Źródła współczesnych ruchów miejskich można upatrywać w głębokich zmianach społecznych i politycznych, które miały miejsce w latach 90. ubiegłego wieku. Polegały one na wdrożeniu nowych zasad życia społecznego i gospodarczego, które dotyczyły realiów życia miejskiego. Współczesne zaangażowanie mieszkańców miast opiera się na działalności wielu środowisk społecznych, zarówno zorganizowanych, częściowo zorganizowanych, jak i działających nieformalnie. Elementem łączącym ich działania jest idea poprawy jakości życia w mieście, wyrażająca się zarówno w dotychczas rozpowszechnionych, jak i nowatorskich działaniach, dotychczas nie występujących w przestrzeni miejskiej. Druga część artykułu zawiera przegląd różnych form aktywności obywatelskiej w Zielonej Górze, jest również próbą syntetycznego spojrzenia na miasto przez pryzmat inicjatyw i projektów z zakresu partycypacji obywatelskiej. Zawiera omówienie wybranych form aktywności miejskiej występujących w Zielonej Górze.

Celem artykułu jest przedstawienie sposobów, w jakie wybrana grupa społeczna działa na rzecz zawłaszczenia, wpływania na i przekształcania przestrzeni miejskiej Lublina. Członkowie tej grupy nazywani są aktywistami społecznymi, wolontariuszami, członkami społeczeństwa obywatelskiego lub nowymi mieszkańcami miasta i podjęli wiele działań mających na celu zmianę przestrzeni miejskiej Lublina. Artykuł opiera się na badaniach jakościowych. W Lublinie przeprowadzono 68 wywiadów konwersacyjnych. Próby wprowadzenia zmian w mieście przez respondentów najczęściej sprowadzały się do wyboru jednego z trzech sposobów zaangażowania: 1) działania alternatywne-buntownicze obejmowały wszelkiego rodzaju formy ekspresji związane ze sztuką uliczną, zarówno wizualną, jak i performatywną. Były one w większości nielegalne, a działacze społeczni działali nieoficjalnie lub deklarowali przynależność do tego rodzaju grup; 2) działania kooperacyjne-konsensualne były związane z działaniami pracowników na rzecz przygotowania Lublina do uzyskania tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016 i udziału w tym wydarzeniu. Były one również związane z rozmówcami, którzy zazwyczaj dążyli do poprawy jakości i kultury przestrzeni miejskiej, poprawy estetyki miasta, pracy nad poprawą infrastruktury poprzez lobbing, dialog, zaangażowanie w proces planowania przestrzennego; 3) praca w organizacjach zajmujących się tematyką pamięci zbiorowej i innymi formami tożsamości. Aktywiści społeczni z tej grupy organizowali wydarzenia związane z historią Lublina, jego tradycjami i dziedzictwem kulturowym, aby podkreślić jego wartość. Co więcej, można było zidentyfikować pięć typów aktywistów: 1) realizator celów osobistych, 2) lider wybranego środowiska społecznego, 3) wolontariusz odpowiedzialny za dobro wspólne, 4) analityk poprawiający infrastrukturę miejską, 5) animator dbający o przestrzeń miejską.

Artykuł ten stanowi próbę syntetycznego opisu zmiany paradygmatu francuskiej polityki publicznej mającej na celu przeciwdziałanie ubóstwu. W tym celu wzięliśmy pod uwagę politykę miejską dotyczącą bezrobocia we francuskich dzielnicach priorytetowych. Po pierwsze, przedstawiamy krótki zarys historii polityki miejskiej we Francji. Po drugie, przedstawiamy związek między ubóstwem a zatrudnieniem, a także różne koncepcje ubóstwa we francuskiej socjologii. Po trzecie, scharakteryzowaliśmy najważniejsze paradygmaty ubóstwa, które kierowały francuską polityką społeczną od końca II wojny światowej. Na koniec przedstawiliśmy najważniejsze tendencje w obecnej polityce miejskiej ukierunkowanej na zatrudnienie we francuskich dzielnicach priorytetowych, pokazując, że są one częścią paradygmatu neoliberalnego, kładącego nacisk na niezależność i autonomię jednostki.

Artykuł przedstawia wyniki badań dotyczących nieprzychylnych opinii na temat miasta/przestrzeni społecznej/mieszkańców publikowanych na portalu społecznościowym Facebook na profilach zatytułowanych „Hejted” w miastach województwa śląskiego. Analizie poddano posty opublikowane w ciągu trzech miesięcy od 15 maja bieżącego roku. Badania wykazały, że najczęściej publikowane posty na profilach „Hejted” dotyczyły kwestii związanych z systemem społecznym danego miasta. Negatywne opinie były skierowane wobec innych mieszkańców, którzy poprzez swoje zachowanie naruszali istniejące zasady, normy i powszechnie akceptowane wartości. Analizy wykazały również, że tylko 35% badanych profili jest obecnie aktywnych, a tym samym angażuje swoich fanów do publikowania określonych treści.

