Artykuł przedstawia regulacje prawne związane z prawem związków zawodowych do uzyskiwania informacji od pracodawcy. Związki zawodowe, działające w interesie pracowników, mają dostęp do kluczowych danych o warunkach pracy i sytuacji firmy, co umożliwia im skuteczne negocjacje, udział w decyzjach oraz wzmacnianie dialogu społecznego.

Tekst stanowi esej analityczny poświęcony przyszłości prawa pracy w warunkach „nowego feudalizmu”, rozumianego jako porządek zależności oparty na własności infrastruktury i danych, w którym ochrona praw jest warunkowa i selektywna. Punktem wyjścia jest teza, że w takim układzie prawo pracy traci uniwersalistyczny charakter i coraz częściej funkcjonuje jako licencja przyznawana wybranym grupom pracujących zamiast jako narzędzie wyrównywania nierówności. Autorka pokazuje, jak koncentracja własności, rozszczepienie miejsc pracy i cyfrowa organizacja zatrudnienia prowadzą do odinstytucjonalizowania prawa pracy, zaniku podmiotowości zbiorowej świata pracy oraz postępującej jurydyzacji nierówności. Gospodarka platformowa i złożone łańcuchy podwykonawstwa są traktowane jako soczewka, w której widać szerszy ruch tektoniczny: przesunięcie realnej władzy z pracowników na właścicieli infrastruktury i danych. W zakończeniu tekst wskazuje na rozdźwięk między „wyspami postępu” – orzecznictwem i nowymi regulacjami – a „morzem erozji” codziennego egzekwowania praw, gdzie instytucje coraz częściej odgrywają jedynie rytuał ochrony. Esej nie proponuje katalogu reform, lecz zaprasza do namysłu nad językiem, w którym praca może być jeszcze opisywana i broniona jako źródło podmiotowości, a nie tylko jako transakcja.

Tekst analizuje kontrowersje wokół uznania pracy seksualnej za pracę w sensie prawnym i instytucjonalnym. Punktem wyjścia jest wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sprawa M.A. i inni p. Francji, 2024), który uznał za dopuszczalną penalizację klientów usług seksualnych. Autorka wskazuje, że taka interpretacja wzmacnia model nordycki, oparty na idei „ochrony” poprzez kryminalizację, kosztem praw i bezpieczeństwa osób świadczących usługi seksualne. W tekście omówiono różne modele regulacji pracy seksualnej w Europie – od prohibicji po pełną dekryminalizację, oraz ich praktyczne i symboliczne konsekwencje. Szczególną uwagę poświęcono napięciom między ochroną praw człowieka, interesem publicznym a sprawczością samych pracowników seksualnych. Autorka wskazuje, że uznanie pracy seksualnej za pracę wymaga przesunięcia instytucjonalnego: od logiki karania ku logice ochrony, regulacji i reprezentacji. Analiza obejmuje również rolę Międzynarodowej Organizacji Pracy, ograniczony zasięg reprezentacji zbiorowej oraz głosy związków zawodowych i organizacji oddolnych (np. SWU w Wielkiej Brytanii czy AMMAR w Argentynie). Zasadniczy wniosek brzmi: bez uznania sprawczości i prawa do głosu osób pracujących seksualnie żaden system ochrony nie będzie pełny ani sprawiedliwy.

Unijna dyrektywa 2023/970 ma stanowić remedium na utrzymujące się nierówności płacowe pomiędzy kobietami i mężczyznami. Zawiera obszerny katalog mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń, które dążą do zniwelowania asymetrii informacyjnej w kwestii płac pomiędzy pracodawcami a pracownikami. Środki te znajdą zastosowanie nie tylko w toku zatrudnienia, lecz także na etapie przed zawarciem umowy. W artykule omówiono przewidziane w dyrektywie mechanizmy przejrzystości wynagrodzeń przed zatrudnieniem (obowiązek ujawnienia proponowanego wynagrodzenia na wczesnym etapie rekrutacji, zakaz zadawania pytań o wysokość dotychczasowych zarobków, wymóg neutralnych i niedyskryminujących ogłoszeń o pracę) oraz zestawiono te mechanizmy z obecnie obowiązującymi w Polsce w tej kwestii standardami. Poruszono również problematykę zakresu podmiotowego dyrektywy. Celem było ustalenie, jak istotny wpływ implementacja dyrektywy wywrze na krajowe prawne ramy procesu rekrutacji, a także wysunięcie postulatów co do brzmienia przepisów wdrażających omawiane rozwiązania.