Pożegnanie Profesora Wojciecha Kalagi

Przedmiotem artykułu są kreacje męskości w postfeministycznych reinterpretacjach znanych historii kierowanych do młodych dorosłych. Materiałem badawczym są wybrane popularne wśród nastoletnich czytelników anglosaskie retellingi baśni i utworów należących do kanonu literatury zachodniej. Wskazuję, że współcześni twórcy zazwyczaj prezentują w swoich powieściach poglądy antypatriarchalne, kreują bohaterów opresyjnych i mizoginistycznych albo tworzą nowe wzorce męskości. Staram się także ocenić, czy takie działania wpisują się w postfeministyczne dyskursy równościowe, czy są narracjami pseudofeministycznymi, stabilizującymi stereotypy, dezawuującymi starania na rzecz inkluzywności; z jednej strony ekskludującymi mężczyzn, z drugiej karykaturującymi ich przedstawienia.

W artykule przeprowadzam analizę porównawczą kilku wybranych utworów literackich pod kątem występującego w nich motywu młodzieńczego piękna, którego genezę wiązać można z figurą efeba, obecną w antycznej sztuce, mitologii i literaturze. Wyłaniający się z tego zestawienia dyskurs dotyczy nie tylko kanonu (nie)męskiej urody, ale też nieheteronormatywnej erotyki oraz przekraczania binaryzmu płci. Twórcy, odwołując się m.in. do dzieł Platona (Uczta, Fajdros), czy homeryckiej opowieści o losach Achillesa i Patroklosa z Iliady, dokonują rewizji i transformacji antycznych wzorców, wpisując je we współczesne realia i konteksty historyczno-literackie.

Artykuł bada związki między męskością, niepełnosprawnością a tańcem współczesnym, koncentrując się na tym, jak tancerze z niepełnosprawnościami kwestionują normatywne konstrukty męskości poprzez kripowe praktyki choreograficzne. Autorka, w kontekście teorii krip, studiów o niepełnosprawności i krytyki feministycznej, analizuje spektakle artystów takich jak David Toole, Rafał Urbacki, Raimund Hoghe i Michael Turinksy, którzy stosują strategie “kalekowania” ableistycznych i patriarchalnych norm, jednocześnie kształtując alternatywne wizje męskości, mieszczące w sobie różnice, a także to, co kruche i queerowe.

Artykuł analizuje zjawisko popularności tzw. miękkiej męskości w Azji Wschodniej oraz kontrowersje, jakie wzbudza ono wśród elit politycznych Chińskiej Republiki Ludowej. Rosnące zainteresowanie młodych Chińczyków takimi gatunkami jak danmei, wywołuje obawy przed feminizacją i emaskulacją. W odpowiedzi promuje się wzorce militarnej męskości, czego ikonicznym przykładem jest film Wilk wojny 2. Artykuł opiera się na teoretycznych modelach męskości, w tym koncepcjach R.W. Connella i Kama Louie, aby przedstawić te fenomeny polskiemu czytelnikowi. Wskazuje, że analiza chińskich debat na temat męskości nie tylko pogłębia zrozumienie współczesnych kulturowych napięć w Chinach, ale również dostarcza szerszej perspektywy do refleksji nad europejskimi koncepcjami męskości.

Opowiadanie Olgi Tokarczuk “Przetwory” z tomu Opowiadania bizarne (2018) to przykład literackiej narracji o męskości, która – z powodu braku odpowiedniego wzorca i niedostatecznej autorefleksji – pogrzebała swoją szansę na rozwój. Hermeneutyczna lektura utworu, jaką zaproponowano w artykule, odsłania problem przetrwałej więzi syna z matką, który pisarka przewrotnie ukryła pod groteskową fabułą. Tymczasem zabawna historia o mężczyźnie, któremu matka wymierzyła zza grobu karę za odmowę usamodzielnienia, objawia dzięki mikrologicznemu odczytaniu potencjał greckiej tragedii. Wykorzystane w artykule głosy badaczy problematyki męskości współbrzmią z opowiadaniem Tokarczuk, nadając mu charakter adekwatnego literackiego komentarza.

W artykule analizuję Drzewo krwi, debiutancką powieść Kim de l’Horizon, szwajcarskiego autorx niebinarnego, jako wielowymiarową refleksję nad wpływem heteropatriarchalnych struktur oraz towarzyszącej im przemocy i traumy na relacje rodzinne oraz doświadczenia nienormatywnego dziecka. Szczególną uwagę poświęcam literackiej reprezentacji procesu odkrywania ciała i płci oraz kształtowania queerowych, płynnych tożsamości. Analiza wykorzystuje perspektywę intersekcjonalną, która pozwala na przedstawienie połączeń między różnymi wymiarami tożsamości, takimi jak płeć, kolor skóry i doświadczenie migracji.