Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT) w ocenie zaburzeń karmienia u dzieci w wieku od urodzenia do 3. roku życia

Marta Wisniewska; Aleksandra Kaczyńska

doi:10.31261/LOGOPEDIASILESIANA.2024.13.01.01

Opublikowane: 2023-12-29

2023

Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT) w ocenie zaburzeń karmienia u dzieci w wieku od urodzenia do 3. roku życia

Marta Wisniewska

, Aleksandra Kaczyńska

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.31261/LOGOPEDIASILESIANA.2024.13.01.01

Abstrakt

Celem badania było dostarczenie wiarygodnego narzędzia do identyfikacji problemów z karmieniem u dzieci w wieku od pierwszego miesiąca życia do trzech lat. Narzędziem tym jest Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT), składająca się z dwóch podskal: Nadwrażliwość sensoryczna i Funkcje oralne, anatomia i funkcjonowanie narządów artykulacyjnych. Pierwszą z nich wypełnia specjalista na podstawie wywiadu z rodzicami/opiekunami dziecka. Z użyciem drugiej podskali przeprowadza się badania fizykalne dziecka. Trafność konstruktu ustalono w badaniu 305 dzieci w wieku 0–3 lat. Badaną próbę normatywną (n = 153) i próbę kliniczną (n = 152) rekrutowano z ośrodków opieki dziennej. Porównanie średnich wyników próby normatywnej i klinicznej osiągnęło wysoką istotność w obu podskalach. Skala charakteryzuje się także wysokimi wskaźnikami rzetelności (test, re-test 0,99; ά = 0,96) i trafności (κ Fleissa 0,65). Na podstawie uzyskanych wyników skonstruowano normy percentylowe odpowiadające próbie. Wnioskujemy, że Skala do oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT) jest ważnym i niezawodnym narzędziem, odpowiednim do oceny problemów z karmieniem na tle sensorycznym występujących u małych dzieci, w warunkach zarówno badawczych, jak i diagnostycznych.

Słowa kluczowe:

wrażliwość ustno-twarzowa , zaburzenia karmienia , skala karmienia

Pobierz pliki

PDF (ENG/PL) (English)

Zasady cytowania

Wisniewska, M., & Kaczyńska, A. (2023). Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT) w ocenie zaburzeń karmienia u dzieci w wieku od urodzenia do 3. roku życia. Logopedia Silesiana, 1–38. https://doi.org/10.31261/LOGOPEDIASILESIANA.2024.13.01.01

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Bibliografia

Abernethy, H. (2010). The assessment and treatment of sensory defensiveness in adult mental health: a literature review. British Journal of Occupational Therapy, 73(5), 210–218. https://doi.org/10.4276/030802210X12734991664183.
Google Scholar

Adams, S.N. (2022). Feeding and swallowing issues in Autism spectrum disorders. Neuropsychiatry Disease and Treatment, 18, 2311–2321. https://doi.org/10.2147/ndt.s332523.
Google Scholar

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). American Psychiatric Publishing.
Google Scholar

American Psychiatric Association. (2018). Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych DSM-5. Tłum. S. Sidorowicz, J. Cieciuch, T. Rowiński, W. Strus, A. Wieczorek. Edra Urban & Partner.
Google Scholar

Ayres, A.J. (1974). Sensory integration and the child. Western Psychological Services.
Google Scholar

Ayres, A.J. (1991). Sensory integration and learning disorders. Western Psychological Services.
Google Scholar

Baranek, G.T. (2002). Efficacy of sensory and motor interventions for children with Autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 32, 397–422. https://doi.org/10.1023/A:1020541906063.
Google Scholar

Baranek, G.T., Berkson, G. (1994). Tactile defensiveness in children with developmental disabilities: responsiveness and habituation. Journal of Autism and Developmental Disorders, 24, 457–571. https://doi.org/10.1007/BF02172128.
Google Scholar

