Red. P. Czapliński, A. Mizerka. Kraków 2012, s. 429–468.
Google Scholar

Broch H.: Kilka uwag na temat kiczu i inne eseje. Tłum. D. Borkowska, J. Garewicz, R. Turczyn. Warszawa 1998.
Google Scholar

Cannavò A.: Oriana i Pier Paolo, przyjaźń niemożliwa. W: O. Fallaci: Pasolini. Niewygodny człowiek. Wstęp A. Cannavò. Tłum. J. Ugniewska. Warszawa 2018, s. 5–15.
Google Scholar

Cieślak R.: Oko poety. Gdańsk 1999.
Google Scholar

Fallaci O.: Pasolini. Niewygodny człowiek. Wstęp A. Cannavò. Tłum. J. Ugniewska. Warszawa 2018.
Google Scholar

Ginzburg N.: Od dawna żył już w piekielnej, królewskiej samotności… Tłum. K. Kabatc. „Literatura na Świecie” 1976, nr 2, s. 27–30.
Google Scholar

Kierc B.: Pisklę. W: Dorzecze Różewicza. Red. J. Stolarczyk. Wrocław 2011, s. 65–68.
Google Scholar

Kleinhans C.: Wyjmowane z kosza. Kamp i polityka parodii. Tłum. K. Szewczyk. W: Kamp. Antologia przekładów. Red. P. Czapliński, A. Mizerka. Kraków 2012, s. 405–428.
Google Scholar

Kletowski P.: Pier Paolo Pasolini: twórczość filmowa. Warszawa 2013.
Google Scholar

Kletowski P.: Porcille mundi – o „Chlewie”. W: Pasolini: Tak pięknie jest śnić. Red. A. Pitrus. Kraków 2002, s. 74–83.
Google Scholar

Kolasińska I.: Misja Jezusa według Piera Paolo Pasoliniego. W: Pasolini: Tak pięknie jest śnić. Red. A. Pitrus. Kraków 2002, s. 31–49.
Google Scholar

Kołacka D.: Francis Bacon – etymologia obrazów. „Kwartalnik Artystyczny” 2004, nr 1, s. 72–77.
Google Scholar

Kołos S.: Sens śmierci według Pasoliniego. „Kino” 2004, nr 5, s. 57–60.
Google Scholar

Liszka A.: Ateista czyta Biblię. Pier Paolo Pasolini między religią a polityką. W: Religia a współczesne stosunki międzynarodowe. Red. B. Bednarczyk, Z. Pasek, P. Stawiński. Kraków 2010, s. 273–284.
Google Scholar

Łukasiewicz J.: TR. Kraków 2012.
Google Scholar

Majchrowski Z.: Pisarz i jego sobowtór. Rekonesans. W: Autor, podmiot, bohater. Studia. Red. A. Martuszewska, J. Sławiński. Wrocław 1983, s. 47–59.
Google Scholar

Marx J.: Adwokat mniejszości seksualnych. W: Idem: Pomiędzy wieżą Babel a wieżą z kości słoniowej. O poezji Tadeusza Różewicza. Wrocław 2008, s. 37–83.
Google Scholar

Mikołajewski J.: Rzymska komedia, Czyściec, Pieśń V. Kronika nagłej śmierci. https://wyborcza.pl/magazyn/1,124059,7332859,Rzymska_komedia__Czysciec__Piesn_V.html [dostęp: 1.07.2020].
Google Scholar

Młynarczyk K.: Antynomia niepokojów. Francis Bacon w świetle twórczości Tadeusza Różewicza. „Estetyka i Krytyka” 2009, nr 17/18 (2/2009–1/2010), s. 111–127. http://estetykaikrytyka.pl/art/17-18/eik_17-18_9.pd [dostęp: 16.10.2017].
Google Scholar

Murri S.: Portret artysty za życia. Pasolini, zaangażowanie i „strach przed pożarciem”. Tłum. M. Salwa. W: P.P. Pasolini: Po ludobójstwie. Eseje o języku, polityce i kinie. Tłum. A. Mętrak, I. Napiórkowska, M. Salwa. Warszawa 2015, s. 363–388.
Google Scholar