Kwestia jakości życia ma charakter wielowymiarowy. Kompleksowe badanie jakości życia powinno zatem być przeprowadzone w sposób wieloaspektowy. Głównym celem artykułu jest przedstawienie wyników badania przeprowadzonego w 2017 roku w Rzeszowie „Rzeszowska Diagnoza Społeczna 2017”. Przeanalizowano czynniki wpływające na ocenę jakości życia w Rzeszowie, uzupełnione o dostępne dane ze źródeł statystyk publicznych. Badanie przeprowadzono na reprezentatywnej próbie dorosłych mieszkańców Rzeszowa. Wyniki „Rzeszowskiej Diagnozy Społecznej 2017” przeanalizowano pod kątem różnych aspektów jakości życia, wskazując czynniki wpływające na ocenę jakości życia.

Celem artykułu było zidentyfikowanie związków między oceną warunków życia w mieście przez mieszkańców a wybranymi zmiennymi niezależnymi, takimi jak: wiek, płeć, wykształcenie, deklarowana sytuacja materialna, deklarowana jakość życia, przywiązanie do miejsca, dominujący sposób poruszania się po mieście, strefa zamieszkania, czas zamieszkania w Rzeszowie od urodzenia lub krótszy oraz udział w ostatnich wyborach do rady miasta/prezydenta. Wskaźniki odzwierciedlające wybrane aspekty warunków życia w mieście zostały zagregowane w indeksie subiektywnej oceny warunków życia. Następnie sformułowano szereg hipotez badawczych, zakładających istnienie związków między średnią wartością indeksu a wybranymi zmiennymi niezależnymi. Wyniki badań pozwalają stwierdzić, że respondenci o lepszej sytuacji osobistej mają tendencję do pozytywnej oceny warunków życia w mieście. Zastosowany model analityczny wydaje się być uniwersalny, co oznacza, że może być wykorzystany do analizy wyników uzyskanych w innych badaniach oceniających warunki życia w obszarach miejskich z punktu widzenia ich mieszkańców, nawet jeśli kwestionariusze zawierają różne wskaźniki; umożliwiłoby to również przeprowadzenie analiz porównawczych.

Jakość życia w dużej mierze zależy od przestrzeni. Im bardziej przyjazna jest przestrzeń, tym lepsza jest ocena jej funkcjonowania i istnienia. Niektóre miejsca w przestrzeni miejskiej są szczególnie ważne ze względu na swoje funkcje. Centrum miasta ma znaczący wpływ na opinię o całym mieście. Niniejszy artykuł przedstawia część wyników badań przeprowadzonych w celu określenia występowania przestrzeni zdegradowanych społecznie w centrum Katowic oraz opinii mieszkańców i użytkowników na temat funkcjonalności centrum miasta.

Przestrzenie publiczne współczesnych miast mają podobne znaczenie jak w przeszłości. Jednak społeczeństwo, dla którego zostały stworzone, uległo ogromnym zmianom. Powszechna zaawansowana technologia, zatłoczenie centrów miast, rozrost miast, zanieczyszczenie środowiska i starzenie się społeczeństwa to powszechne problemy wysoko rozwiniętych obszarów. Przestrzeń ogólnodostępna to rozległy obszar miejski przeznaczony dla mieszkańców, a jej liczne funkcje są niezbędne dla funkcjonowania miasta. Część tej strefy służy wyłącznie celom użytkowym, ale pozostałe obszary mają poprawiać komfort mieszkańców dzięki swojej strukturze i wyposażeniu. Czy przestrzenie te spełniają oczekiwania użytkowników i zaspokajają więcej niż tylko ich podstawowe potrzeby? Czy użytkownicy są świadomi możliwości, jakie oferuje przestrzeń miejska? Ocena stanu przestrzeni publicznej została przeprowadzona na przykładzie Poznania, z wykorzystaniem metod eksperckich i partycypacyjnych. Uzyskane wyniki pozwoliły autorowi na ocenę aktualnego stanu tych miejsc i wskazanie potrzeb użytkowników, które nie są uwzględniane w procedurach projektowych.

