„Przepisywanie” dramatu jako przykład transferu literackich mitów


Abstrakt

Artykuł traktuje o zjawisku „przepisywania” klasycznych tekstów jako tendencji charakterystycznej dla dramaturgii drugiej połowy XX wieku, ściśle związanej z przemianami na gruncie literatury oraz zmianą paradygmatu w zakresie sztuk widowiskowych. Jako praktyka dramatopisarska „przepisywanie” polega na reinterpretacji i rekontekstualizacji utrwalonych kulturowo mitów literackich, dzięki czemu mogą one odsłonić całkiem nowe znaczenia. Dochodzi tu zatem do swoistego transferu pierwotnego tekstu do nowej rzeczywistości społecznej, historycznej i kulturowej, którego celem staje się poszukiwanie punktów stycznych między tradycją a współczesnością. Powyższe zjawisko zobrazowane zostaje na przykładzie tekstów dwóch współczesnych dramatopisarzy: Heinera Müllera i Piera Paolo Pasoliniego.

 


Słowa kluczowe

przepisywanie, transfer, mit literacki, dramat XX wieku, Heiner Müller, Pier Paolo Pasolini

Bal Ewa. 2007. Cielesność w dramacie. Teatr Piera Paola Pasoliniego i jego możliwe kontynuacje. Kraków: Księgarnia Akademicka.

Bal Ewa. 2007. Tableauxvivants. Sceny z życia obrazów. W Pilades. Calderon, 8-27. PangaPank.

Barth John, 1983. Literatura wyczerpania.W Nowa proza amerykańska, 38-54. Czytelnik.

Barthes Roland. 1999. „Śmierć autora”. Teksty Drugie 1/2 (54/55): 247-251.

Blasi Luca Di, Gragnolati Manuele, Holzhey Christoph (eds.). 2012. The Scandal of Self-Contradiction: Pasolini’s Multistable Subjectivities, Traditions, Geographies. Berlin-Vienna: Turia + Kant.

FigzałMagdalena. 2011. „O postaciach dramatycznych w sztukach Piera Paola Pasoliniego”. Tematy z Szewskiej 2 (6): 187-191.

FigzałMagdalena. 2013. Nie rozpoznaję siebie w nikim innym – figura odmieńca w dramatach Piera Paola Pasoliniego. W Wynaturzenie. Literatura, kultura, język, translatoryka, 75-80. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Friedman Dan (ed.). 2007. The Cultural Politics of Heiner Müller. Newcastle: Cambridge Scholars Publishing.

Kalb Jonathan. 1998. The Theatre of Heiner Müller. Cambridge: Cambridge University Press.

Müller Heiner. 1985. „Gnijący brzeg Materiały do Medei Krajobraz z Argonautami”. Literatura na Świecie 4: 183-191.

Müller Heiner. 2000. Makbet. HamletMaszyna. Anatomia Tytusa. Kraków: Księgarnia Akademicka.

NicolaescuMădălina 2016. „Re-Working Shakespeare: HeinerMüller’sMacbeth”. American, British and Canadian Studies: 119-131.

Thies-Lehmann Hans. 2004. Teatr postdramatyczny. Kraków: Księgarnia Akademicka.

SugieraMałgorzata. 2000. No more heros / No more shakespearos. W Makbet. HamletMaszyna. Anatomia Tytusa, 7-21. Księgarnia Akademicka.

Pasolini Pier Paolo. 2007. „Manifesto for a New Theatre”. PAJ: A Journal of Performance and Art vol. 29, no 1: 126-138.

Pasolini Pier Paolo. 2007. Pilades. Calderon. Kraków: PangaPank.

Rorty Richard. 1999. Badanie jako rekontekstualizacja: antydualistyczne ujęcie interpretacji. W Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne. Tom I, 141-167. Aletheia.

Ruta-Rutkowska Krystyna. 2007. „Czym jest teatr postdramatyczny”. Teatr 1.

Valentini Valentina. 2018. New Theatre in Italy: 1963–2013. London-New York: Routledge.

Walerich-Szymani Ewa. 2004. Godzina aktora. Kraków: Księgarnia Akademicka.


Opublikowane : 2019-12-16


Figzał-JanikowskaM. (2019). „Przepisywanie” dramatu jako przykład transferu literackich mitów. Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura, (39), 25-38. https://doi.org/10.31261/errgo.7649

Magdalena Maria Figzał-Janikowska  magdalena.figzal@us.edu.pl
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).