Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

„Inny” Śląsk — południowe rubieże województwa śląskiego

Halina Rusek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2014 | Abstrakt | s. 42-57

Jedną z charakterystycznych cech województwa śląskiego — regionu utworzonego decyzją administracyjną — jest jego wieloaspektowa różnorodność, opisywana w różnych kontekstach i przywoływana z różnych powodów, nie tylko poznawczych, ale i politycznych. Województwo jest obszarem wielokulturowym, charakteryzującym się mozaiką różnorodności kulturowej, religijnej i etnicznej. W potocznym postrzeganiu, jak i w mediach, województwo śląskie kojarzy się zazwyczaj z aglomeracją przemysłową o miękko określonych granicach, a rzadko z jego integralnymi częściami: Zagłębiem, regionem częstochowskim, pagórkowatym Podbeskidziem i Śląskiem Cieszyńskim. Ten ostatni, historycznie należący do Górnego Śląska, tworzy południowe flanki regionu, „inny Śląsk” — zielony i całkowicie odmienny pod względem geograficznym, społecznym, kulturowym, a częściowo także gospodarczym od pozostałych subregionów tworzących Śląsk. Region ten ma cechy pogranicza administracyjnego, etnicznego i kulturowego. Położony na granicy państwowej Polski i Czech, jest także obszarem transgranicznym o dużym znaczeniu gospodarczym i politycznym. Jest to również ojczyzna około 40 tysięcy Polaków zamieszkujących czeską część Śląska Cieszyńskiego — znanego po polsku jako Zaolzie. Dlatego myśląc „Śląsk” powinniśmy również myśleć o jego południowych ziemiach jako o jednej z odmian „śląskości”, która buduje, podobnie jak Górny Śląsk, tożsamość regionu.

2014-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

„Rzecz o geopoetyce Śląska”. Recenzja książki Jarosława Petrowicza Związek z miejscem. Śląsk historyczny w prozie, eseistyce i reportażu polskim po 1989 r. Wieluń: Wieluńskie Towarzystwo Naukowe, Muzeum Ziemi Wieluńskiej 2015, 350 ss. — ISBN 978‑83‑935401

Zbigniew Gruszka

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2017 | s. 258-262

2017-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Maria Szmeja, Śląsk — bez zmian (?). Ludzie, kultura i społeczność Śląska w perspektywie postkolonialnej. Kraków: Nomos, 2017

Patrycja Dziuba

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | s. 220-224

2019-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Górny Śląsk jako problem polityczny - spojrzenie socjologiczne

Jacek Wódz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2010 | Abstrakt | s. 34-51

Autor opisuje te aspekty tożsamości kulturowej, które są związane z kształtowaniem tożsamości politycznej na Górnym Śląsku. Interesują go rewindykacje regionalne i zastanawia się, w jaki sposób śląska specyfika kulturowa i społeczna wpływa na jego tożsamość polityczną. Analizuje „przypadek szczególny” Górnego Śląska z perspektywy antropologii polityki i socjologii polityki. Wskazuje te elementy życia społecznego i kulturalnego, które są dowodem wyjątkowości śląskiej. Analizując szczególny charakter Górnego Śląska, autor uważa, że jego zakres terytorialny jest bardzo trudny do ustalenia. Pisze o dwóch ważnych konsekwencjach silnej śląskiej tożsamości kulturowej: pierwszą z nich jest idea powrotu do autonomii, drugą – uznanie narodowości śląskiej za wyjątkową. Wspomina również o „micie założycielskim”, który wzmacnia tożsamość górnośląską. Istotę śląskiej wyjątkowości postrzega się w opozycji do polityki narodowej i unijnej. Autor stwierdza, że w aktywności Ślązaków widoczne są konsekwencje polityki krajowej, a także polityki Unii Europejskiej, tj.: dążenia do rejestracji stowarzyszenia Ślązaków, wzmacnianie poczucia odrębności kulturowej Ślązaków (bez projektów politycznych), nowy model tworzenia tożsamości Ślązaków, intensywna praca nad tworzeniem mitu tożsamości. Na zakończenie autor przedstawia propozycje związane z regulacjami statusowymi województwa śląskiego. Pisze o rozwiązaniach belgijskich, hiszpańskich i brytyjskich oraz postuluje wdrożenie nowego modelu decentralizacji: „decentralizacji o zmiennej geometrii”.

