Opublikowane: 2026-05-13

Prostota jako cecha ludzka. Obrazy kognitywne zakodowane w semantycznej strukturze wyrażeń prosta kobieta i prosty mężczyzna

Paulina Wiśniewska Logo ORCID , Dominika Kieszkowska Logo ORCID

Abstrakt

W artykule poddano analizie konceptualizację prostoty jako cechy ludzkiej. Wstępne badania korpusowe ujawniły różnice uwarunkowane płcią w postrzeganiu tej cechy. Celem pracy jest rekonstrukcja obrazów kognitywnych prostej kobiety i prostego mężczyzny w języku polskim. Badanie osadzone jest w etnolingwistycznych ramach lubelskiej szkoły Jerzego Bartmińskiego, która rekonstruuje językowy obraz świata na podstawie danych systemowych, ankietowych i tekstowych. Analiza obejmuje leksemy prostota, kobieta i mężczyzna, dane z badań ankietowych oraz materiał pochodzący z dwóch narodowych korpusów językowych. Wyniki wskazują, że obie figury wiązane są z wiejskością, niskim poziomem wykształcenia, pragmatyzmem oraz powierzchowną tandetą. Kluczowa różnica dotyczy oceny moralnej: prosty mężczyzna kojarzony jest z cnotami (uczciwością, szczerością), natomiast prosta kobieta przedstawiana jest głównie poprzez role służebne oraz religijność.

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Wiśniewska, P., & Kieszkowska, D. (2026). Prostota jako cecha ludzka. Obrazy kognitywne zakodowane w semantycznej strukturze wyrażeń prosta kobieta i prosty mężczyzna. Forum Lingwistyczne, 1–22. https://doi.org/10.31261/FL.2026.14.1.03

Cited by / Share

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.


Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Domyślna okładka

2026
Opublikowane: 2025-01-30


ISSN: 2449-9587
eISSN: 2450-2758
Ikona DOI 10.31261/FL

Wydawca
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.