Strona redakcyjna

Spis treści

PRZEDMIOT W PRZESTRZENI MIĘDZY ŚMIERCIĄ A ŻYCIEM

Streszczenie

W artykule podjęto opis procesu przemian zachodzących między słowem a przedmiotem w literaturze rosyjskiej końca XIX i początku XX wieku. Materiałem badania są utwory, w których przedmioty posiadające znaczenia archetypiczne (drzwi, okno, krzesło) mogą reprezentować przej-ście postaci od życia do śmierci. Zmiana semantyki przedmiotów jest szczególnie wyraźna w tych utworach, w których w latentnej postaci obecna jest idea reinkarnacji, kształtująca sferę pośrednią między życiem i śmiercią. Jako tekst paradygmatyczny jest tu analizowane opowiadania Aleksieja Apuchtina Między życiem a śmiercią (Между жизнью и смертью), z którego reminiscencje są obecne w Śmierci Iwana Iljicza Lwa Tołstoja, Doktorze Żywago Borisa Pasternaka i Bożym Naro-dzeniu Władimira Nabokova.

THE OBJECT IN THE SPACE BETWEEN LIFE AND DEATH

Summary

The article deals with the modifi cation of object — word attitude in Russian literature on the boundary of XIX–XX centuries. The material under investigation is formed by the epic narrations where objects with the archetypical meaning (a door, a window, a chair) may represent the passage from life to death. Semantic changes of object’ are especially noticeable if they are accompanied by the idea of reincarnation that organize forms the area between life and death. The short story by Aleksey Apukhtin Mezhdu Smertiu i Zhizniu (Between Death and Life) is ana-lyzed as paradigmatical text the reminiscences from which may be found in L. Tolstoy’s Smert’ of Ivan Ilich (The Death of Ivan Ilich), B. Pasternak’s Doktor Zhivago or in V. Nabokov’s Rozhdestvo (Christmas). 

ОБРАЗ ХУДОЖНИКА В РАССКАЗАХ АЛЕКСАНДРА КУПРИНА

Резюме

Настоящая статья посвящена анализу рассказов Александра Куприна об артистах конца XIX–начала XX века. Исследуя образы созданных писателем художников, литераторов, музыкантов, актеров и артистов цирка, автор статьи обращает внимание на то, что писатель высоко ценит людей, наделенных подлинным талантом, преданных искусству, относящихся с уважением к своей работе. Задумываясь над судьбой талантливых людей, Куприн замечает губительное влияние общества, основанного на власти денег, на моральный облик артистов. Исходя из этого, писатель часто критически изображает своих героев, показывает их такими, какими они не должны быть. В его рассказах присутствует элемент иронии.

PICTURES OF ARTISTS IN STORIES BY ALEXANDER KUPRIN

Summary

The purpose of this article is to study the images of 19th and 20th century sculptors, painters, musicians, actors and circus artists who were created by Alexander Kuprin. The author draws at-tention to the fact that Kuprin holds persons of real talent, devoted to art and respecting their work, in great esteem.In his analysis of the lot of talented artists Kuprin perceives the destructive infl uence which a society, constructed on the power which money wields, can exert on their moral attitudes. With that principle as his starting point Kuprin frequently describes his artists in a grotesque manner showing them as they should not be. A sense of irony is omnipresent in all his stories.

SUBIEKTYWNA ŚWIADOMOŚĆ (GRA UMYSŁU) W POWIEŚCI ANDRIEJA BIEŁEGO PETERSBURG

Streszczenie

Charakterystyczną cechą Petersburga Andrieja Biełego jest dwuplanowość świata. W stosunku do realnego w powieści istnieje drugi plan (wewnętrzny) — przeniknięcie w głąb podświadomo-ści bohaterów, w świat ich myśli i uczuć. Dwa plany uzupełniają się wzajemnie, a akcja toczy się w obydwu planach narracji.W artykule została podjęta próba zbadania wewnętrznego świata przeżyć bohaterów. Obiektem analizy jest świadomość ojca i syna Ableuchowów oraz Dudkina — trzeciego bohatera powieści. Jako ogniwo łączące w powieści występuje świadomość pierwszoosobowego narratora.