 

2010-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Dolnośląskość Wrocławia? O tożsamościowej relacji miasta z regionem

Katarzyna Kajdanek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2018 | Abstrakt | s. 141-158

Artykuł ma na celu analizę kwestii znaczenia kategorii „Dolny Śląsk” w procesie kształtowania tożsamości zbiorowej (i jej wymiaru przestrzennego) miasta i mieszkańców Wrocławia. Postawienie takiego pytania ma dwojakie uzasadnienie. Po pierwsze, pojawiają się nowe wyzwania, z którymi muszą zmierzyć się osady miejskie, zmagające się z kurczeniem się zasobów zewnętrznych i rosnącą koniecznością korzystania z zasobów wewnętrznych oraz budowania odporności na kryzysy. Po drugie, Wrocław jest przykładem miasta, które zmaga się obecnie z kryzysem swojej tożsamości jako miejsca spotkań i poszukuje nowej identyfikacji. Tło prezentacji najnowszych wyników badań empirycznych ma charakter historyczny — stanowi je opis powojennych wysiłków politycznych zmierzających do budowania tożsamości zbiorowej i integracji luźnego zbioru ludzi, którzy osiedlili się w zupełnie obcym regionie ziem odzyskanych. Artykuł kończą rozważania na temat użyteczności dolnośląskiego aspektu tożsamości dla mieszkańców i dla miasta – potencjalnej metropolii – Wrocławia.

2018-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Konflikt ról społecznych — przypadek kobiet na Górnym Śląsku

Magdalena Piłat‑Borcuch

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 133-147

Artykuł (punktem wyjścia są socjologiczne problemy roli społecznej) zarysowuje specyfikę regionu Górnego Śląska jako regionu sprzyjającego tradycyjnemu podziałowi ról między płciami, zwłaszcza do 1989 roku, a także Górny Śląsk widziany z dzisiejszej perspektywy, w której tradycyjne granice ustępują miejsca egalitarnym relacjom między mężem i żoną (lub partnerami).

2013-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Świat przedstawiony Górnego Śląska od (soc)realizmu do realizmu magicznego — reprezentacje symboliczne regionu w obrazach

Paweł Ćwikła , Krzysztof Łęcki

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2011 | Abstrakt | s. 113-127

Niniejszy artykuł powstał na podstawie badań przeprowadzonych w ramach Siódmego Programu Ramowego Unii Europejskiej SPHERE finansowanego przez Unię Europejską. Polską grupą badawczą kieruje prof. dr hab. Kazimiera Wódz. Praca ta odnosi się do szeregu założeń istotnych dla części projektu poświęconej głównie tożsamości kulturowej wyrażanej i doświadczanej za pomocą strategii narracyjnych. Konsekwencje kulturowe tych procesów transformacji są również interesujące dla artystów. Istnieje wiele osiągnięć artystycznych i kulturalnych oraz dzieł, w których artyści wyrażają swój bliski związek z regionem. Dlatego w niniejszym artykule postanowiliśmy skupić się tylko na jednym segmencie działalności artystycznej: na sposobie, w jaki artyści tworzą i odzwierciedlają obrazy i wyobrażenia regionu. Indywidualność i unikatowość kulturowa regionu jest postrzegana i promowana przez reżyserów filmowych pomimo (a może właśnie z powodu) dynamicznej zmiany. Restrukturyzacja polityczna i gospodarcza miała wpływ na krajobraz aglomeracji śląskiej, a także na umysły jej mieszkańców. Jednak zawsze, gdy twórcy chcą uchwycić w swoich filmach specyfikę kulturową, podkreślają wartości, zwyczaje, zasady i przekonania, które służą do ukazania indywidualności regionu. Mamy tu filmy, które zaczynały się od poetyki realizmu, a nawet socrealizmu. Najbardziej rozwinięty przemysłowo region czasów Polski Ludowej, jakim był Górny Śląsk, najlepiej nadawał się do pokazania jako arena konfliktu „nowego” ze „starym”. Następnie skutki stopniowej deindustrializacji i powolnego rozkładu ustroju socjalistycznego doprowadziły do ​​ewolucyjnego przejścia do poetyki tzw. „magicznego realizmu”; od śląskich filmów cyklicznych Kazimierza Kutza, poprzez komedie (często opowiadające o minionych czasach) aż po filmy współczesne. To, co tu widzimy, jest swego rodzaju symboliczną ucieczką od ginącego świata hut i kopalń, do nie do końca jeszcze rozpoznanego świata późnej nowoczesności.

