Nazwisko kobiet po ślubie jest zagadnieniem praktycznie nieobecnym w polskiej przestrzeni badawczo-naukowej. Niniejszy artykuł jest próbą analizy zjawiska zmiany (lub braku zmiany) nazwiska po ślubie przez kobiety w ujęciu interdyscyplinarnym. Autorki na podstawie zrealizowanych przez siebie badań socjologicznych dokonują interpretacji momentu zmiany nazwiska jako przykładu obrzędu przejścia w myśl teorii A. van Gennepa, rozumianego jako symboliczne przekraczanie granicy/progu. W artykule podejmujemy rozważania dotyczące nazwiska kobiety po ślubie w kontekście siły tradycji, przeobrażeń tożsamości społecznej oraz postrzegania przez kobiety granic indywidualności.

Badania nad ubiorami mieszkańców wsi w różnych regionach Polski od dawna stanowiły ważną gałąź krajowej etnografii. Przez lata metodą wywiadu zebrano wiele wypowiedzi dotyczących tego, jak kto i kiedy się ubierał. Informacje te często traktowano jako obiektywny opis przeszłości. Celem tego tekstu jest zaproponowanie alternatywnej metody analizy, bazującej na narzędziach wypracowanych przez folklorystów. Istotne jest, że opowieści o przeszłości są dobrem wspólnotowym, konstruowanym we współczesności, a więc są dostosowane do kontekstu oraz współczesnych potrzeb. Kiedy badamy wyłącznie to, jak wyglądały stroje w przeszłości, takie wypowiedzi mogą wydawać się bezużyteczne, lub nawet wprowadzające w błąd. Są one jednak cenne z perspektywy folklorystycznej analizy narracji, bo świadczą o tym, w jaki sposób rozmówczynie postrzegały świat i jak kategoryzowały zjawiska, z którymi się spotykały. Analiza oparta jest na długoletnich badaniach terenowych w Wilamowicach i na pograniczu śląsko-małopolskim.