SUBJECTIVE CONSCIOUSNESS (PLAYING OF INTELLECT) IN THE ANDREJ BIELY’S NOVEL PETERSBURG

Summary

The two-plan vision of the world is a specifi c feature of the Andrej Bely’s novel Petersburg. Ac-cording to the real plan there is an other plan (the inner plan) in the novel, it means: a deep penetra-tion into subconsciousness of characters, into their thoughts and feelings. The two plans complete themselves, the development of the action proceeds in the both plans of the narration.In the article there was an attempt to research the inner world of character’s feelings. The conscious-ness of the father and his son Ableukhov and Dudkin, the third character of the novel, becomes the object of the research. The consciousness of the fi rst-person narrator appears as a linking element of the novel. 

NOWY TYP DUCHOWNEGO W OPOWIEŚCI O. ZABYTEGO WIELENO PRIISKIWAT’ (PRZYKAZANO WYSZUKAĆ)

Streszczenie

Reformy, które miały miejsce w Rosji w latach 60. XIX wieku, wpłynęły w znaczący sposób także na duchowieństwo, doprowadzając do pojawienia się  tzw. nowego typu duchownego, charakteryzującego się świeckością i liberalizmem w  światopoglądzie i wyglądzie zewnętrznym. W artykule przeanalizowany jest jeden z pierwszych utworów literackich, którego głównym bohater em został taki właśnie typ księdza. Szczególny nacisk położony został na sposób wprowadzenia do literatury nowych zjawisk społecznych, z wykorzystaniem chwytów i technik wypracowanych przez szkołę naturalną.

NEW TYPE OF CLERGYMAN IN O. ZABYTY’S STORY VELENO PRIISKIVAT’

Summary

Reforms which took place in Russia in the sixties of 19th century had a serious impact on Orthodox clergy. It resulted in „a new type of clergyman” appearing. A tendency to be more secular and liberal in the outlook and appearance was distinctive for this type of clergyman. The article treats of one of the fi rst literary work where the main hero is one of „the new clergymen”.  The most important problem is the way of introducing new social phenomena to the literature, using tricks and techniques common for the Natural School.

ДВА БАЛА С НРАВОУЧИТЕЛЬНЫМ ПОСЛАНИЕМ (БУЛГАКОВ И ГЕТЕ)

Резюме

Статья посвящена теме бала в литературе. Автор статьи пробует проанализировать два бала — Вальпургиеву ночь в Фаусте Иоганна Вольфганга Гете и Великий бал у Сатаны в Мастере и Маргарите Михаила Булгакова. Автор кратко оговаривает генезис, источники инспирации и символическую многозначительность двух вышеназванных балов. Далее отмечается, что как Булгаков, так и Гете в своих произведениях сводили счеты с жестокостью: Гете — с жес-токостью средневековья, Булгаков, начиная с истории древних времен, и вплоть до эпохи сталинской России. В качестве иллюстрации автор цитирует также фрагменты Фауста, не включенные в последнюю версию произведения.

TWO BALLS WITH MORAL MESSAGE (BULHAKOV VERSUS GOETHE)

Summary

An article presents a subject of ball in literature. There is undertaken an effort to analyze two balls: Walpurgis Night from Faustus by Johan Wolfgang Goethe and Grand Devil’s Ball from The Master and Margarita by Mikhail Bulgakov. Author of the article shortly discusses genesis of the two balls, the sources of inspiration and symbolic signifi cance. There is also stressed that both writers, Bulgakov and Goethe, by their work, wanted to settle accounts with cruelty: Goethe with cruelty of Middle Ages, Bulgakov with cruelty of Russia, from past time to Stalin’s Soviet Russia. Moreover, to illustrate the subject, author quoted unique fragments of Faustus, which were not included in the fi nal version of the book.