Sprawiedliwe miasto to jedna z tych idei, które wciąż budzą żywe emocje, pozostając jednocześnie powszechnie akceptowane i dalekie od realizacji. Najczęstsze próby uczynienia miast bardziej sprawiedliwymi sprowadzają się do różnych sposobów redystrybucji. Jednak zmiany w relacjach społecznych, w świadomości mieszkańców miast, wydają się nieuniknione i konieczne, aby prawdziwa sprawiedliwość miejska mogła zacząć się kształtować w procesie deliberacji. Problemem do rozwiązania jest wyjaśnienie pojęcia sprawiedliwości miejskiej, a także jego operacjonalizacja. Artykuł opisuje ideę narzędzia służącego rozwijaniu miejskiej świadomości obywatelskiej, a tym samym sprawiedliwości miejskiej. Podstawą rozważań jest idea dóbr wspólnych miasta oraz koncepcja sprawiedliwości społecznej Johna Rawlsa. Zakładamy, że sprawiedliwe miasto to takie, w którym dostęp do zasobów/dobra miejskiego jest sprawiedliwy. Relacje społeczne w mieście powinny stwarzać możliwość sprawiedliwego, niekoniecznie równego, korzystania z zasobów, wartości i możliwości, które w unikalny sposób składają się na każde miasto. Aby relacje społeczne były sprawiedliwe, potrzebna jest większa świadomość stanu sprawiedliwości w mieście oraz większa aktywność mieszkańców w procesie jej osiągania. Koncepcja sprawiedliwości jako uczciwości jest pomocna w operacjonalizacji tego założenia. Istotą proponowanej metody pogłębiania świadomości mieszkańców jest stopniowe udostępnianie wieloperspektywicznego obrazu – mapy dostępności różnych dóbr miejskich w zależności od miejsca zamieszkania i indywidualnych okoliczności, która odzwierciedla stan sprawiedliwości miejskiej. Taka mapa stanowiłaby podstawę procesu deliberacji i z jednej strony ujawniała stan sprawiedliwości miejskiej, z drugiej – poprzez symulację jej zmiany w wyniku inwestycji miejskich – pozwalała na jej poprawę. Dzięki dostępowi do informacji o stanie sprawiedliwości użytkownicy zyskaliby podstawę do myślenia o mieście w sposób uwzględniający różne sytuacje i perspektywy, co mogłoby stać się bodźcem do rozwoju partycypacji oddolnej.

Jednym z głównych problemów wpływających na funkcjonowanie i wizerunek osiedli mieszkaniowych z drugiej połowy XX wieku jest zawłaszczanie przestrzeni publicznej przez kierowców – wartościowego i rzadkiego dobra. Społeczna akceptacja jej dewastacji powoduje napięcia nie tylko w strukturze funkcjonalnej i przestrzennej osiedla, ale także w sferze społecznej. Od lat obserwuje się degradację osiedla pod względem warunków technicznych i społecznych oraz spadek jego użyteczności. Osiedle jest nieokreślone, pozbawione tożsamości i nie ma cech integracyjnych. Pomimo dużej skali i zakresu problemu brakuje szczegółowych badań i diagnozy stanu rozwoju osiedli blokowych oraz rozpoznania problemów i potrzeb ich mieszkańców. Stanowi to podstawę do opracowania strategii transformacji i rozwoju osiedli mieszkaniowych z drugiej połowy XX wieku, której fundamentalnym etapem są badania przedprojektowe i partycypacja społeczna, angażujące mieszkańców w proces zmian od samego początku. Celem badania jest dogłębna analiza wybranego osiedla mieszkaniowego w Kielcach – Pod Dalnią, pochodzącego z drugiej połowy ubiegłego wieku, głównie pod kątem przestrzennym i komunikacyjnym. Autor skupił się głównie na badaniu zmian w modelu usług komunikacyjnych oraz diagnozie problemu parkingowego, który generuje również inne napięcia na osiedlu. Na tej podstawie autor dąży do sformułowania wytycznych dotyczących kompleksowych zmian i strategii rozwoju osiedli blokowych, które nie są dostosowane do współczesnych wymagań i ulegają niekontrolowanej transformacji.

Nawet w dzisiejszych czasach, nawet w tak dużym mieście jak Warszawa, rozwój urbanistyczny i dostęp do podstawowych usług społecznych mogą być bardzo nierównomierne. Wraz z rozwojem miast i zjawiskiem rozrostu miejskiego, niektóre dzielnice miasta mają ograniczony dostęp do usług publicznych i infrastruktury. Niniejszy artykuł ma na celu analizę społecznych konsekwencji nierównomiernego rozkładu usług publicznych w przestrzeni miejskiej. Przedstawione tezy są poparte literaturą z dziedziny architektury, geografii, ekonomii i socjologii. Stanowią one syntezę wcześniejszych badań i próbę usystematyzowania całego tematu. Tekst podzielony jest na dwie główne części. Pierwsza część dotyczy procesów makroekonomicznych wynikających z nierównego dostępu przestrzennego do usług publicznych. Obejmuje ona takie wymiary, jak ekonomiczny, strukturalny i prawny. Druga część artykułu opisuje doświadczenia lokalnych mieszkańców wynikające z nierównego dostępu do usług publicznych. Można zauważyć, że dostępność usług publicznych jest ściśle związana z jakością życia obywateli. Niemniej jednak naukowcy wskazują na konieczność badań na poziomie mikro, uwzględniających punkt widzenia poszczególnych osób. Aby uzupełnić istniejącą lukę, należy przeprowadzić badania jakościowe.