Artykuł poświęcony jest refleksji nad wzajemnymi relacjami między teorią społeczną a socjologią empiryczną. Szczególna uwaga poświęcona jest spojrzeniu na początki socjologii jako dyscypliny naukowej, okoliczności historyczne i kulturowe, w jakich powstawała, gdy myśl socjologiczna wyrastała z gruntu pozytywizmu. Punktem wyjścia tej części tekstu jest fakt, że ojciec socjologii, Auguste Comte, zwrócił uwagę na szczególne znaczenie tworzenia teorii w procesie badania mechanizmów rządzących życiem społecznym. Kolejną kwestią, na której skupia się artykuł, są kontrowersje dotyczące współczesnej socjologii, a zwłaszcza niesłuszny zarzut, że badacze społeczni stawiają na pierwszym miejscu konkretne, jednostkowe studia przypadków, nie dbając o ich kontekst teoretyczny, o to, co mówi o nich teoria społeczna.

Artykuł koncentruje się na perspektywach gromadzenia i interpretacji danych empirycznych w antropologii refleksyjnej. Autor koncentruje się na tych perspektywach rozwoju strategii gromadzenia danych empirycznych, które uczynią naszą interpretację antropologiczną bardziej przejrzystą i pozwolą na analizę interpersonalnego i intrapersonalnego kontekstu produkcji doświadczenia terenowego. Co więcej, strategie te mogą być wspierane przez teorię interpretacji doświadczeń terenowych. Według Jamesa Daviesa, Vincenta Crapanzano i Michaela Jacksona wszystkie emocje i subtelne stany psychiczne wywoływane przez etnografa podczas badań terenowych mogą być wykorzystane do informowania o tym, jak interpretować światy życia, które chcemy zrozumieć. Kluczowym punktem artykułu jest zasugerowanie „podwójnie gęstego opisu”, tj. połączenia autoetnografii reagowania na obcość i założeń radykalnego empiryzmu Williama Jamesa.

Mimo wieloletnich badań nad konfliktami, które podejmowane były w wielu instytucjach na całym świecie, i mimo ciągle zdarzających się konfliktów, zarówno tych o krótkim zasięgu, jak i tych, które determinują życie ludzi na całym świecie, teoria konfliktu, wyjaśnienie jego społecznych funkcji, dynamiki i metod rozwiązywania wciąż czekają na opracowanie w ujednolicającym różne fundamenty podejściu (P.T. Coleman, K.G. Kugler, L. Bui-Wrzosińska, A. Smith, R. Vallacher, 2012). W artykule podjęto próbę identyfikacji tych elementów różnych teorii konfliktu, które łączą i nie różnią badaczy oraz proponowanych przez nich podejść do konfliktu. Przedstawiona analiza jest przeglądem, który sięga do początków socjologicznej dyskusji nad konfliktem, aby zbadać wspólne założenia i wnioski badaczy, pomimo ich różnych dyscyplin i empirycznych pól badawczych. Celem wywodu jest próba wskazania, co wpływa na dynamikę konfliktów.

W artykule przedstawiono koncepcję utopii. Utopia jest rozumiana jako obraz możliwego świata społecznego (możliwej historii). Koncepcja ta jest radykalnym uogólnieniem tradycyjnego rozumienia tego pojęcia. Sformułowano kilka argumentów na poparcie tezy, że uogólniona koncepcja utopii może być użyteczna w badaniu przeszłości, teraźniejszości i przyszłości świata społecznego. Podkreślono, że tak rozumiane utopie nie mogą być fundamentem utopizmu.

Artykuł omawia relacje między liberalizmem a biopolityką w świetle myśli Michela Foucaulta. Francuski autor konceptualizuje liberalizm i biopolitykę jako strategie władzy i rządowe racjonalności związane z populacją i jednostkami. Liberalizm, posługując się dyskursem wolności, czyni wolność warunkiem rządzenia „społeczeństwem jednostek”. Biowładza ze swoim dyskursem bezpieczeństwa koncentruje się na wzmocnieniu państwa, ale także witalności jednostek i całej populacji. Tekst obejmuje analizę trzech głównych relacji między obiema racjonalnościami rządowymi. Po pierwsze, liberalne wolności są możliwe pod warunkiem istnienia stabilnego państwa z jego biopolityczno-wojskowym aparatem bezpieczeństwa. Po drugie, gdy dochodzi do konfliktu między bezpieczeństwem a wolnością (przedstawiono krótką analizę dyskursu medialnego związanego z epidemią eboli i kryzysem uchodźczym), liberalizm staje się krytyką negatywnej biopolityki, opowiadając się za prawami jednostki i „obcymi”. Po trzecie, zarówno biopolityka, jak i (neo)liberalizm mogą być rozumiane jako strategie rządowe koncentrujące się na rządzeniu społeczeństwem w celu konsolidacji dominującego systemu politycznego i gospodarczego. Liberalna indywidualizacja człowieka okazuje się nowoczesną formą miękkiego podporządkowania, podczas gdy biopolityka wspiera wolny rynek i biokapitalizm.