ПОЛЕ СЕМАНТИЧЕСКОЕ СМЕРТИ В МИКРОРОМАНЕ ЮРИЯ ДРУЖНИКОВА О ЦАРЕ ФЕДОРЕ

Резюме

В статье предпринята попытка показать те элементы произведения Юрия Дружникова Смерть царя Федора, которые позволяют найти в микроромане универсальную семантику. Они связаны с проблематикой смерти. Отнесение к этой категории позволяет автору создать очень четкую аксио логическую систему, благодаря которой удается показать ценности, составляющие идею произведения. На нее складываются универсальные категории, от сут ствующие в опи-сываемом Дружноковым „реальном” мире.

THE SEMANTIC FIELD OF DEATH IN YURI DRUZHNIKOV’S STORY OF TZAR FYODOR

Summary

This article is an attempt to extract those elements of Yuri Druzhnikov’s The Death of Tzar Fyodor that enable us to establish its universal semantics. These elements are linked to the topic and the problems of death. The author’s reference to this category lets him create a clear axiological system, which emphasizes the values constituting the message of the work. It is built of universal categories, depreciated in the world described by Druzhnikov. 

ANALIZA PRZYSTAWKI ПО- WYRAŻAJĄCEJ ZNACZENIE NIEWIELKIEJ ILOŚCI CZYNNOŚCI W JĘZYKU ROSYJSKIM W PORÓWNANIU Z HISZPAŃSKIM

Streszczenie

System derywacyjny czasownika rosyjskiego stwarza ogromne trudności tłumaczom z tego języka na hiszpański. Różne koncepcje usiłują wyjaśnić ten problem z różnych punktów widzenia i odpowiednie analizy pokazują, że znaczenia czasowników są uzależnione od znaczeń prefi ksów. Au-torzy artykułu koncentrują się na analizie semantyki przedrostka по-. W artykule podjęto także próbę określenia reguł rządzących tłumaczeniem czasowników z tym prefi ksem na język hiszpański.

ANALYSIS OF VERBS EXPRESSING SMALL QUANTITY IN RUSSIAN BY MEANS OF THE PREFIX ПО-, WITH A VIEW TO THEIR TRANSLATION INTO SPANISH

Summary

The complex derivation system of the Russian verb poses great diffi culties for translators from Russian into Spanish. Different theories have attempted to explain the problem from different points of view, and analysis has shown that the meaning of the verbs defi nes the meaning of the prefi xes. Here we concentrate on the prefi x по-, expressing small quantity in Russian. The result of our analysis is a systematization of the meaning of verbs containing the prefi x по-. In addition, the article defi nes rules for translating verbs with this prefi x from Russian into Spanish. 

ВВОДНОЕ СЛОВО ЗНАЧИТ И ЕГО ПОЛЬСКИЕ ЭКВИВАЛЕНТЫ

Резюме

В статье описывается функционирование в структуре высказывания вводного слова значит и его польских эквивалентов. Оказывается, что кроме znaczy, to znaczy, znaczy się, czyli, a więc в польском переводе появляются разные синонимичные выражения, типа zatem, stąd, widać, widocznie, dlatego, no to, stąd wniosek, wobec tego, jest rzeczą całkowicie logiczną, a co za tym idzie. Они сигнализируют выводы, объяснение или корректуру сказанного, открывают реплику диалога или же являются «пустой вставкой».

THE RUSSIAN WORD ЗНАЧИТ AND ITS POLISH EQUIVALENTS

Summary

The article discusses the role of значит, and its Polish equivalents, in the structure of a sentence. It occurs that apart from znaczy, to znaczy, znaczy się, czyli, a więc in Polish translations appear synonymous word combinations, as zatem, stąd, widać, widocznie, dlatego, no to, stąd wniosek, wobec tego, jest rzeczą całkowicie logiczną, a co za tym idzie. The slight differences between Polish lexemes make the analysis of the context crucial for the study.

