Praca w zawodach morskich — tradycja polskich badań i wyzwania niebieskiej gospodarki

Agnieszka Kołodziej-Durnaś

doi:10.31261/GSS_SN.2025.16.01

Опубликовано: 2025-12-31

Praca w zawodach morskich — tradycja polskich badań i wyzwania niebieskiej gospodarki

Agnieszka Kołodziej-Durnaś

Раздел: Artykuły

https://doi.org/10.31261/GSS_SN.2025.16.01

Аннотация

Zawody morskie są od dekad w kręgu zainteresowania polskiej socjologii morskiej. Naukowcy zajmujący się pracą na morzu reprezentowali nie tylko Gdańsk i Szczecin, ale także Poznań czy Katowice. W artykule został zaprezentowany dorobek badawczy kilku dekad na tym polu ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki zatrudnienia na statkach dalekomorskich. To środowisko pracy bywało postrzegane jako instytucja zamknięta, quasi-totalna. Następnie przedstawiono współczesne trendy badawcze m.in. w zakresie kultury bezpieczeństwa, równouprawnienia, czy automatyzacji oraz wyzwania, jakie stawia przed organizatorami pracy na morzu idea niebieskiej gospodarki.

Скачать файлы

PDF (Język Polski)

Правила цитирования

Kołodziej-Durnaś, A. (2025). Praca w zawodach morskich — tradycja polskich badań i wyzwania niebieskiej gospodarki. Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa, 1–16. https://doi.org/10.31261/GSS_SN.2025.16.01

Цитируется в / Поделиться

Лицензия

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-ShareAlike» («Атрибуция — На тех же условиях») 4.0 Всемирная.

Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Библиографические ссылки

Bibliografia
Google Scholar

Birchenough S., 2023: Knowledge-Based Science in Support of the Blue Growth Ambition for Small Island Developing States. „ICES Journal of Marine Science”, vol. 80 (8), s. 2166—2170. https://doi.org/10.1093/icesjms/fsad142.
Google Scholar

Bryniewicz W., 2004: Geneza i dzieje socjologii morskiej. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Cao-Feijóo G. et al., 2024: Deep Learning Methods to Mitigate Human-Factor-Related Accidents in Maritime Transport. „Journal of Marine Science and Engineering”, vol. 12 (10), s. 1—11. https://doi.org/10.3390/jmse12101819.
Google Scholar

Dobrzeniecki-Łukasiewicz R., 2023: Families of Seamen in the Period of Political Changes and Today — Homelessness Issues. W: Maritime Professions. Issues and Perspectives. Eds. A. Kołodziej-Durnaś, F. Sowa, M.C. Grasmeier. ISMS vol. 2. Leiden—Boston: Brill, s. 239—254.
Google Scholar

Durka W., 1994: Władza, kierowanie, efektywność. Studium funkcjonowania organizacji dalekomorskiego statku rybackiego. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński.
Google Scholar

Emad G., Narayanan S., Kataria A., 2022: On the Road to Autonomous Maritime Transport: A Conceptual Framework to Meet Training Needs for Future Ship Operations. W: Human Factors in Transportation. Eds. K. Plant, G. Praetorius. AHFE International Conference. AHFE Open Access, vol. 60. https://doi.org/10.54941/ahfe1002500.
Google Scholar

Germond‐Duret C., 2022: Framing the Blue Economy: Placelessness, Development and Sustainability. „Development and Change”, vol. 53 (2), s. 308—334. https://doi.org/10.1111/dech.12703.
Google Scholar

Gordon G., 1991: Industry Determinants of Organizational Culture. „Academy of Management Review”, vol. 16, s. 396—415. https://doi.org/10.5465/AMR.1991.4278959.
Google Scholar

Hafizh A. et al., 2023: Malaysia’s Blue Economy: Position, Initiatives, and Challenges. „ERIA Policy Brief”, no. 4, s. 1—4. https://www.eria.org/uploads/Malaysia-Blue-Econo
Google Scholar

my-Position-Initiatives-Challenges.pdf.
Google Scholar

Hein C., Bartłomiejski R., Kowalewski M., eds., 2024: Hustle and Bustle. The Vibrant Cultures of Port Cities. ISMS, vol. 3. Leiden—Boston: Brill.
Google Scholar