2011-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Migracje z Górnego Śląska do Republiki Federalnej Niemiec w latach 1970-1989, czyli między ojczyzną prywatną a ideologiczną

Justyna Kijonka

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 29-47

Celem artykułu jest przedstawienie socjologicznych problemów migracji z Górnego Śląska do Niemiec Zachodnich, związanych z Traktatem między Republiką Federalną Niemiec a Polską z 1970 r., układem Gierka‑Schmidta z 1975 r., a także zorganizowanym zjazdem rodzinnym i dyskusją na temat mniejszości niemieckiej w Polsce. W artykule podjęto próbę szerokiego przedstawienia tła, kontekstu historycznego i kwestii regulacji prawnych związanych z migracjami oraz konsekwencji dla obu krajów. Artykuł powstał w oparciu o niemieckie i polskie badania i statystyki. W artykule przeanalizowano teoretyczną koncepcję Stanisława Ossowskiego dotyczącą prywatnej ojczyzny i kolebki ideowej, zgodnie z którą przedstawiono motywacje migracji Górnoślązaków do Republiki Federalnej Niemiec.

2013-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Ruch separatystyczny, nacjonalizm czy naród?

Małgorzata Hołomek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2014 | Abstrakt | s. 152-171

Działania autonomiczne na rzecz Górnego Śląska i narodowości śląskiej budzą kontrowersje i prowadzą do dyskusji. Nasuwają pytania: Czy można mówić o budowaniu narodu śląskiego? Co to oznacza dla Ślązaków? Jak wyglądałby naród śląski? Punktem wyjścia w tych rozważaniach jest etnosymbolizm Anthony’ego D. Smitha, do którego często odwołują się Ślązacy, ale nie zdają sobie z tego sprawy. Symboliczny charakter grupy wpływa na tożsamość kulturową, a ta z kolei ma wpływ na tworzenie nowych narodów i nacjonalizmu. Ślązaków łączy wiele wspólnych cech, ale grupa ta nie jest postrzegana jako ethnie (wspólnota o odmiennych cechach kulturowych) ani jako mniejszość etniczna. Badania przeprowadzone przez członków Ruchu Autonomii Śląska i osoby niezwiązane z tą organizacją miały być odpowiedzią na wiele pytań fermentu. Poglądy działaczy autonomicznych mają często charakter fanatyczny, antypolski i nacjonalistyczny. Nic więc dziwnego, że osoby niezwiązane z tym Ruchem obawiają się, że Śląsk może zostać odizolowany od Polski. Ludzie ci są w większości związani ze Śląskiem, ale idee autonomiczne i narodowe wydają się im abstrakcją. Jednak niektórzy autonomiści mają pewną wizję narodu śląskiego. Badania i teorie socjologiczne pokazują, że trudno jest nazwać Ślązaków narodem.

2014-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Etos pracy grup zawodowych. Na podstawie badań socjologów śląskich

Urszula Swadźba

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2010 | Abstrakt | s. 269-285

We wstępie artykułu autorka definiuje „Etos” i umieszcza go w szerokim obszarze badań. Następnie przedstawiono czynniki sprzyjające kształtowaniu się etosu pracy na Śląsku oraz pierwsze badania na ten temat. Badania nad etosem pracy koncentrują się najpierw na dwóch dominujących zawodach, np. górnikach i szklarzach, a następnie na pozostałych zawodach. Autorka definiuje również okresy chronologiczne badań i pokazuje ewolucję stosunku do zawodu górnika, a także zmiany w etosie pracy innych grup. W zakończeniu autorka wyraża swoją opinię na temat dotychczas przeprowadzonych badań nad etosem pracy oraz wskazuje na braki badawcze.