Każda analiza socjologiczna badająca teraźniejszość bez kontekstu historycznego staje się pustą skorupą nauki i traci swój wpływ na badanie mechanizmów społecznych działających nieprzerwanie w różnych czasach i miejscach. Interdyscyplinarność Arona najlepiej wyraża różnorodność uprawianych przez niego dyscyplin. Lucien Febrey opisał go jako ekonomistę, socjologa i polityka, podkreślając jednocześnie jego silny wpływ na historyków. Ponadto Aron jest również pamiętany jako skuteczny komentator - intelektualista. Celem studium jest zbadanie, w jaki sposób Aron wykorzystywał zasady socjologii historycznej w swoich badaniach socjologicznych. Czy jego praca była socjologią historyczną, czy nie? Odpowiedź na to pytanie jest istotna nie tylko z punktu widzenia historii socjologii, ale także dla rozstrzygnięcia, czy socjologiczna spuścizna Arona może być dziś wykorzystywana jako swego rodzaju ścieżka wyjścia socjologii z kryzysu wynikającego z jej korzeni w epoce przemysłowej.

Artykuł opowiada się za rozwojem teorii upadku społecznego. Składa się z trzech głównych części: analizy pokrewnych pojęć już obecnych w słownictwie socjologicznym, konceptualizacji w innych dyscyplinach nauk społecznych oraz już opracowanych teorii upadku społecznego. Pojęcia bliskie upadkowi społecznemu analizowane w artykule to dezorganizacja społeczna, anomia i kryzys, z których wszystkie pokrywają się z upadkiem, gdy występuje ekstremalne nasilenie zjawisk opisywanych przez te pojęcia. Obecność w innych dyscyplinach obejmuje upadek Cesarstwa Rzymskiego, Upadłe Państwa, Wyspę Wschodnią i neomaltuzjanizm. Teorie upadku społecznego omówione w niniejszym artykule obejmują teorię rozpadu i dezintegracji cywilizacji Arnolda Toynbee'ego, upadek Zachodu Oswalda Spenglera i podobną konceptualizację Floriana Znanieckiego. Najnowsze teorie przywołane w artykule obejmują teorię malejącej użyteczności krańcowej rozwoju społecznego Josepha Taintera oraz teorię upadku społecznego Jareda Diamonda.

Autor stawia tezę, że belles lettres jest jednym z potencjalnych źródeł wiedzy o świecie społecznym, które są wciąż niedoceniane przez socjologów. Literatura dostarcza co najmniej inspiracji do opisu zjawisk społecznych. W szczególny sposób angażuje problemy związane z wykorzystaniem metafor zaczerpniętych wprost z dzieł literackich do reprezentacji socjologicznie rozpoznawalnych prawidłowości. W tym przypadku środki problematyzacji mogą być związane z postacią literacką (Królowa Śniegu, Don Quijote), metaforą (świat jako teatr) lub gdy tytuł pracy badawczej może stanowić bezpośrednie odniesienie do literatury („Zapasy ze światem”, „Turniej garbusów”). We wszystkich tych przypadkach obraz literacki staje się punktem wyjścia, zalążkiem analizy socjologicznej lub jej ilustracją, a tym samym sposobem oswajania świata społecznego.

Praca i rodzina (obok zdrowia i uczciwości) są najważniejszymi wartościami w życiu większości ludzi. Ludzka aktywność obraca się wokół tych dwóch obszarów - pracy i rodziny. Nierzadko zdarza się, że praca wykonywana jest kosztem rodziny lub rodzina pochłania tak wiele, że nie ma czasu na rozwój zawodowy. Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie miejsca pracy i rodziny w życiu współczesnych ludzi. Pokazuje również, czy istnieje możliwość zachowania równowagi między tymi dwoma obszarami w świetle koncepcji work-life balance.

W artykule przedstawiono wybrane perspektywy teoretyczne syndromu współuzależnienia, funkcjonujące na gruncie terapii zorientowanej na poszerzanie kompetencji społecznych i psychologicznych. Można je jednak wykorzystywać oddzielnie do wyjaśniania funkcjonowania osoby żyjącej z osobą uzależnioną od substancji chemicznych, ale także można je stosować komplementarnie; daje to możliwość obiektywizacji i większego wglądu w „świat” osoby uwikłanej w relacje z osobą uzależnioną.

Celem artykułu jest prezentacja wyników badań, które zostały przeprowadzone na potrzeby projektu naukowego „Napraw sobie uczelnię” na Uniwersytecie Śląskim w semestrze letnim w roku akademickim 2014/2015. Badania dotyczyły głównie kwestii uczestnictwa studentów w życiu akademickim oraz ich działań związanych z zarządzaniem uczelnią. Autorzy prezentują wyniki badań, które uwzględniają dwa obszary: działalność zarówno studenckich kół naukowych, jak i samorządu studenckiego.

Artykuł zawiera prezentację i analizę definicji singli w międzynarodowych i polskich naukach społecznych. Przedstawia założenia merytoryczne i metodologiczne oraz prezentuje wyniki najważniejszych badań dotyczących singli w Polsce.