Bąbik, K., Dziechciarz, P., Horvath, A., Ostaszewski, P. (2019). The Polish version of the Montreal Children’s Hospital Feeding Scale (MCH-FS): translation, cross-cultural adaptation, and validation. Pediatria Polska – Polish Journal of Paediatrics, 94(5), 299–305. https://doi.org/10.5114/polp.2019.89866.
Google Scholar

Bąbik-Bronić, K., Wojtyniak, K., Horvath, A. (2023). Zaburzenie polegające na ograniczaniu przyjmowania pokarmów, czyli co wiemy o ARFID? Medycyna Praktyczna – Pediatria, 1, 1–12.
Google Scholar

Bernard-Bonnin, A.C. (2006). Feeding problems of infants and toddlers. Canadian family physician Medecin de famille canadien, 52(10), 1247–1251.
Google Scholar

Carruth, B.R., Ziegler, P.J., Gordon, A., Barr, S.I. (2004). Prevalence of picky eaters among infants and toddlers and their caregivers’ decisions about offering a new food. Journal of the American Dietetic Association, 104 (Suppl. 1), 57–64. https://doi.org/10.1016/j.jada.2003.10.024.
Google Scholar

Case-Smith, J., Humphrey, R. (2005). Feeding intervention. W: J. Case-Smith, R. Humphrey (eds.), Occupational therapy for children (s. 481–520). Mosby.
Google Scholar

Cermak, S.A, Mitchell, T.W. (2006). Sensory integration. W: R. McCauley, M. Fey (eds.), Treatment of language disorders in children (s. 435–469). Brookes.
Google Scholar

Chatoor, I. (2002). Feeding disorders in infants and toddlers: diagnosis and treatment. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 11(2), 163–183. https://doi.org/10.1016/s1056-4993(01)00002-5.
Google Scholar

Chatoor, I. (2009). Sensory food aversions in infants and toddlers. Zero to Three, 29(3), 44–49.
Google Scholar

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis (2nd ed.). Erlbaum.
Google Scholar

Crapnell, T.L., Woodward, L.J., Rogers, C.E., Inder, T.E., Pineda, R.G. (2015). Neurodevelopmental profile, growth, and psychosocial environment of preterm infants with difficult feeding behavior at age 2 years. The Journal of Pediatrics, 167(6), 1347–1353. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2015.09.022.
Google Scholar

Dodrill, P., McMahon, S., Ward, E., Weir, K., Donovan, T., Riddle, B. (2004). Long-term oral sensitivity and feeding skills of low-risk pre-term infants. Early Human Development, 76(1), 23–37. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2003.10.001.
Google Scholar

Dunn, W. (1997). The impact of sensory processing abilities on the daily lives of young children and their families: A conceptual model. Infants & Young Children, 9(4), 23–35.
Google Scholar

Dunn, W., Myles, B.S., Orr, S. (2002). Sensory processing issues associated with Asperger syndrome: a preliminary investigation. The American Journal of Occupational Therapy. Official Publication of the American Occupational Therapy Association, 56(1), 97–102. https://doi.org/10.5014/ajot.56.1.97.
Google Scholar

Eliot, L. (2003). Co tam się dzieje? Jak rozwija się mózg i umysł w pierwszych pięciu latach życia. Przeł. A. Jankowski. Media Rodzina.
Google Scholar

Ermer, J., Dunn, W. (1997). The sensory profile: a discriminant analysis of children with and without disabilities. American Journal of Occupational Therapy, 52(4), 283–290. https://doi.org/10.5014/ajot.52.4.283.
Google Scholar

Grzybowska, E., Przyrowski, Z. (2003). Neurobiologiczne podstawy integracji sensorycznej. Materiały szkoleniowe. PSTIS.
Google Scholar

Jagielska, G. (2013, 24 stycznia). Zaburzenia odżywiania w niemowlęctwie i wczesnym dzieciństwie. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/zywienie/80169,zaburzenia-odzywiania-w-niemowlectwie-i-wczesnym-dziecinstwie.
Google Scholar