KOGNITYWIZM W NAUCZANIU JĘZYKA BIZNESU STUDENTÓW WYDZIAŁÓW FILOLOGICZNYCH NA UNIWERSYTETACH

Streszczenie

Artykuł poświęcony jest nauczaniu studentów-fi lologów komunikacji językowej zawodowo ukie-runkowanej na język biznesu, którego rosnącą popularność obserwujemy na całym świecie. Oparty jest na analizie języka biznesu, jego specyfi cznych cechach i różnicach w porównaniu z innymi językami zawodowymi. Artykuł zwraca uwagę na kwestię kognitywnego podejścia w jego nauczaniu jako najefektywniejszego i najskuteczniejszego narzędzia komunikacji. Biorąc pod uwagę fi lologiczną specjalizację dającą wiele możliwości dla realizacji kognitywnych strategii w nauczaniu języka biznesu, artykuł podkreśla, że tylko poprzez zastosowanie takich właśnie strategii zagwarantujemy studentom skuteczną, zrozumiałą i zawodowo poprawną komunikacje w biznesie.

COGNITIVE LINGUISTICS IN TEACHING  BUSINESS LANGUAGE TO STUDENTS OF UNIVERSITY LANGUAGE DEPARTMENTS  

Summary

This article is devoted to the problem of teaching business language to students of university language departments. Based on a detailed analysis of business language, its peculiarities and diffe-rences from other Languages for Specifi c Purposes (LSP), the article argues for a cognitive approach to teaching it, as the most effective and expedient one. As it is argued, the cognitive approach is particularly suited to students with a language concentration. 

CECHY  PREZENTACJI  RÓŻNIC  FONETYCZNYCH  STYLISTYCZNEGO  ZABARWIENIA  JEDNOSTEK  JĘZYKOWYCH  W  SŁOWNIKACH  WSPÓŁCZESNEGO  JĘZYKA  ROSYJSKIEGO

Streszczenie

Artykuł ma na celu zwrócenie uwagi na różnorodność, a niekiedy także niekonsekwencje wy-stępujące w najbardziej znanych słownikach normatywnych języka rosyjskiego. Autorzy podają  przyczyny takiego stanu rzeczy, wskazują na rozbieżności niektórych form fonetycznych, przytaczają warianty akcentów wyrazowych oraz tych odmienności funkcjonujących łącznie. Egzemplifi kacja wyrazów uwzględnia ich nacechowanie stylistyczne jako zgodne z normą, dopuszczalne, bądź jako równoważne.Brak unifi kacji w tym względzie świadczy o współwystępowaniu form alternatywnych w różnych poradnikach, co można uzasadnić ciągłym rozwojem języka.

THE  TRAITS  OF  THE  PRESENTATION  OF  PHONETIC  DIFFERENCES  IN THE  STYLISTIC TINGE  OF  LANGUAGE  UNITS  IN  CONTEMPORARY  RUSSIAN  LANGUAGE  DICTIONARIES

Summary

The article aims at paying attention to the diversity and sometimes also inconsistency appearing in the most known Russian language normative dictionaries.  The authors give the reasons for this state of affairs, indicate the divergence from some phonetic forms as well as quote word stress vari-ants and these dissimilarities functioning altogether.  The words marked stylistically as the norm, acceptable or equivalent are taken into consideration in the word exemplifi cation.The lack of unifi cation in this aspect shows coexistence of alternative forms in various handbooks and this may be justifi ed by a constant development of a language.

Postmodernizm rosyjski i jego antycypacje. Red. A. Gildner, M. Ochniak, H. Waszkielewicz.
Kraków: Collegium Columbinum 2007,

Большой фразеологический словарь русского языка. Значение. Употребление. Культурологический комментарий. Отв. ред. В. Н. Телия. Москва: АСТ-ПРЕСС КНИГА 2006

Zofi a Czapiga: Rosyjskie operatory metatekstowe i ich polskie odpo-wiedniki. Rzeszów 2006

В. Н. Богданов: Талицкий словарь. Т. 1 (А-З). Барнаул 1982; В. Н. Бог-данов, Г. В. Луканина, В. Я. Сенина: Талицкий словарь. Т. 2 (И-М). Горно-Алтайск 1992; Т. 3 (Н-П). Томск: Дельтаплан 2002