Artykuł omawia różne typy dyktand w zależności od pełnionych przez nie funkcji: dyktanda wprowadzające, utrwalające oraz kontrolne. Przedstawione zostały zarówno dyktanda znane w polskiej dydaktyce ortografii od lat (np. dyktando twórcze, dyktando swobodne, dyktando oparte na wybranych regułach i formach, dyktando z objaśnieniami czy dyktando z komentarzami), jak i te stosowane w nauczaniu języka polskiego jako obcego, dostosowane do potrzeb uczących się Polaków (np. dyktando częściowe z lukami, dyktando ciągłe z dłuższymi zdaniami, dyktando gramatyczne z częściową rekonstrukcją, dyktando gramatyczne z rekonstrukcją całego tekstu, dyktando obrazkowe).
Wśród dyktand utrwalających znalazło się także dyktando w dziesięciu punktach, które jest wykorzystywane w pracy z dziećmi dyslektycznymi, ale może również stanowić formę ćwiczeniową dla wszystkich uczniów.
Prezentowane dyktanda mogą być stosowane na wszystkich poziomach edukacyjnych. Ich stopień trudności można modyfikować poprzez zmianę długości tekstu, ilości oraz rodzaju użytych ortogramów.