2010-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Rola tożsamości regionalnej w kreowaniu społeczeństwa obywatelskiego Przypadek Górnego Śląska

Ofka Piechniczek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 48-60

Idea społeczeństwa obywatelskiego w ostatnich latach jest szeroko dyskutowana. Zarówno zaangażowana, jak i odpowiedzialna społeczność wydaje się być najlepszym rozwiązaniem dla współczesnych problemów. Innym ważnym zjawiskiem jest renesans idei regionalizmu. Interesujące wydaje się połączenie obu wyżej wymienionych zagadnień w badaniu wpływu tożsamości regionalnej na proces budowania społeczeństwa obywatelskiego.
Górny Śląsk jest szczególnym regionem, charakteryzującym się jednocześnie istniejącą silną tożsamością i zaangażowaniem społecznym. Tożsamość regionalna może być narzędziem budowania społeczeństwa obywatelskiego. Pod warunkiem, że regionalizm oznacza świadomy udział we współodpowiedzialności za kreowanie oblicza regionu, wzmacnianie tożsamości regionalnej ma bezpośredni wpływ na rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Silne poczucie tożsamości zachęca obywateli do działań na rzecz wspólnego dobra w granicach zamieszkanej przestrzeni.

2013-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Województwo śląskie - szanse dla regionu historycznego pogranicza w XX wieku

Ryszard Kaczmarek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2010 | Abstrakt | s. 52-69

W tym artykule autor próbuje oszacować szanse dla pogranicza Górnego Śląska wykreowanego przez współczesną europejską politykę regionalną. Z historycznego punktu widzenia można powiedzieć, że istnieją dwa rodzaje terytoriów, tj. te odgrywające centralną rolę w konsolidacji sąsiednich ziem (wielkie narody i duże państwa powstawały z takich terytoriów). Drugie to tzw. pogranicza, gdzie mamy do czynienia z brakiem zarówno jednolitości, jak i centralizacji. Wiadomo, że tworzą one mieszankę różnych elementów i wpływów kulturowych. Współczesne województwo śląskie należy do drugiej kategorii, w której problem integracji jest obecnie postrzegany z perspektywy dziedzictwa historycznego. Bezmyślne dążenie do integracji za wszelką cenę doprowadzi do niepotrzebnych konfliktów społecznych i sporów w elitach władzy, ale co najważniejsze zuboży region. Ze względu na znaczną różnorodność regionalną i transfer idei pogranicze postrzegane jest jako atrakcyjne kulturowo, z dynamiczną gospodarką i kreatywnością w przyjmowaniu nowych wzorców zachowań, a także wizji politycznych. Obecne województwo śląskie jest właśnie takim terytorium. Z jednej strony jest to ciekawa mieszanka narodowego modelu państwa, z drugiej strony czerpie z doświadczeń historycznego dziedzictwa wzorców, idei, tradycji, które powinny tworzyć naturalną więź między mieszkańcami wspólnej Europy. Choć dziś mówimy o szansach dla pogranicza, w XX wieku region ten był uważany za problematyczny. W stosunkach międzynarodowych region ten był kontrowersyjnym problemem, znanym jako „krwawiąca granica”. Jeśli chodzi o politykę wewnętrzną Niemiec (Kulturkampf) i późniejszej Polski (autonomia, rozliczenia z przeszłością po II wojnie światowej), pogranicze było również postrzegane jako trudny temat. Obecnie różnorodność tradycji europejskiego pogranicza nie powinna być traktowana jako ciężar. Rozwój tych regionów zależy od umiejętności odpowiedzi na przestarzałe pytanie: Czy istnieje rozpaczliwa potrzeba integracji (tj. zjednoczenia) tych regionów w jednorodne państwo narodowe? Województwo śląskie wykorzysta tę szansę, jeśli przeszłość będzie postrzegana jako bogate dziedzictwo wielokulturowe, a nie jako ciężar „tragedii śląskiej”.

 

2010-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Konflikt bez konfliktu - Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie w opinii młodych mieszkańców Metropolii „Silesia”

Aleksandra A. Wycisk

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 83-102

Niniejszy artykuł przedstawia nowe spojrzenie na specyficzny lokalny konflikt, który rzekomo istnieje wśród mieszkańców Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Metropolia Śląska to związek miast historycznie i kulturowo powiązanych zarówno z Górnym Śląskiem, jak i Zagłębiem Dąbrowskim. Funkcjonalna współpraca miast sięga końca XIX wieku, jednak związek miast powstał w 2007 roku, a nazwa (Metropolia Śląska) została wprowadzona w 2010 roku. Wraz z nową nazwą związku miast ruszyła kampania promocyjna. Stworzenie nowej wizji miast i nowej tożsamości nie powiedzie się bez akceptacji ze strony lokalnej społeczności. Ponieważ animozje negatywnie wpływają na relacje społeczne między ludźmi z sąsiednich regionów, jest to ważny obszar badań. Mieszkańcy Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego wydają się być stronniczy i stronniczy w opisywaniu swojej ojczyzny (gloryfikacja) i sąsiedniego regionu (hańba), a kluczowe jest podkreślenie, że proces ten zachodzi po obu stronach. Badania socjologiczne przedstawione w artykule zostały przeprowadzone w 2011 roku w czternastu miastach Metropolii Silesia z udziałem młodych respondentów (19-31 lat). Głównym celem eksploracji była analiza opinii publicznej na temat Metropolii Silesia: nazwy stowarzyszenia, marketingu miasto-związek oraz wrogich relacji przeciwnych regionów, a zwłaszcza tego, czy wrogość ta nadal żyje wśród młodej populacji. Badania pokazują, że wrogość ta jest niczym więcej, jak tylko ciekawym stereotypem, wciąż kulturowo obowiązującym, jednak niemającym istotnego wpływu na relacje społeczne.

