Herta Müller — pisarka z obrzeży w przekładzie na język czeski

Jakob Altmann
https://orcid.org/0000-0001-7547-6036

Abstrakt

This paper entitled is devoted to the peripheral nature of Herta Müller’s
oeuvre. Müller is regarded as a person who created “German-language literature from the
cultural periphery of the German linguistic area,” as the Italian Germanist Paola Bozzi
called it. It turns out that although the literature or anti-literature of the Germans of
Romania is located on the cultural periphery of the German language area, Herta Müller occupies a central place in German literature, mainly due to subject areas unknown to West-German readers, but also due to her extraordinary language, which is a conglomerate of her idiolect, the archaic character of the German language used, the Banat-Swabian dialect and word-images from the Romanian language. The research, which is carried out from a mental, expressive, and cultural perspective, also focuses on the issue of embedding translation in a polysystem that embraces translation as an interrelated system of culture, language, literature, and society.


Słowa kluczowe

polysystem; Czech translation; cultural periphery; Herta Müller

Bílek P.A., 2015: David Attenborough v rouše prozaickém. „Respekt.cz”. Dostępne w Internecie: https://www.respekt.cz/tydenik/2015/9/david-attenborough-v-rouse-prozaickem [dostęp: 7.07.2019].

Bozzi P., 2005: Der fremde Blick: zum Werk Herta Müllers. Würzburg, Königshausen & Neumann.

Brodský J., 1970: Řešení gama. Toronto [wydanie na emigracji].

Czaplińska J., 2014: Přidaná hodnota exilu: úvahy o české exilové literaturę po roce 1968. Praha, Episteme Academia.

Duden [hasło]. Dostępne w Internecie: https://www.duden.de/rechtschreibung/Heim [dostęp: 15.08.2019].

Eke N.O., 1991: Herta Müllers Werke im Spiegel der Kritik (1982—1990). W: Idem: Die Erfundene Wahrnehmung: Annäherung an Herta Müller. Paderborn, Igel Verlag Wissenschaft.

Even-Zohar I., 1990: The Position of Translated Literature Within the Literary Polysystem. „International Journal for Theory and Analysis of Literature and Communication”, t. 11, nr 1.

Even-Zohar I., 2007: Teoria polisystemów. K. Lukas, tłum. „Przestrzenie Teorii”, nr 7, s. 347—366.

García O., 2014: In deutscher Sprache dichten. Eine Minderheit in der Minderheit: die antirumäniendeutsche Literatur. W: K. Thorpe et al., eds.: Hospitality and Hostility in the Multilingual Global Village. Stellenbosch, African Sun Media.

Haines B., Marven L., 2013: Herta Müller. Oxford, Oxford University Press.

Hejwowski K., 2007: Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Warszawa, PWN.

Holý L., 2001: Malý český člověk a skvělý český národ. Z. Uherek, tłum. Praha, Sociologické nakladatelství (SLON).

Hořava M., 2014: Pálenka. Prózy z Banátu. Brno, Host.

Juvan M., 2014: Literatura światowa a przekład. A. Muszyńska, tłum. „Przekłady Literatur Słowiańskich”, t. 5, cz. 1, s. 20—37.

Kubaszczyk J., 2013: Przekład dzieła literackiego jako konkretyzacja. „Scripta Neophilologica Posnaniensia”, t. 13, s. 37—54.

Kubaszczyk J., 2011: Wortbilder und Übersetzungsbilder. Eine Untersuchung zur Wortbildung als Bildbildung im Kontext der Übersetzungswissenschaft. Poznań, PWN.

Lehár J. et al., red., 2008: Česká literatura od počátků k dnešku. Praha, Nakladatelství Lidové noviny.

Lukas K., 2009: Das Weltbild und die literarische Konvention als Übersetzungsdeterminanten: Adam Mickiewicz in deutschsprachigen Übertragungen. Berlin, Frank & Timme GmbH.

Majer A., 2011: Miasto osobiste. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 36, s. 17—34.

Müller H., 2007: Herztier. Frankfurt am Main, Fischer Taschenbuch.

Müller H., 2009: Atemschaukel. München, Carl Hanser Verlag.

Müllerová H., 2010: Rozhoupaný dech. R. Denemarková, tłum. Praha, Mladá fronta.

Müllerová H., 2011: Srdce bestie. R. Denemarková, tłum. Praha, Mladá fronta.

Nobelprize.org, [online]. Oficjalna strona towarzystwa Nagrody Nobla, Literacka Nagroda Nobla 2009. Dostępne w Internecie: http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2009/press_ty.html [dostęp: 14.07.2019].

Oksaar E., 2010: Idiolekt als Grundlage der variationsorientierten Linguistik. „Sociolinguistica”, t. 14, cz. 1.

Rakova M.S., 2017: Asymetrie stylové příznakovosti výrazových prostředků v českém a bulharském překladu uměleckého textu. Dysertacja. Brno, Masarykova univerzita, Filozofická Fakulta.

Štráfeldová M., [online]: Hertha Müller mi potvrdila, že je třeba jít do rizika, říká její překladatelka Radka Denemarková. Dostępne w Internecie: http://www.radio.cz/cz/rubrika/udalosti/hertha-mueller-mi-potvrdila-ze-je-treba-jit-do-rizika-rika-jeji-prekladatelka-radka-denemarkova [dostęp: 1.07.2019].

Tabakowska E., 2001: Językoznawstwo kognitywne a poetyka przekładu. A. Pokojska, tłum. Kraków, Universitas.

Veselý J., 2002: České překlady z německy psané literatury. W: M. Hrala, red.: Kapitoly z dějin českého překladu. Praha, Karolinum.

Viewegh M., 1992: Báječná léta pod psa. Praha, Československý spisovatel.

Wierzbicka A., 1999: Język — umysł — kultura. Wybór prac. Warszawa, PWN.

Pobierz

Opublikowane : 2020-06-29


AltmannJ. (2020). Herta Müller — pisarka z obrzeży w przekładzie na język czeski. Przekłady Literatur Słowiańskich, 10(1), 243-258. https://doi.org/10.31261/PLS.2020.10.01.12

Jakob Altmann 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7547-6036




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Złożenie tekstu do Redakcji „Przekładów Literatur Słowiańskich” jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na udostępnianie tegoż tekstu wraz z metadanymi na warunkach licencji  Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License. 

Submitting his or her contributions to “Translations of Slavic Literatures” („Przekłady Literatur Słowiańskich”), the Author consents to licensing his or her work under  Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.