Spór o naturę objawienia należy do istotnych debat teologicznych II w. W polemice między Ireneuszem
z Lyonu a przedstawicielami szkoły walentyńskiej ujawniają się dwa odmienne modele jego rozumienia. Teksty związane z tradycją walentyńską, zwłaszcza Ewangelia Prawdy oraz Tractatus Tripartitus, przedstawiają objawienie przede wszystkim jako poznanie (gnosis), które prowadzi do przezwyciężenia niewiedzy i odkrycia duchowego pochodzenia człowieka. Ireneusz w Adversus haereses przeciwstawia temu ujęciu wizję objawienia jako wydarzenia historii zbawienia dokonanego w Chrystusie i przekazanego przez apostołów całemu Kościołowi. W jego interpretacji objawienie nie jest wiedzą dostępną jedynie dla wybranych, lecz rzeczywistością zachowaną w publicznej tradycji Kościołów apostolskich, w ich wspólnej regule wiary oraz w sukcesji biskupiej. Polemika z walentynianami prowadzi w ten sposób do wyraźniejszego określenia przekonania, że objawienie chrześcijańskie ma charakter historyczny i publiczny.

Artykuł podejmuje ontologiczny problem wolności stworzenia w perspektywie eschatologicznej na przykładzie myśli Sergiusza Bułgakowa. Celem nie jest rekonstrukcja całej doktryny apokatastazy ani panorama współczesnych sporów o zakres zbawienia, lecz analiza statusu „woli stworzonej” (воля тварная) jako kategorii ontologicznej. Punkt wyjścia stanowi klasyczny model nieodwołalności decyzji duchów czystych w tradycji augustyńsko-tomistycznej, oparty na pojęciu immutabilitas i rozróżnieniu między aeternitas a aevum. Na tym tle zostaje przeprowadzona analiza tekstów Bułgakowa, w których argument antydualny prowadzi do zakwestionowania możliwości ontologicznego utrwalenia wiecznego sprzeciwu wobec Boga.

Artykuł wskazuje, że spór nie dotyczy przede wszystkim zakresu zbawienia, lecz relacji między definitywnością aktu a ontologią uczestnictwa. W części systematycznej zostają przedstawione napięcia i granice propozycji Bułgakowa, zwłaszcza w odniesieniu do problemu wolności eschatologicznej i ryzyka deterministycznej interpretacji jedności bytu. Konkluzja nie redukuje zagadnienia do prostej alternatywy między „wiecznym potępieniem” a „koniecznym pojednaniem”, lecz proponuje rozróżnienie między definitywnością aktu a absolutyzacją sprzeciwu jako klucz do dalszych badań.

Kubina Teodor Filip (1880–1951), pseudonimy: dr K, dr Rzymski, dr Teodor Rzymski, Ks. dr Rzymski, Teodor Rzymski; ksiądz rzymskokatolicki, działacz społeczny i narodowy, pierwszy redaktor „Gościa Niedzielnego”, pierwszy biskup częstochowski, organizator Akcji Katolickiej. Pochodził ze Świętochłowic, gdzie urodził się 6 kwietnia 1880 roku. W 1906 roku przyjął święcenia kapłańskie; w latach 1917-1925 był proboszczem parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Katowicach. W czasie konfliktu polsko-niemieckiego o Górny Śląsk po I wojnie światowej był jednym z przywódców strony polskiej, która wielokrotnie powoływała go na stanowisko administratora lub dyrektora części diecezji wrocławskiej objętej plebiscytem. Był członkiem Narodowej Partii Robotniczej. W latach 1922-1925 był jednym z najbliższych współpracowników biskupa Augusta Hlonda i organizatorem nowo utworzonej diecezji śląskiej (katowickiej). Był pierwszym redaktorem „Gościa Niedzielnego” i organizatorem śląskich kongresów katolickich. W 1925 roku został mianowany pierwszym biskupem częstochowskim.

Tekst jest próbą ukazania z perspektywy religijnej, folklorystycznej i kulturowej pozaliturgicznej obrzędowości przedpogrzebowej. W treści artykułu autor przybliża sylwetki i repertuar animatorek tradycyjnego czuwania przy zmarłych, których przekazy zarejestrował w 2015 roku na obszarze powiatu rybnickiego. W centrum oglądu autora znajdują się sytuacje wykonawcze związane z praktykowanymi modlitwami za zmarłych, mieszczące się w kręgu folkloru religijnego i tanatologii ludowej, a także kontekst kulturowy wynikający z tej formy pobożności wiernych. W analizowanym repertuarze wyszczególniono dwa zespoły inwokacji żałobnych typowych dla obszaru badań, z uwzględnieniem realiów obrzędowo-religijnych w jakich utwory te pełniły określone funkcje i ich praktyki wykonawczej cechującej się lokalną wariantowością. W konkluzji autor zwraca uwagę na fakt, że śpiewy koronkowe związane z czuwaniem przy zmarłych stanowią religijne świadectwo tradycji i kultury chrześcijańskiej na Górnym Śląsku, a jednocześnie są cennym dokumentem folklorystycznym.