2012-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Śląskie wartości — praca, rodzina i religia. Geneza, trwanie i zmiany

Urszula Swadźba

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2014 | Abstrakt | s. 22-41

Celem artykułu jest przedstawienie genezy kształtowania się i przemian śląskich wartości od połowy XIX wieku do dnia dzisiejszego. Opierając się na badaniach historycznych i socjologicznych oraz własnych badaniach, podjęta zostanie próba prześledzenia procesu kształtowania, umacniania i zmian śląskich wartości: pracy, rodziny i religii. Jak pokazały doświadczenia innych społeczności zachodnich, w czasach silnej industrializacji i urbanizacji następuje sekularyzacja i laicyzacja społeczeństwa oraz rozpad więzi rodzinnych, jednak na Śląsku wystąpiło inne zjawisko. Po pierwsze, przeanalizowany zostanie okres I wojny światowej, gdy Śląsk należał do państwa niemieckiego. Niemiecka protestancka etyka pracy i działania Kulturkampfu przyczyniły się w tym okresie do ukształtowania śląskiego etosu pracy oraz wartości rodziny i religii. Po drugie, omówiony zostanie okres międzywojenny, w którym trzy wartości podlegały zmianom pod wpływem czynników zewnętrznych i wewnętrznych, zachodzących w społecznościach Śląska. Z upływem czasu wartości te albo umacniały się, albo zmieniały swój charakter. Po trzecie, w okresie realnego socjalizmu szczegółowo opisano zniszczenie etosu pracy i jego „dualizm”, w odniesieniu do trwałości wartości rodzinnych i religii. Podsumowując, pokazano zmiany, jakie zaszły w ciągu 20 lat transformacji ustrojowej, kiedy nastąpiło osłabienie wartości religii, redefinicja wartości rodziny i wzmocnienie wartości pracy w tym samym czasie.

2014-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Czy na Śląsku są jeszcze gorole? Analiza socjologiczna konfliktu etnicznego

Urszula Swadźba

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 49-63

Celem artykułu jest przedstawienie genezy, trwania i obecnego stanu konfliktu etnicznego na Śląsku. Zastosowano koncepcję teoretyczną L. Cosera. Autor najpierw zarysowuje historyczne początki konfliktu etnicznego na Śląsku. Na podstawie badań historycznych wskazuje różnice między ludnością napływową a rodzimą, które wywołały konflikt w okresie międzywojennym. Okres realnego socjalizmu z jednej strony spowodował masowe migracje, z drugiej zaś działania władz złagodziły sam konflikt. W ciągu ostatnich dwudziestu lat województwo śląskie nie było już celem masowej imigracji, więc populacja się stabilizuje. Własne badania autora wskazują na dyfuzję śląskich wartości i kulturowe ujednolicenie ludności. Można zatem wnioskować, że konflikt został zakończony.

2012-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Deficyty badań śląskoznawczych. Recenzja pracy zbiorowej pod redakcją Marka S. Szczepańskiego, Tomasza Nawrockiego, Andrzeja Niesporka, Katowice, Wydawnictwo UŚ 2010

Sabina Lazik‑Wodarz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | s. 353-357

2013-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Górnośląsko‑Zagłębiowska Metropolia w kontekście wyzwań społeczno‑gospodarczych

Elżbieta Zuzańska-Żyśko , Sławomir Sitek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2018 | Abstrakt | s. 68-80

Artykuł przedstawia wyzwania związane z rozwojem Metropolii Górnośląsko-Zagłębiowskiej w kontekście genezy systemu osadniczego i potencjału tego zespołu miejskiego. Wskazuje na działania związane z procesem zarządzania wynikającym z Ustawy o związku metropolitalnym województwa śląskiego. Podkreśla również wymogi, które muszą zostać spełnione, aby badane miasta stały się metropoliami w ujęciu globalnym.