Kimball, J.G. (1999). Sensory integration frame of reference: postulates regarding change and application to practice. W: P. Kramer, J. Hinojosa (eds.), Frames of reference for pediatric occupational therapy (s. 169–204). Lippincott.
Google Scholar

Klasyfikacja diagnostyczna DC: 0-5. Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. (2022). Oficyna Wydawnicza Fundament.
Google Scholar

Klasyfikacja diagnostyczna zaburzeń psychicznych i rozwojowych w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa DC: 0-3 R. (2007). Oficyna Wydawnicza Fundament.
Google Scholar

Kozioł-Kozakowska, A., Piórecka, K. (2013). Neofobia żywieniowa – jej uwarunkowania i konsekwencje zdrowotne. Standardy medyczne. Pediatria, 1, 1–6.
Google Scholar

Landis, J.R., Koch, G.G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174.
Google Scholar

Lane, S.J. (2008). Sensory integration. W: P.J. Accardo (ed.), Neurodevelopmental disabilities in childhood. Vol. 1. Neurodevelopmental diagnosis and treatment (s. 673–689). Brookes.
Google Scholar

Maas, V.F. (1998). Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej dla rodziców i specjalistów. Tłum. E. Grzybowska, Z. Przyrowski, M. Ślifirska. WSiP.
Google Scholar

Mailloux, Z. (1992). Tactile defensiveness: some people are more sensitive. Sensory Integration Quarterly, 20(3), 10–11.
Google Scholar

Mairs, R., Nicholls, D. (2016). Assessment and treatment of eating disorders in children and adolescents. Archives of Disease in Childhood, 101(12), 1168–1175. https://doi.org/10.1136/archdischild-2015-309481.
Google Scholar

Matyja, M., Doroniewicz, I. (2016). Neurorozwojowe podstawy rozwoju mowy i terapii logopedycznej. W: K. Kaczorowska-Bray, S. Milewski (red.), Wczesna interwencja logopedyczna (s. 54–71). Wydawnictwo Harmonia.
Google Scholar

Miller, L.J. (2016). Dzieci w świecie doznań. Jak pomóc dzieciom z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego?. Przedm. C. Stock Kranowitz. Przekł. A. Pałynyczko-Ćwiklińska. Harmonia Universalis.
Google Scholar

Reverri, E.J., Arensberg, M.B., Murray, R.D., Kerr, K.W., Wulf, K.L. (2022). Young child nutrition: knowledge and surveillance gaps across the spectrum of feeding. Nutrients, 14(15), 3093. https://doi.org/10.3390/nu14153093.
Google Scholar

Royeen, C.B., Lane, S.J. (1991). Tactile processing and sensory defensiveness. W: A.G Fisher, E.A. Murray, A.C. Bundy (eds.), Sensory integration: theory and practice (s. 108–136). F.A. Davis.
Google Scholar

Silberstein, D., Geva, R., Feldman, R., Gardner, J.M., Karmel, B.Z., Rozen, H., Kuint, J. (2008). The transition to oral feeding in low-risk premature infants: relation to infant neurobehavioral functioning and mother–infant feeding interaction. Early Human Development, 85(3), 157–162. https://doi.org/10.1016/j.earlhumdev.2008.07.006.
Google Scholar

Smith, A.M., Roux, S., Naidoo, N.T., Venter, D.J.L. (2005). Food choices of tactile defensive children. Nutrition, 21(1), 14–19. https://doi.org/10.1016/j.nut.2004.09.004.
Google Scholar

Smith-Myles, B., Hagiwara, T., Dunn, W., Rinner, L., Reese, M., Huggins, A., Becker, S. (2004). Sensory issues in children with Asperger syndrome and autism. Education and Training in Developmental Disabilities, 39(4), 283–290.
Google Scholar

Steinberg, C. (2007). Feeding disorders of infants, toddlers, and preschoolers. British Columbia Medical Journal, 49(4), 183–186. https://bcmj.org/sites/default/files/BCMJ_49_Vol4_articles_feeding.pdf.
Google Scholar

