Interakcyjna sprawność pragmatyczna niemówiących dzieci 6–9-letnich z zaburzeniami ze spektrum autyzmu


Abstrakt

Mimo że intensywne badania nad autyzmem są prowadzone od drugiej połowy XX wieku, etiologia tego zaburzenia oraz kryteria jego diagnozowania nadal nastręczają wielu wątpliwości. Dostępna literatura przedmiotu pozwala na poznanie osiowych objawów zaburzeń ze spektrum autyzmu, a w szczególności trudności językowych, deficytów w sferze kontaktów społecznych oraz zaburzeń sensorycznych i manieryzmów ruchowych. Opracowanie stanowi fragment badań i analiz prowadzonych na potrzeby rozprawy doktorskiej na temat sprawności interakcyjnych dzieci z autyzmem. W artykule opisano pragmatyczną sprawność działania, informacyjną i emocjonalną ujawniającą się w interakcyjnych zachowaniach niemówiących dzieci autystycznych w wieku 6–9 lat.


Słowa kluczowe

zaburzenia ze spektrum autyzmu; interakcja; sprawność pragmatyczna; zachowania językowe

Allen, D.A. (1988). Autistic spectrum disorders: clinical presentation in preschool children. Journal of Child Neurology, 3, 48–56.

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: Fifth edition: DSM-5. Arlington: American Psychiatric Publishing.

Elder, L.M., Dawson, G., Toth, K., Fein, D., & Munson, J. (2008). Head circumference as an early predictor of autism symptoms in younger siblings of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38, 1104–1111.

Finegan, J.A., & Quarrington, B. (1979). Pre-, peri-, and neonatal factors and infantile autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 20, 119–128.

Folstein, S., & Rutter, M. (1977). Genetic influences and infantile autism. Nature, 265, 726–728.

Gałkowski, T. (1980). Usprawnienie dziecka autystycznego w rodzinie. Warszawa: Polskie Towarzystwo Walki z Kalectwem.

Grabias, S. (1994). Język w zachowaniach społecznych. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Grabias, S. (2007). Język, poznanie, interakcja. In: T. Woźniak, & A. Domagała (eds.), Język, interakcja, zaburzenia mowy. Metodologia badań (p. 355–377). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (Mowa. Teoria – Praktyka. T. 2).

Kanner, L. (1943). Autistic Disturbances of Affective Contact. Nervous Child, 2, 217–250.

Kruk-Lasocka, J. (1994). Z problematyki autyzmu. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Olechnowicz, H. (2004). Wokół autyzmu. Fakty, skojarzenia, refleksje. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Pisula, E. (2000). Autyzm u dzieci. Diagnoza, klasyfikacja, etiologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pisula, E. (2014). Autyzm. Przyczyny, symptomy, terapia. Gdańsk: Harmonia.

Schopler, E., Reichler, R.J., Lansing, M.D., & Marcus, L.M. (1994). Profil Psychoedukacyjny. Transl. A. Witkowska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (Zindywidualizowana ocena i terapia dzieci autystycznych oraz dzieci z zaburzeniami rozwoju).


Opublikowane : 2020-12-29


JanuszczakK. (2020). Interakcyjna sprawność pragmatyczna niemówiących dzieci 6–9-letnich z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Logopedia Silesiana, (9), 1-28. https://doi.org/10.31261/LOGOPEDIASILESIANA.2020.09.07

Katarzyna Januszczak 
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie  Polska
https://orcid.org/0000-0003-1474-4345