Islam R. et al., 2017: Development of a Human Reliability Assessment Technique for the Maintenance Procedures of Marine and Offshore Operations. „Journal of Loss Prevention in The Process Industries”, vol. 50, s. 416—428. https://doi.org/10.1016/J.JLP.2017.10.015.
Google Scholar

Janiszewski L., 1967: Rybacy dalekomorscy. Studium socjologiczne. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Zachodniego.
Google Scholar

Janiszewski L., 1988: Marynizacja. Przyczynek teoretyczny. „Roczniki Socjologii Morskiej”, t. IV, s. 5—14.
Google Scholar

Janiszewski L., Sosnowski A., 1984: Socjologia morska. Wybór zagadnień. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar

Kaczmarczyk-Sowa M., 1996: Konflikty w rodzinach marynarzy. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Kadhafi M., 2024: Opportunities and Challenges of Marine Logistics Policy in Supporting Blue Economy. „Collaborate Engineering Daily Book Series”. https://doi.org/10.62012/colla
Google Scholar

borate.v2i1.63.
Google Scholar

Kamińska-Berezowska S., 2013: Kobiety w wybranych segmentach polskiego ruchu związkowego a równość płci. Studium z zastosowaniem teorii Pierre’a Bourdieu. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Kholodenko A., Gontar A., Shabatura Y., 2022: Optimization of Investments in the Training of Seafarers. „Development of Management and Entrepreneurship Methods on Transport”, no. 4 (81), s. 99—111. https://doi.org/10.31375/2226-1915-2022-4-99-111.
Google Scholar

Kim J., Jang S., 2018: Seafarers’ Quality of Life: Organizational Culture, Self-Efficacy, and Perceived Fatigue. „International Journal of Environmental Research and Public Health”, vol. 15, s. 1—11. https://doi.org/10.3390/ijerph15102150.
Google Scholar

Kołodziej A., 2019a: The Concept of Marinization by Ludwik Janiszewski — To Understand the Influence of the Sea. „Cultural Interaction Studies of Sea Port Cities”, no. 20, s. 159—179.
Google Scholar

Kołodziej A., 2019b: Marynarze floty transportowej w świetle studiów nad strukturą społeczną. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Kołodziej A., Kołodziej-Durnaś A., 2018: Labour Milieu of Merchant Seamen’s Crews — Economization versus Human Relations. „Transformations in Business and Economics”, vol. 17, no. 1 (43), s. 64—81.
Google Scholar

Kołodziej A., Kołodziej-Durnaś A., Królikowska I., 2024: Fifty Years of Maritime Sociology in Poland. „Colloquium”, vol. 2 (54), s. 139—154.
Google Scholar

Kołodziej-Durnaś A., Kołodziej A., Królikowska I., 2021: Czas marynarzy. O postrzeganiu czasu w pracy na morzu. Szczecin: Volumina.pl.
Google Scholar

Kołodziej-Durnaś A., Sowa F., Grasmeier M.C., eds., 2023: Maritime Professions. Issues and Perspectives. ISMS, vol. 2. Leiden—Boston: Brill.
Google Scholar

Kraśko N., 2010: Instytucjonalizacja socjologii w Polsce 1970—2000. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Lang M., 2011: „An Investigation of Organizational Culture and Job Satisfaction on board Industrial and Cruise Ships”. [MA dissertation]. https://nva.sikt.no/registration/0198ee4ad48c-b31795ff-cb0b-4dcc-9ec1-87a63328b2f5 [dostęp: 20.01.2025].
Google Scholar

Mallam S., Nazir S., Sharma A., 2020: The Human Element in Future Maritime Operations — Perceived Impact of Autonomous Shipping. „Ergonomics”, vol. 63, s. 334—345. https://doi.org/10.1080/00140139.2019.1659995.
Google Scholar

Martínez-Vázquez R., Milán-García J., De Pablo Valenciano J., 2021: Challenges of the Blue Economy: Evidence and Research Trends. „Environmental Sciences Europe”, vol. 33, s. 1—17. https://doi.org/10.1186/s12302-021-00502-1.
Google Scholar

Milian L., 1974: Zawód marynarza floty transportowej. Gdynia: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Morskiej.
Google Scholar