Walton, K., Daniel, A.I., Mahood, Q., Vaz, S., Law, N., Unger, S.L., O’Connor, D.L. (2022). Eating behaviors, caregiver feeding interactions, and dietary patterns of children born preterm: a systematic review and meta-analysis. Advances in Nutrition, 13(3), 875–912. https://doi.org/10.1093/advances/nmac017.
Google Scholar

Watling, R.L., Deitz, J., White, O. (2001). Comparison of sensory profile score of young children with and without Autism Spectrum Disorders. The American Journal of Occupational Therapy. Official Publication of the American Occupational Therapy Association, 55(4), 416–423. https://doi.org/10.5014/ajot.55.4.416.
Google Scholar

Wilbarger, P., Wilbarger, J. (1991). Sensory defensiveness in children ages 1–12: an intervention guide for parents and other caretakers. Avanti Educational Programs.
Google Scholar

Williamson, G.G., Anzalone, M.E. (2001). Sensory integration and self-regulation in infants and toddlers: helping very young children interact with their environment. Zero to Three.
Google Scholar

Wiśniewska, M. (2015a). Profil Sensoryczny Dziecka (PSD). Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych.
Google Scholar

Wiśniewska, M. (2015b). Zaburzenia modulacji – próba rozumowania klinicznego częściowo w oparciu o model STEP SI T.M. Stackhouse, S. Trunnell, J. Wilbarger. Kwartalnik PSTIS, 4, 11–17.
Google Scholar

Wiśniewska, M., Kaczyńska, A. (2022). Skala do oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego. Pracownia Testów Psychologicznych i Pedagogicznych.
Google Scholar

World Health Organization. (2019/2021). International Classification of Diseases for Mortality and Morbidity Statistics. Eleventh Revision. https://icd.who.int/browse11/lm/en.
Google Scholar

Marta Wisniewska

marta1.wisniewska@wp.pl
https://orcid.org/0000-0001-6471-4326

Afiliacja:

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Polska

Biogram

Marta Wiśniewska – doktor nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki (stopień nadany w 2012 roku), pedagog specjalny: oligorenopedagog, logopeda, instruktor senior i terapeuta metody integracji sensorycznej; absolwentka studiów podyplomowych dotyczących rehabilitacji dzieci z zaburzeniami rozwojowymi (Uniwersytet Warszawski, 2005); adiunktka w Zakładzie Interdyscyplinarnych Badań w Obszarze Niepełnosprawności Intelektualnej i Wczesnego Wspomagania Rozwoju Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej; nauczyciel specjalista w Szkole Podstawowej Specjalnej nr 213 w Warszawie; diagnosta i konsultant w FizjoFly – Gabinecie Fizjoterapii Kobiet i Dzieci w Warszawie; ukończyła liczne kursy i szkolenia. Autorka Profilu Sensorycznego Dziecka (PSD), współautorka Skali do oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT), licznych publikacji poświęconych diagnozie i terapii zaburzeń w rozwoju, w tym artykułów punktowanych.

Aleksandra Kaczyńska

https://orcid.org/0000-0001-6377-1345

Afiliacja:

Instytut – Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie Polska

Biogram

Aleksandra Kaczyńska – neurologopeda, logopeda, pedagog specjalny, terapeuta pedagogiczny, terapeuta ręki, doktorantka Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie. Ukończyła wiele kursów i szkoleń kwalifikacyjnych, w tym Curso Castillo Morales RCM w Kordobie (w Argentynie) oraz całościowy, wieloetapowy kurs Juana Brondo Wsparcie dzieci urodzonych przedwcześnie i opieka nad nimi (Kordoba, Argentyna). Od 2019 roku realizuje staż w Clinica y Maternidad del Sol w Kordobie na Oddziale Patologii Wcześniaka, gdzie ma możliwość praktyki w zakresie holistycznego wsparcia noworodka. Współautorka narzędzia diagnostycznego Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego. Członkini Europejskiego Stowarzyszenia Zaburzeń Połykania (European Society for Swallowing Disorders, ESSD).