Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 125-140
Artykuł podejmuje problematykę rzymskich inskrypcji zawierających imię św. Jacka Odrowąża – zagadnienia dotychczas niemal całkowicie pomijanego w badaniach naukowych. W rezultacie kwerendy przeprowadzonej in situ autor zebrał, zweryfikował i po raz pierwszy przełożył na język polski prawdopodobnie wszystkie tablice pamiątkowe odnoszące się do polskiego dominikanina. Ważnym rezultatem tych badań jest także identyfikacja dwóch kaplic dedykowanych św. Jackowi – w bazylice Santa Maria degli Angeli e dei Martiri oraz w kościele Santa Maria del Suffragio – które nie były dotąd uwzględniane w polskich opracowaniach dotyczących Rzymu. Analiza zebranego materiału ukazuje szeroki i długotrwały charakter kultu św. Jacka w Wiecznym Mieście, podtrzymywanego zarówno przez dominikanów, jak i przedstawiciele hierarchii kościelnej oraz fundatorów świeckich. Przejawem żywotności tego kultu jest także fakt, że imię polskiego świętego nadawano dzieciom we Włoszech jeszcze sto lat po jego kanonizacji (por. imię fundatora kaplicy św. Jacka w kościele Santa Maria del Suffragio). Inskrypcje – dotąd marginalizowane w studiach nad historią kultu św. Jacka – stanowią tym samym cenne źródło poznawcze, ukazujące jego wielowymiarowy charakter.
Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 141-161
Zasób sztuki gotyckiej w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Katowicach po 1989 r. powiększył się o nowe pozyskane do zbioru obiekty. Znaczna też część tej kolekcji została poddana zabiegom konserwatorskim. Badania, które stanowią integralną składową konserwacji dzieła sztuki, wniosły do dotychczasowych opracowań tematu nowe spostrzeżenia. Autor na podstawie archiwaliów, jakimi są Teki Konserwatorskie przechowywane w Muzeum Archidiecezjalnym, sugeruje zmianę datowania niektórych obiektów, poszerza ich przekaz ikonograficzny, rozważa lokalizację warsztatów artystycznych. Istniejące przeglądy muzealnego zasobu w postaci katalogów czy naukowych opracowań nie mogły uwzględniać nabytków, jakie w ostatnim czasie powiększyły omawianą kolekcję. Dlatego obok nowości badawczych należało przedstawić pozyskane obiekty, co czyni autor, poszerzając dotychczasowe ustalenia.
Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 162-203
Od początku chrześcijaństwa przybliżanie wiary odbywało się w codzienności chrześcijan przy użyciu ówczesnych sposobów komunikowania się – języka, gestów i nadawania znaczenia symbolicznego znanym im przedmiotom. W ten sposób ludzie odkrywali, że są zaproszeni do przeżywania bliskości z Bogiem w każdej sytuacji życia, zarówno osobiście, jak i wspólnotowo w liturgii. Drzwi wejściowe kościołów zyskały chrześcijańskie znaczenie i funkcję liturgiczną w celebracji sakramentów. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie symbolicznej i liturgicznej funkcji drzwi wejściowych kościoła na przykładzie głównych drzwi Archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach, poświęconych 22 listopada 1975 r. Zastosowano analizę rytualną, ikonograficzną oraz interpretację ikonologiczną rozszerzoną o perspektywę teologiczną i liturgiczną, poprzedzone zarysem kontekstu historycznego i teologicznego. Wykazano, że drzwi wejściowe katedry pełnią funkcję wizualnej katechezy, integrującej treści teologiczne z doświadczeniem liturgicznym wiernych, a ich symbolika pozwala nam odczytać wrażliwość religijną i tożsamość śląskich katolików z okresu ich powstawania oraz posiada potencjał mistagogiczny, aktualny również dla współczesnych odbiorców.
Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 204-216
W artykule omówiono jedno z najważniejszych dzieł śląskiego rzeźbiarza Zygmunta Brachmańskiego – Drogę krzyżową w Archikatedrze Chrystusa Króla w Katowicach. Przywołano kontekst tego typu przedstawień, przeanalizowano ich kształt artystyczny. W tekście scharakteryzowano sylwetkę niedawno zmarłego twórcy, autora ponad 50 realizacji rzeźbiarskich o charakterze sakralnym na terenie Śląska, nagrodzonego w 2024 r. zaszczytnym tytułem Lux et Silesia.
Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 217-229
Nuncjusz apostolski w Polsce abp Lorenzo Lauri w 1925 roku przybył na Górny Śląsk, aby wziąć udział w koronacji cudownego obrazu Matki Bożej Piekarskiej. Przygotowania do tego wydarzenia znalazły odzwierciedlenie w prowadzonej przez niego korespondencji z administratorem apostolskim Górnego Śląska ks. Augustem Hlondem SBD. Zbiór listów i telegramów wymienianych przez duchownych, przechowywany aktualnie w zasobie Apostolskiego Archiwum Watykańskiego, pozwala na rekonstrukcję okoliczności związanych z organizacją podróży nuncjusza oraz ukazuje znaczenie obecności przedstawiciela Stolicy Apostolskiej podczas jednego z najważniejszych wydarzeń religijnych na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym.
Język:
PL
| Data publikacji:
13-05-2026
|
Abstrakt
| s. 230-243
W opracowaniu przypomniano sylwetkę oraz działalność naukowo-dydaktyczną księdza profesora Romualda Raka. Należał on do grupy teologów, którzy jako świadkowie soborowych przemian prowadzili intensywne badania nad działalnością Kościoła, problematyką liturgiczną i muzykologiczną. Stąd też znaczna część pracy naukowej księdza Raka koncentrowała się wokół tych kwestii. Jego spuścizna teologiczna i pastoralna licząca ponad 220 publikacji stanowi solidną podstawę posoborowych prac teologicznych. W swojej działalności ksiądz profesor Rak wiele lat swojego życia naukowego poświęcił pracy dydaktycznej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym. Przedstawione w opracowaniu curriculum vitae i zaprezentowane kierunki badań naukowych oraz praca dydaktyczna i organizacyjna księdza Raka ukazują zasięg, różnorodność, znaczenie i bogactwo aktywności śląskiego badacza.