Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji w przygotowaniu manuskryptów

Wytyczne redakcyjne czasopisma "Postscriptum Polonistyczne" (zgodne z COPE)

Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji (AI) – takich jak ChatGPT oraz inne duże modele językowe - w procesie przygotowywania publikacji naukowych dynamicznie rośnie we wszystkich dziedzinach badań. Czasopismo "Postscriptum polonistyczne” uznaje ten fakt za element współczesnego ekosystemu akademickiego i odnosi się do niego zgodnie z zasadami etyki publikacyjnej określonymi przez Committee on Publication Ethics (COPE).

Zgodnie ze stanowiskiem Committee on Publication Ethics (COPE), wypracowanym wspólnie z World Association of Medical Editors (WAME) oraz JAMA Network, narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą być wskazywane jako autorzy publikacji naukowych. Nie posiadają bowiem zdolności do ponoszenia odpowiedzialności za publikację, zapewnienia rozliczalności ani wniesienia samodzielnego wkładu intelektualnego, które stanowią podstawowe kryteria autorstwa.

Ujawnienie wykorzystania AI oraz odpowiedzialność autorów

Korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji w celu wsparcia redakcji językowej, stylistycznej lub kompozycyjnej tekstu, o ile zostanie odpowiednio ujawnione, nie stanowi podstawy do negatywnej oceny manuskryptu ani nie jest traktowane jako przejaw nierzetelności akademickiej. Zgodnie z rekomendacjami COPE, ocena etyczna dotyczy wyłącznie przypadków, w których wykorzystanie AI mogło skutkować błędnym przypisaniem autorstwa, naruszeniem oryginalności pracy, niewłaściwym określeniem wkładu intelektualnego autorów lub rozmyciem odpowiedzialności za treść publikacji.

Polityka redakcyjna „Postscriptum Polonistycznego” jest zgodna z rekomendacjami Committee on Publication Ethics (COPE) i opiera się na następujących zasadach:

1. narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą być wskazywane jako autorzy ani współautorzy publikacji naukowych;
2. autorzy są zobowiązani do ujawnienia wykorzystania narzędzi AI oraz krótkiego opisania zakresu ich zastosowania (np. korekta językowa, redakcja stylistyczna, uporządkowanie struktury tekstu);
3. odpowiedzialność za treść publikacji, jej wartość merytoryczną, oryginalność oraz rzetelność naukową ponoszą wyłącznie autorzy będący osobami fizycznymi.

Z perspektywy etyki publikacyjnej kluczowe znaczenie ma zatem nie sam fakt korzystania z narzędzi AI, lecz zapewnienie przejrzystości ich wykorzystania oraz zachowanie odpowiedzialności autorów za ostateczny kształt i zawartość publikacji. Niedopuszczalne jest przypisywanie autorstwa lub odpowiedzialności naukowej systemom sztucznej inteligencji, które nie posiadają podmiotowości ani zdolności do ponoszenia odpowiedzialności.

Praktyka redakcyjna i wykorzystanie narzędzi do wykrywania AI

Redakcja "Postscriptum Polonistycznego", kierując się rekomendacjami Committee on Publication Ethics (COPE), nie wykorzystuje wyników narzędzi służących do wykrywania treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję jako podstawy decyzji redakcyjnych lub recenzyjnych. Obecnie dostępne rozwiązania nie zapewniają wystarczającej skuteczności i wiarygodności, aby umożliwić jednoznaczne rozróżnienie między tekstem przygotowanym samodzielnie a tekstem, którego redakcję lub opracowanie wsparto narzędziami AI.

Ocena zgłoszonych prac opiera się na zasadach rzetelności naukowej, transparentności oraz odpowiedzialności autorów, a nie na wynikach automatycznej analizy przeprowadzanej przez oprogramowanie wykrywające wykorzystanie AI.

W celu zapewnienia przejrzystości procesu wydawniczego autorzy są zobowiązani do wskazania w formularzu autorskim, czy w trakcie przygotowywania manuskryptu korzystali z narzędzi sztucznej inteligencji oraz – w przypadku odpowiedzi twierdzącej – do krótkiego opisania zakresu ich wykorzystania. Złożenie takiego oświadczenia ma charakter informacyjny i służy realizacji zasad etyki publikacyjnej. Sam fakt korzystania z narzędzi AI nie stanowi podstawy do negatywnej oceny manuskryptu ani nie wpływa na przebieg procesu redakcyjnego i recenzyjnego.

Odniesienie do wytycznych COPE
Niniejsza polityka opiera się na oficjalnym stanowisku COPE:
Committee on Publication Ethics (COPE Council).
COPE Council. COPE position – Authorship and AI – English.
https://doi.org/10.24318/cCVRZBms
© 2024 Committee on Publication Ethics (CC BY-NC-ND 4.0)
https://publicationethics.org