Mrzygłód H., 1996: Dobór małżeński w rodzinach marynarzy. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Muster R., 2022: Pandemia COVID-19 a zmiana modelu pracy. Polska na tle krajów Unii Europejskiej. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 81, s. 29—44. https://doi.org/10.18778/0208-600X.81.02.
Google Scholar

Nævestad T. et al., 2018: Framework Conditions of Occupational Safety: Comparing Norwegian Maritime Cargo and Passenger Transport. „International Journal of Transportation Science and Technology”, vol. 7 (4), s. 291—307. https://doi.org/10.1016/
Google Scholar

J.IJTST.2018.10.006.
Google Scholar

Nævestad T. et al., 2019: Safety Culture in Maritime Transport in Norway and Greece: Exploring National, Sectorial and Organizational Influences on Unsafe Behaviours and Work Accidents. „Marine Policy”, vol. 99, s. 1—13. https://doi.org/10.1016/J.MAR
Google Scholar

POL.2018.10.001.
Google Scholar

Nisa Z., 2022: The Role of Marine and Diving Authorities in Workforce Development in the Blue Economy. „Frontiers in Marine Science”, vol. 9, s. 1—16. https://doi.org/10.3389/fmars.2022.1014645.
Google Scholar

Plopa M., 1993: Z badań nad neurotyzmem marynarzy i rybaków w warunkach rejsu dalekomorskiego. „Roczniki Socjologii Morskiej”, t. 7, s. 69—95.
Google Scholar

Rayner R., Jolly C., Gouldman C., 2019: Ocean Observing and the Blue Economy. „Frontiers in Marine Science”, vol. 6. https://doi.org/10.3389/fmars.2019.00330.
Google Scholar

Sergeant J., 2022: Labour Regimes at Sea. https://www.semanticscholar.org/paper/Labour-Regimes-at-Sea-Sergeant/f5c6dcdb61d2136b289a562155b302f8e2b1f45c [dostęp: 20.01.2025].
Google Scholar

Sievers B., 1994: Rozmyślania o relacji między pracą, śmiercią i życiem. „Przegląd Organizacji”, nr 3/94, s. 12—15.
Google Scholar

Veitch E. et al., 2022: From Captain to Button-Presser: Operators’ Perspectives on Navigating Highly Automated Ferries. „Journal of Physics: Conference Series”, vol. 2311, s. 1—15. https://doi.org/10.1088/1742-6596/2311/1/012028.
Google Scholar

Vries L., 2017: Work as Done? Understanding the Practice of Sociotechnical Work in the Maritime Domain. „Journal of Cognitive Engineering and Decision Making”, vol. 11, s. 1—26. https://doi.org/10.1177/1555343417707664.
Google Scholar

Woźniak R., 1993: Teoretyczne problemy socjologii miasta portowego. „Roczniki Socjologii Morskiej”, t. 7, s. 43—58.
Google Scholar

Zhang W., Wen Y., 2023: A Study on a Sense of Relative Deprivation of Elderly Fishers from the Perspective of Ocean Sociology: The Example of Island S and G in Zhoushan City, China. W: Maritime Professions. Issues and Perspectives. Eds. A. Kołodziej-Durnaś, F. Sowa, M.C. Grasmeier. ISMS, vol. 2. Leiden—Boston: Brill, s. 225—238.
Google Scholar

Źródła internetowe
Google Scholar

http://www.easasociology.org/?page_id=1263.
Google Scholar

https://rethinkblue.eu/.
Google Scholar

https://www.cardiff.ac.uk/seafarers-international-research-centre.
Google Scholar

https://www.cardiff.ac.uk/seafarers-international-research-centre/research.
Google Scholar

https://www.wmu.se/research/priority-areas.
Google Scholar

Ulotka Centre for Maritime Health and Society w Esbjerg, Dania. https://www.sdu.dk › - › media › files › om_sdu › institutter › ist › maritimsundhed › cmss+brochure.
Google Scholar

Опубликовано: 2023-03-13

eISSN: 2353-9658

Издатель

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Лицензия CC

Отправить текст

Praca w zawodach morskich — tradycja polskich badań i wyzwania niebieskiej gospodarki

Аннотация

Agnieszka Kołodziej-Durnaś

Информация