Polityka dotycząca wykorzystania sztucznej inteligencji (AI)

Wersja 1.0 — Obowiązuje od 1 lipca 2026 r.

1. Zasady ogólne

ZTIPDJP uznaje, że narzędzia sztucznej inteligencji (AI) mogą przyczyniać się do procesu badań naukowych i pisania prac naukowych. Jednak ich wykorzystanie musi odbywać się z poszanowaniem podstawowych zasad rzetelności naukowej: przejrzystości, odpowiedzialności ludzkiej i identyfikowalności wkładu.

Niniejsza polityka została opracowana zgodnie z ogólnymi zaleceniami Komitetu ds. Etyki Publikacyjnej (COPE) w tej dziedzinie. Ma ona zastosowanie do wszystkich tekstów otrzymanych od daty jej wejścia w życie.

Autorzy, recenzenci i redaktorzy pozostają w pełni i indywidualnie odpowiedzialni za tworzone przez siebie treści, niezależnie od tego, czy zostały one opracowane przy pomocy narzędzia AI.

2. Dla autorów

2.1 Dozwolone wykorzystanie

Autorzy mogą korzystać z narzędzi sztucznej inteligencji w celu:

• poprawy jakości językowej tekstu (korekta gramatyczna, poprawa stylistyczna, tłumaczenie);

• wsparcia w procesie redagowania (strukturyzacja planu, przeformułowanie fragmentów);
• wsparcia niektórych etapów analizy pod warunkiem, że wykorzystanie sztucznej inteligencji zostanie szczegółowo opisane w sekcji metodologicznej artykułu, z wystarczającą dokładnością, aby umożliwić odtworzenie wyników.

2.2 Obowiązki dotyczące przejrzystości

Wszelkie wykorzystanie sztucznej inteligencji wykraczające poza zwykłą korektę ortograficzną lub gramatyczną musi zostać wyraźnie zgłoszone przez autorów w momencie składania artykułu.

Orientacyjnie (przykładowo) następujące zastosowania wymagają zgłoszenia: przeformułowanie lub redagowanie całych fragmentów, całkowite lub częściowe tłumaczenie artykułu, generowanie rysunków lub schematów, pomoc w analizie lub kodowaniu danych, generowanie lub reorganizacja odniesień bibliograficznych. Natomiast następujące działania nie wymagają zgłoszenia: użycie klasycznego korektora ortograficznego, sporadyczna weryfikacja zagadnienia gramatycznego, użycie funkcji autouzupełniania wbudowanych w edytor tekstu.

Oświadczenie musi znajdować się w specjalnej sekcji artykułu (na przykład przed lub po podziękowaniach lub przed cytowanymi referencjami) i zawierać: nazwę użytego narzędzia (oraz jego wersję, jeśli jest znana); rodzaj zastosowania (redagowanie, tłumaczenie, analiza, generowanie obrazów itp.); stopień udziału człowieka w weryfikacji i korekcie wygenerowanej treści.

Przykład oświadczenia:

„Autorzy wykorzystali [nazwa narzędzia, wersja: np. Microsoft Copilot (dostęp w sierpniu 2025 r.)/ Claude 3.5 Sonnet (dostęp w marcu 2026 r.)] do [dokładny opis zastosowania, np.: poprawy płynności stylistycznej tekstu w języku polskim/ przetłumaczenia pierwszej wersji manuskryptu z języka angielskiego na francuski / wsparcia kodowania tematycznego danych z wywiadów]. Cała tak wygenerowana treść została sprawdzona, poprawiona i zatwierdzona przez autorów, którzy ponoszą za nią pełną odpowiedzialność”

2.3 Odpowiedzialność

Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność naukową, etyczną i prawną za przesłaną treść, w tym za części wygenerowane przy pomocy sztucznej inteligencji. W związku z tym muszą: a) rygorystycznie weryfikować naukową poprawność wszelkich treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję, upewniając się w szczególności, że nie zawierają one błędów merytorycznych, zmyśleń, stronniczości ani nieistniejących odniesień bibliograficznych; b) gwarantować oryginalność tekstu i integralność przedstawionych danych.

Ponieważ system AI nie może ponosić odpowiedzialności, żadnego błędu ani nieścisłości nie można przypisywać wykorzystanemu narzędziu.

2.4 Ograniczenia

Systemy AI w żadnym wypadku nie mogą być wymienione jako autorzy lub współautorzy artykułu zgłoszonego do czasopisma. Wykorzystanie AI do generowania, modyfikowania lub fabrykowania danych naukowych bez przejrzystego oświadczenia jest zabronione.

W odniesieniu do obrazów należy rozróżnić trzy przypadki. Obrazy o charakterze czysto ilustracyjnym lub koncepcyjnym wygenerowane przez sztuczną inteligencję (schematy, rysunki podsumowujące) muszą być wyraźnie oznaczone jako takie w podpisie. Wizualizacje danych (wykresy, diagramy) wygenerowane przy pomocy sztucznej inteligencji muszą zawierać informację o używanym narzędziu. Natomiast wykorzystanie sztucznej inteligencji do tworzenia, modyfikowania lub fałszowania obrazów rzekomo przedstawiających dane empiryczne (reprodukcje źródeł, zrzuty ekranu, zdjęcia terenowe itp.) jest zabronione i stanowi naruszenie integralności naukowej.