W artykule podjęto problematykę formacji liturgicznej w kontekście muzyki sakralnej jako integralnego elementu liturgii. Odnowa liturgiczna
zapoczątkowana przez Sobór Watykański II  rozpoczyna proces, w ramach którego wierni formowani są do pełnego, świadomego, czynnego i owocnego uczestnictwa w liturgii. Proces ten napotyka jednak na szereg trudności, takich jak utrata zdolności rozumienia języka symboli liturgicznych, zeświecczenie, niewiara oraz zróżnicowana wrażliwość liturgiczna. Autor analizuje warsztaty liturgiczno-muzyczne jako alternatywną formę formacji, która przez naukę śpiewu wielogłosowego, chorału gregoriańskiego oraz udział w konferencjach tematycznych pozwala wiernym głębiej przeżywać liturgiczne spotkanie z Bogiem. Opracowanie, oparte na metodzie historyczno-krytycznej, przedstawia zarys historyczny przedsięwzięcia, charakterystykę wydarzenia oraz skutki formacji liturgicznej, odwołując się do doświadczeń warsztatów organizowanych w Skoczowie w latach 2023–2026. Ukazuje, jak warsztaty te, prowadzone dwutorowo w aspekcie muzycznym i duchowym, przyczyniają się do podniesienia świadomości liturgicznej, formowania kadry muzycznej w parafiach, budowania wspólnoty oraz promowania kultury muzyki liturgicznej zgodnej
z duchem reformy soborowej.

Artykuł podejmuje analizę historii oraz współczesnego znaczenia ośrodka „Marianum” w Carlsbergu jako jednego z najważniejszych miejsc polskiego duszpasterstwa emigracyjnego w Niemczech po II wojnie światowej. Celem opracowania jest rekonstrukcja genezy i rozwoju ośrodka, ze szczególnym uwzględnieniem działalności ks. Franciszka Blachnickiego oraz wpływu duchowości Ruchu Światło–Życie na formację religijną polskiej emigracji. W pierwszej części przedstawiono powstanie „Marianum” jako ośrodka opieki nad polskimi sierotami wojennymi oraz jego stopniowe przekształcanie się w centrum życia religijnego i formacyjnego Polonii w Niemczech. Następnie omówiono działalność ks. Franciszka Blachnickiego w Carlsbergu w latach osiemdziesiątych XX wieku, ukazując „Marianum” jako miejsce realizacji projektu nowej ewangelizacji, centrum formacji świeckich oraz przestrzeń współpracy międzynarodowej inspirowanej eklezjologią Soboru Watykańskiego II. W dalszej części artykułu podjęto refleksję nad współczesną sytuacją ośrodka w kontekście przemian duszpasterstwa migrantów w Niemczech oraz nowych wytycznych Konferencji Episkopatu Niemiec dotyczących modelu Kościoła interkulturowego. Autor wskazuje, że „Marianum” znajduje się obecnie pomiędzy potrzebą zachowania polskiej tożsamości religijnej a procesami integracji z Kościołem lokalnym. Zastosowana metoda hermeneutyczna pozwala ukazać „Marianum” nie tylko jako fenomen historyczny, lecz także jako przestrzeń interpretacji współczesnych przemian pastoralnych i poszukiwania nowych modeli duszpasterstwa migrantów w Europie Zachodniej.

Der Artikel enthält eine Diskussion und Rezension des neuesten Buches, das Erzbischof Senior Damian Zimoń gewidmet ist. Der Text besteht aus zwei Teilen. 
Der erste Teil enthält eine Diskussion des Inhalts des vorgestellten Buches im Kontext der Aktivitäten des Erzbischofs. Zimoń zum Ordinarius der Diözese Kattowitz und Metropolit von Kattowitz ernannt. 
Der zweite Teil versucht, auf bestimmte Fehler und Ungenauigkeiten hinzuweisen, die der Autor bei der Erstellung dieser wertvollen Position nicht vermieden hat.

brak