Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

O niezłomności polskiego oficera w niemieckiej niewoli [rec. D. Kisielewicz: Niewola w cieniu Alp. Oflag VII A Murnau. Opole 2015]

[D. Kisielewicz: Niewola w cieniu Alp. Oflag VII A Murnau. Opole 2015]

Maciej Fic

Język: PL | Data publikacji: 10-01-2019 | Abstrakt | s. 154-158

Artykuł recenzyjny monografii autorstwa Danuty Kisielewicz pt. "Niewola w cieniu Alp. Oflag VII A Murnau4", wydanej w 2015 roku nakładem Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach‑Opolu oraz Stowarzyszenia Przyjaciół tegoż Muzeum.

2019-01-10



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Wizerunek Rudolfa Hössa jako osoby prywatnej (na podstawie akt procesowych i relacji więźniów KL Auschwitz -Birkenau)

Sylwia Wysińska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 137-155

Artykuł oparty został na materiałach źródłowych znajdujących się w Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Główną podstawę stanowią akta zespołów zatytułowanych „Proces Hössa” oraz „Deklaracje”. Pierwszy z nich zawiera zeznania świadków zebrane podczas procesu komendanta obozu koncentracyjnego Auschwitz. Drugi natomiast obejmuje relacje i wspomnienia więźniów spisane po wojnie przez pracowników wspomnianego muzeum. Celem artykułu jest próba scharakteryzowania Rudolfa Hössa jako osoby prywatnej. Nie opisuje on zatem komendanta w aspekcie jego profesjonalnych obowiązków, lecz ukazuje nieformalny obraz Rudolfa Hössa, przedstawiony przez więźniów obozu Auschwitz, którzy mieli z nim bezpośredni kontakt. Każdy z tych obrazów ukazuje komendanta nie jako bezwzględnego wykonawcę masowej eksterminacji tysięcy ludzi, ale jako „zwyczajnego człowieka”. Artykuł przedstawia jego relacje z żoną, sposób wychowywania dzieci, formy spędzania czasu wolnego oraz zainteresowania prywatne.

2013-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Denar Julii Mezy z legendą VENVS VICTRIX ze zbiorów Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu

Anita Smyk

Język: PL | Data publikacji: 24-10-2024 | Abstrakt | s. 1-21

Artykuł przedstawia studium ikonograficzne i ideologiczne denara Julii Mezy z legendą VENVS VICTRIX. Numizmat ten pochodzi z wiedeńskiej kolekcji Kunsthistorisches Museum. Analizę przeprowadzono w kontekście wykorzystania wizerunku bogini Wenus w autoprezentacji kobiet z dynastii Sewerów. Denar ukazuje atrybucję bogini niemal identyczną jak na monetach Karakalli, przez co Julia Meza podkreślała wizualnie swoją bliskość z siostrzeńcem, a co za tym idzie – legitymizowała prawa do tronu cesarskiego obu swych wnuków.

2024-10-24



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

„A to tak prędko kaleczeję, jako źrebiec po starym ojcu…”. Późne tacierzyństwo Jana Zamoyskiego i jego relacje z synem Tomaszem

Paweł Tyszka

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2023 | Abstrakt | s. 1-14

Tomasz Zamoyski, upragniony dziedzic nazwiska i rodowej fortuny, urodził się, gdy kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski przekroczył 52. rok życia. O ile matka Tomasza, Barbara z Tarnowskich, otoczyła go bezgraniczną miłością, o tyle ojciec, który niewątpliwie cieszył się z narodzin syna, nie poświęcił się tacierzyństwu, wyżej stawiając sprawy państwowe. Zatroszczył się jednak o wszechstronną edukację potomka, zadbał o odpowiednie koneksje towarzyskie, a zostawiając olbrzymi majątek, zapewnił mu jak najlepszy start w życiu. Trudno jednak doszukać się w ich relacji bliższych więzi łączących ojca z synem.

2023-12-28



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

K počátkům českého dějepisectví ve Slezsku (Opavský pobyt Vincence Praska v letech 1883—1895)

Lumír Dokoupil

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 109-117

Badania Lumíra Dokoupila koncentrują się na fundamentalnej roli Vincenca Praska w czeskiej historiografii na Śląsku, zwłaszcza w okresie jego pobytu w Opawie w latach 1883–1895. Prasek, pochodzący ze Śląska, początkowo wykładał w Ołomuńcu, ale utrzymywał kontakty z Opawą, przyczyniając się do powstania Macierzy Opawskiej. Jego wczesna twórczość, w tym prace językowe, pod wpływem takich uczonych jak František Bartoš i Vincenc Brandl, przesunęła się w kierunku studiów regionalnych. Chociaż z wykształcenia był filologiem klasycznym, wkład Praska w historię często polegał raczej na gromadzeniu i publikowaniu dokumentów historycznych niż na dogłębnej analizie. Jego głównym przedsięwzięciem było dziesięciotomowe dzieło „Vlastivěda slezská” (Studia nad ojczyzną śląską). Pomimo ambitnego zakresu i ograniczonego stopnia ukończenia, było to dzieło o kluczowym znaczeniu. Prasek zainicjował również powstanie muzeum i archiwum Macierzy Opawskiej, opowiadając się za wydawaniem czasopisma historycznego w celu kultywowania świadomości historycznej Śląska. Chociaż jego współcześni doceniali jego wkład, przywiązanie Praska do tradycyjnych metod historycznych ograniczało jego otwartość na nowsze podejścia teoretyczne.