2.5 Własność intelektualna

Autorzy gwarantują, że posiadają prawa do całej przesłanej treści, w tym do części wygenerowanych przy pomocy narzędzia AI. Status prawny treści generowanych przez AI pozostaje niepewny w wielu jurysdykcjach i podlega szybkim zmianom legislacyjnym. Niepewność ta w żaden sposób nie zwalnia autorów z odpowiedzialności: przesyłając manuskrypt, potwierdzają, że treść nie narusza praw własności intelektualnej osób trzecich i zobowiązują się do ponoszenia pełnej odpowiedzialności za wszelkie spory, które mogłyby w tym zakresie powstać. Czasopismo nie ponosi odpowiedzialności za kwestie praw autorskich wynikające z wykorzystania treści generowanych przez sztuczną inteligencję i zastrzega sobie prawo do wycofania opublikowanego artykułu w przypadku stwierdzenia naruszenia praw własności intelektualnej.

3. Dla recenzentów (peer reviewers)

3.1 Poufność

Manuskrypty przekazane do oceny są dokumentami ściśle poufnymi. Zabrania się pobierania, kopiowania lub wprowadzania całości lub części treści manuskryptu do zewnętrznego narzędzia opartego na sztucznej inteligencji, w tym w formie krótkich fragmentów. Zakaz ten obejmuje każdy system, który może przechowywać, indeksować lub ponownie wykorzystywać przekazane mu dane.

3.2 Ograniczone wykorzystanie

Recenzenci mogą korzystać z narzędzia opartego na sztucznej inteligencji w bardzo ograniczonym zakresie, wyłącznie w celu poprawy jakości językowej własnego raportu recenzenckiego. Możliwość ta podlega dwóm łącznym warunkom: do narzędzia nie wolno wprowadzać żadnych danych pochodzących z recenzowanego manuskryptu, a korekta językowa wspomagana przez sztuczną inteligencję może dotyczyć wyłącznie tekstu napisanego przez samego recenzenta.

3.3 Odpowiedzialność

Raporty recenzji muszą odzwierciedlać osobistą ocenę naukową recenzenta i opierać się na niezależnej, krytycznej ocenie. Sztuczna inteligencja nie może w żadnym wypadku być wykorzystywana do formułowania opinii, rekomendacji lub decyzji dotyczących recenzowanego manuskryptu.

3.4 Zgłaszanie podejrzanego wykorzystania

Jeśli recenzent podejrzewa, że manuskrypt został w znacznej części napisany przez narzędzie AI bez odpowiedniego oświadczenia, powinien zgłosić to redaktorowi w swoim raporcie lub w osobnej wiadomości. Redaktor zdecyduje o dalszym postępowaniu, które może obejmować prośbę o wyjaśnienia skierowaną do autorów.

4. Dla redaktorów

4.1 Rola sztucznej inteligencji

Narzędzia sztucznej inteligencji mogą być wykorzystywane przez zespół redakcyjny do zadań administracyjnych lub technicznych, takich jak sortowanie zgłoszeń, formalna weryfikacja zgodności manuskryptów lub wykrywanie podobieństw tekstowych. Zastosowania te należą do zakresu pomocy redakcyjnej o charakterze niedecyzyjnym.

4.2 Wykrywanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję

Czasopismo zastrzega sobie prawo do korzystania z narzędzi wykrywających treści generowane przez sztuczną inteligencję w ramach procesu oceny zgłoszeń. W razie potrzeby wyniki tych weryfikacji stanowią jedynie jeden z elementów oceny i same w sobie nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji o odrzuceniu. Wszelkie podejrzenia będą skutkowały prośbą o wyjaśnienia skierowaną do autorów przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji redakcyjnej.

4.3 Ograniczenia

Redaktorzy nie mogą wykorzystywać sztucznej inteligencji do podejmowania decyzji redakcyjnych, oceny jakości naukowej manuskryptu ani zastępowania ludzkiej oceny na żadnym etapie procesu decyzyjnego.

4.4 Odpowiedzialność redakcyjna

Decyzje redakcyjne muszą opierać się na ludzkiej wiedzy eksperckiej oraz na raportach z recenzji. Redaktor naczelny pozostaje gwarantem stosowania niniejszej polityki.

5. Zgodność i sankcje

W zależności od powagi sytuacji nieprzestrzeganie niniejszej polityki może skutkować: a) prośbą o wyjaśnienie lub poprawki skierowaną do autorów; b) odrzuceniem manuskryptu; c) wycofaniem już opublikowanego artykułu wraz z ogłoszeniem o wycofaniu zgodnie z wytycznymi COPE.

W najpoważniejszych przypadkach, w szczególności w przypadku fałszowania danych przy pomocy sztucznej inteligencji lub umyślnego oszustwa, czasopismo zastrzega sobie prawo do poinformowania instytucji macierzystych autorów, a także – w stosownych przypadkach – organów właściwych w zakresie rzetelności naukowej.

6. Zmiany w polityce

Technologie sztucznej inteligencji szybko się rozwijają, podobnie jak ramy normatywne, które je regulują. Niniejsza polityka będzie poddawana corocznej weryfikacji pod nadzorem komitetu redakcyjnego czasopisma. W razie konieczności, wynikającej ze zmian kontekstu technologicznego lub normatywnego, między kolejnymi weryfikacjami mogą być wprowadzane doraźne aktualizacje. Każda aktualizacja będzie opatrzona datą i numerem, a wersja obowiązująca będzie ta opublikowana na stronie internetowej czasopisma.

Ostatnia aktualizacja: 1.07.2026 — Wersja 1.0