https://doi.org/10.31261/FL.2026.14.1.02
Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie, w jaki sposób decyzje tłumacza dotyczące doboru leksyki wpływają na modyfikację atmosfery tłumaczonego wiersza w porównaniu z oryginałem. Choć każdy autor w sposób zamierzony konstruuje atmosferę swojego dzieła poprzez wybór środków językowych, pojęcie atmosfery dzieła literackiego nie było dotychczas szczególnie analizowane w literaturze przekładoznawczej. Jedynie Baker wspomina o „czymś ulotnym”, co towarzyszy czytelnikowi podczas lektury i dopiero Joanna Wilk-Racięska podaje wstępną definicję tego terminu. W niniejszym artykule przyjmuje się definicję pojęcia atmosfery dzieła literackiego zaproponowaną przez Wilk-Racięską oraz wskazuje się znaczenie tego pojęcia zarówno dla analizy literackiej, jak i dla badań nad przekładem. Badanie koncentruje się na obrazowaniu poety, rozumianym jako środki i procedury językowe, za pomocą których konstruowane są sceny wyobrażonej rzeczywistości. Obrazowanie to zestawione zostaje z obrazowaniem tłumacza, ze szczególnym uwzględnieniem wyborów leksykalnych. Korpus analizy obejmuje dwa fragmenty wierszy Federica Garcíi Lorki oraz jeden fragment wiersza Julio Cortázara. Wykorzystane narzędzia metodologiczne wywodzą się z poetyki kognitywnej, w szczególności z ujęć Cruse’a, Fauconniera, Fauconniera i Turnera oraz Langackera, która, jak zauważa Tsur w Aspects of cognitive poetics, „oferuje teorie kognitywne systematycznie wyjaśniające strukturę tekstów literackich i ich odbierane efekty”.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.
1. Licencja
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.
2. Oświadczenie Autora
Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.
Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.
UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).
3. Prawa użytkownika
Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.
4. Współautorstwo
Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.
Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).
Tom 14 Nr 1 (2026)
Opublikowane: 2026-07-17
10.31261/FL
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Język Polski
English