2018-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Mozaikowy region etniczny i jego społeczne metamorfozy. Przypadek Górnego Śląska

Marek S. Szczepański , Anna Śliz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2011 | Abstrakt | s. 232-245

Na wielokulturowość Górnego Śląska wpłynęło połączenie trzech kultur: polskiej, niemieckiej i czeskiej. Ważne jest również odnotowanie wpływu Żydów i Romów, którzy wzbogacili kulturę regionu. Współczesna wielokulturowość Śląska wywodzi się z czasów Piastów Ślązaków, kiedy kolonizacja doprowadziła do wzrostu liczby osadników niemieckich na terenach miejskich i wiejskich Śląska. Wielokulturowość tego regionu stopniowo zmieniała się od czasów socjalizmu, stając się tym, co dziś nazywamy współczesną wielokulturowością. Obecnie wielokulturowość nadal kwitnie dzięki zinstytucjonalizowanym organizacjom mniejszości etnicznych, które podtrzymują swoje tradycje kulturowe. Wielokulturowość Śląska zawsze pozostawała integralną częścią tego regionu i tożsamości kulturowej jego mieszkańców.

2011-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Rola Obserwatorium Procesów Miejskich i Metropolitalnych w procesie tworzenia Górnośląsko‑Zagłębiowskiej Metropolii — od deficytu wiedzy do oczekiwań wobec nowej instytucji

Krzysztof Bierwiaczonek , Tomasz Nawratek , Agata Zygmunt

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2018 | Abstrakt | s. 11-39

Artykuł przedstawia wybrane wyniki badań przeprowadzonych w okresie od listopada 2016 do stycznia 2017 roku wśród radnych i prezydentów miast wchodzących w skład Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. Celem badań była identyfikacja potrzeb i deficytów wiedzy jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ich funkcjonowania w górnośląskim obszarze metropolitalnym, a także zadań, jakie może realizować Obserwatorium Procesów Miejskich i Metropolitalnych – jednostka powołana na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Bezpośrednim impulsem do badań stały się (obecnie realizowane) plany utworzenia „Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii” (Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii). W artykule dokonano również przeglądu rozważań teoretycznych dotyczących obszaru metropolitalnego, odnosząc się do specyfiki omawianej metropolii.

2018-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Wykorzystanie materiałów wizualnych w projekcie SPHERE

Daniela Dzienniak‑Pulina

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2011 | Abstrakt | s. 138-147

W artykule opisano przede wszystkim rodzaje i cele treści fotograficznych zbieranych i stosowanych w polskiej części projektu SPHERE. Autor skupia się na dokumentacji fotograficznej dedykowanej projektowi i tworzonej w trakcie jego realizacji (treści, które istniały wcześniej, zostały odrzucone). Tematyka opisana jest w skali makro (przestrzeń Górnego Śląska) za pomocą zdjęć badanych miejsc i społeczności (Kaufhaus, Ksawera‑Koszelew), jak również w skali mikro, przedstawiającej mieszkańców w ich mieszkaniach.

2011-12-30



Czasopismo: Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa

Budowanie polskiej tożsamości narodowej poprzez muzykę. Analiza kreowanej w prasie śląskiej recepcji Halki Stanisława Moniuszki w inscenizacjach Opery Śląskiej w Bytomiu w latach 1945-2005

Maja Drzazga‑Lech

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 94-113

W artykule analizowany jest proces recepcji polskiej opery narodowej Halka, którą Stanisław Moniuszko napisał w czasach, gdy nie istniała jeszcze polska państwowość. Autor podejmuje próbę przedstawienia, w jaki sposób kontekst społeczno-polityczny i kulturowy recepcji może przekształcić jej narodową/społeczną treść. Omawiany utwór muzyczny zyskał również nowe znaczenia, ważne dla śląskiej grupy etnicznej zamieszkującej region oddziaływania kulturalnego Opery Śląskiej. Głównym przedmiotem analizy były recenzje, artykuły, a także krótkie wzmianki prasowe. Specyfika analizowanego materiału wymagała wykorzystania oprogramowania QDA Miner.

2013-12-30