Osmólska‑Mętrak A.: Pier Paolo Pasolini: samotność proroka. https://lente-magazyn.com/pier-paolo-pasolini-samotnosc-proroka/ [dostęp: 11.12.2020].
Google Scholar

Pasierb J.S.: Pasolini. W: Idem: Koziorożec. Warszawa 1988, s. 12.
Google Scholar

Pasolini P.P.: Do matki. Tłum. A. Sambor. „Literatura na Świecie” 1976, nr 2, s. 4.
Google Scholar

Pasolini P.P.: Ludobójstwo. Tłum. A. Osmólska‑Mętrak. W: P.P. Pasolini: Po ludobójstwie. Eseje o języku, polityce i kinie. Tłum. A. Mętrak, I. Napiórkowska, M. Salwa. Warszawa 2015, s. 287–293.
Google Scholar

Pasolini P.P.: Ukrzyżowanie. Tłum. J. Mikołajewski. W: Pasolini: Tak pięknie jest śnić. Red. A. Pitrus. Kraków 2002, s. 112.
Google Scholar

Pruszczyński R.: Kicz i kamp. Notatki z rozważań o terminologii. W: Lektury inności. Antologia. Red. M. Dąbrowski, R. Pruszczyński. Warszawa 2007, s. 263–271.
Google Scholar

Przybylski R.: Eros i Tanatos: proza Jarosława Iwaszkiewicza 1916–1938. Warszawa 1970.
Google Scholar

O implozji poezji. Rozmawiał A. Czerniawski. W: Wbrew sobie. Rozmowy z Tadeuszem Różewiczem. Oprac. J. Stolarczyk. Wrocław 2011, s. 169–172.
Google Scholar

Różewicz T.: Utwory zebrane. T. 9: Poezja. 3. Wrocław 2006.
Google Scholar

Sękowska E.: Wielkie odkurzanie kina: Skandalista Pasolini. http://esensja.pl/film/publicystyka/tekst.html?id=8406 [dostęp: 1.07.2020].
Google Scholar

Sikora T.: Odmieńcy/śmieci. „Kultura Współczesna” 2007, nr 4, s. 45–62.
Google Scholar

Sikora T.: To Come: Queer Desire and Social Flesh. „InterAlia” 2011, nr 6. http://interalia.org.pl/pl/artykuly/2011_6/03_to_come_queer_desire_and_social_flesh.htm [dostęp: 11.12.2020].
Google Scholar

Sontag S.: Notatki o Kampie. Tłum. W. Wertenstein. W: Kamp. Antologia przekładów. Red. P. Czapliński, A. Mizerka. Kraków 2012, s. 49–67.
Google Scholar

Stankowska A.: Ikonoklazm odwrócony. Tadeusz Różewicz w poszukiwaniu form „wewnętrznego obrazu”. W: Tadeusz Różewicz i obrazy. Red. A. Stankowska, M. Śniedziewska, M. Telicki. Poznań 2015, s. 119–144.
Google Scholar

Świeściak A.: Obrazy (po) śmierci poezji. W: Tadeusz Różewicz i obrazy. Red. A. Stankowska, M. Śniedziewska, M. Telicki. Poznań 2015, s. 105–117.
Google Scholar

Ubertowska A.: Tadeusz Różewicz a literatura niemiecka. Kraków 2001.
Google Scholar

Werner M.: Nieznany Pasolini. W: P.P. Pasolini: Po ludobójstwie. Eseje o języku, polityce i kinie. Tłum. A. Mętrak, I. Napiórkowska, M. Salwa. Warszawa 2015, s. V–XIV.
Google Scholar

Żukowski T.: Obrazy Chrystusa w twórczości Aleksandra Wata i Tadeusza Różewicza. Warszawa 2013.
Google Scholar

Żurowski S.: Skandalista. Pier Paolo Pasolini. http://art.webesteem.pl/14/pasolini.php [dostęp: 1.07.2020].
Google Scholar

No. 1 (3) (2021)
Published: 2021-05-18

eISSN: 2719-5767

10.31261/rana

Publisher

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Submit

“An unearthly beautiful wound in the universe”. A homosexual figure in selected poems of Tadeusz Różewicz

Abstract

Keywords:

Krystian Maciej Tomala

Information