2003-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Ślązacy w Australii w XIX i XX wieku

Zbigniew Kapała

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2001 | Abstrakt | s. 135-155

Artykuł omawia słabo dotąd rozpoznane losy Ślązaków, którzy osiedlali się w Australii od XIX wieku. Pierwsi przybysze - głównie luteranie z Dolnego Śląska i Wielkopolski - założyli w 1838 r. osadę Klemzig (obecnie Adelaide). Wkrótce przybywali też katolicy i poszukiwacze złota, a migracje ożywiło wprowadzenie hodowli owiec i „gorączka złota” 1851 r.
Wśród najważniejszych postaci znalazł się Wilhelm Blandowski, górnośląski geolog i zoolog, który jako pierwszy systematycznie badał florę i faunę Victorii oraz założył muzeum przyrodnicze w Melbourne. Artykuł przedstawia także inne związki Ślązaków z Australią: major von Tempsky w Nowej Zelandii, legionista Jerzy Zichy-Woynarski na polach złota Wiktorii oraz kapłani i kombatanci II wojny światowej, w tym ks. Jośko i ppłk Roczniok. Zarysowano rozwój polskiej imigracji po 1945 r., gdy do 1951 r. dotarło 60-70 tys. emigrantów, wśród których było wielu Ślązaków.

2001-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Rudolf Höss w oczach więźniów (na podstawie akt procesowych)

Sylwia Wysińska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 273-295

Celem artykułu jest ukazanie wizerunku pierwszego komendanta obozu koncentracyjnego Oświęcim-Brzezinka (Auschwitz) w latach 1940–1943. W pierwszej części przedstawiona została krótka biografia Rudolfa Hössa, mająca na celu zapoznanie czytelnika z podstawowymi faktami z życia komendanta KL Auschwitz-Birkenau. Główna, druga część artykułu stanowi charakterystykę jego wizerunku, przy czym nie oparto jej – jak dotychczas czyniono – na wspomnieniach, dziennikach czy innych źródłach publikowanych, lecz przede wszystkim na zeznaniach byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, składanych przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Warszawie podczas procesu Rudolfa Hössa, który odbył się w dniach 11–29 marca 1947 roku. Podstawową bazę źródłową artykułu stanowią dokumenty z Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Ze względu na specyfikę źródeł autorka ukazuje oskarżonego w nieco odmiennym świetle niż dotychczas. Przedstawia jego stosunek nie tylko do więźniów, ale również do podległych mu esesmanów. Wizerunek Hössa ukazany został zarówno z perspektywy funkcjonariusza SS, jak i przeciętnego więźnia niemieckiego obozu koncentracyjnego. Szczególną uwagę poświęcono także sposobowi traktowania przez niego osób różnych narodowości – Polaków, Rosjan i Żydów. Równocześnie w artykule omówiono osobowość i poglądy oskarżonego z jego własnej perspektywy, wyrażone w pamiętniku Wspomnienia Rudolfa Hössa komendanta obozu oświęcimskiego. Dzięki zestawieniu obu punktów widzenia czytelnik może lepiej zrozumieć wielowymiarowość przedstawianych zagadnień.

2012-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Działania pomocowe i polityczne polskiej dyplomacji na rzecz powstańców warszawskich w sierpniu 1944 roku w świetle depeszy Poselstwa RP w Bernie

Barbara Świtalska-Starzeńska

Język: PL | Data publikacji: 10-10-2025 | Abstrakt | s. 1-16

W artykule przedstawiono różnorakie działania pomocowe i polityczne polskiej dyplomacji podejmowane dla powstańców warszawskich w pierwszym miesiącu walki z okupantem niemieckim – w sierpniu 1944 roku. Bazowano przy tym na materiale źródłowym, jakim są depesze Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie w Szwajcarii. Temat opracowano na podstawie depesz szyfrowanych, w tym sekretowanych, wymienionych między polskim poselstwem w Bernie a Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP w Londynie oraz innymi placówkami zagranicznymi. Polscy dyplomaci różnymi drogami nieśli różnorodną pomoc zarówno powstańcom warszawskim w pierwszym miesiącu ich walk z okupantem niemieckim, jak i całemu społeczeństwu w Warszawie. Gdyby nie połączone siły polskiej dyplomacji, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, rządu i jego agend, być może ofiar wśród uczestników i świadków powstania warszawskiego byłoby więcej.

2025-10-10



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Obraz śląskiego patrioty w rodzinnej narracji biograficznej – przypadek Władysława Michejdy

Lucyna Sadzikowska

Język: PL | Data publikacji: 08-10-2024 | Abstrakt | s. 1-15

W artykule, będącym efektem kwerendy w Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, podjęto próbę rekonstrukcji obrazu ojca, Władysława Michejdy, wyłaniającego się z narracji jego córki Barbary Michejdy-Pinno. Relacja, która została spisana w 2000 roku, wzbudza zainteresowanie z kilku powodów: odsłania prywatny wizerunek jednego z bardziej zasłużonych dla spraw Kościoła ewangelickiego na Śląsku prawnika, buduje definicję patriotyzmu rozumianego jako oddana służba i praca na rzecz lokalnej społeczności oraz przybiera formę wyartykułowanych spostrzeżeń i obserwacji poczynionych z perspektywy kilkudziesięciu lat. Przekazane uwagi Barbary Michejdy-Pinno nie mają na celu zbudowania ojcu swego rodzaju pomnika, lecz przypomnienie o tym śląskim patriocie. Artykuł opiera się na narratologicznej rekonstrukcji biografii Michejdy z użyciem analizy dyskursu wspomnieniowego oraz analizy tekstowej egodokumentów. Jednym z jego celów jest wstępne rozpoznanie możliwości i wiarygodności samego dyskursu patriotycznego, wyłaniającego się z rodzinnych dokumentów osobistych, pełnych nostalgii, ale i resentymentu.

2024-10-08