Opublikowane: 2026-11-19

Ślązacy w świetle badań nad żywotnością etnolingwistyczną wspólnot posługujących się językami kolateralnymi

Nicole Dołowy Logo ORCID , Kamil Czaiński Logo ORCID , Maciej Mętrak Logo ORCID

Abstrakt

Artykuł przedstawia wyniki badań nad żywotnością etnolingwistyczną na Śląsku. Żywotność etnolingwistyczna została ujęta jako dynamiczny układ wpływających na siebie czynników, które warunkują to, że dana zbiorowość postrzega siebie i jest postrzegana jako odrębna grupa o wspólnej tożsamości i wspólnym języku. Badania zostały przeprowadzone metodą kwestionariuszową w latach 2022–2024 w ramach grantu „Różnorodność językowa w Polsce: języki kolateralne, działania na rzecz języków i konceptualizacja tożsamości zbiorowej”. Oprócz Śląska projekt realizowano na Kaszubach, Podhalu, Mazurach i Podlasiu – w regionach, w których używane są języki kolateralne, a więc takie, które ze względu na bliskość z językiem dominującym często uważane są za jego dialekty. Zaproponowany model żywotności etnolingwistycznej obejmuje 2 cechy obserwowalne: przekaz międzypokoleniowy języka i subiektywną ocenę kompetencji językowych, oraz 11 cech ukrytych: tożsamość zbiorową, relację tożsamości i języka, charakter tożsamości, ideologię własności języka, ideologię kolateralności, praktyki językowe, subordynację/afirmację językową, emocje związane z używaniem języka, niechęć do używania języka w miejscach publicznych, negatywne doświadczenia oraz korzyści wynikające ze znajomości języka. W artykule omówiono wszystkie te elementy, analizując poszczególne cechy żywotności etnolingwistycznej dla Śląska w oparciu o wyniki badań kwestionariuszowych.

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Dołowy, N., Czaiński, K., & Mętrak, M. (2026). Ślązacy w świetle badań nad żywotnością etnolingwistyczną wspólnot posługujących się językami kolateralnymi. Postscriptum Polonistyczne, 38(2), 1–27. https://doi.org/10.31261/PS_P.2026.38.16

Cited by / Share

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.


Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Tom 38 Nr 2 (2026)
Opublikowane: 2026-11-19


ISSN: 1898-1593
eISSN: 2353-9844
Ikona DOI 10.31261/PS_P

Wydawca
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.