Cel rozważań podjętych w tym opracowaniu można sprowadzić do stwierdzenia, że socjolog funkcjonujący w różnych segmentach polskiego rynku pracy, niezależnie od zajmowanego stanowiska i pełnionych funkcji ma istotną przewagę nad absolwentami innych kierunków studiów mieszczących się w obszarze nauk społecznych i humanistycznych. Profil jego studiów stanowi bowiem dobrą podstawę do kształtowania zarówno wrażliwości społecznej, jak i odpowiednich kwalifikacji metodologiczno‑badawczych. Jednak ten potencjał winien być wzmacniany przez dowartościowanie w treści kształcenia socjologicznego w równym stopniu kompetencji humanizujących, oraz dyspozycji etycznych. Pozwoli to na docenienie przez świat pracodawców oraz pracowników ważnej roli socjologów w procesie tworzenia/podtrzymywania tych pozytywnych treści więzi społecznej, które choć nie mają swojego sformalizowanego wyrazu, to są wiodące dla kształtowania ładu aksjonormatywnego. W artykule staram się zatem pokazać konieczność częściowego przedefiniowania profilu zawodowego i roli społecznej socjologów polskich.

W artykule ukazano specyfikę konsumpcji, jako zjawiska ekonomiczno‑społecznego obejmującego obszary życia gospodarczego i społecznego, które nakładają się na siebie. Rodzi to trudności w jednoznacznym wytyczeniu granic między dziedzinami nauki zajmującymi się badaniami tego zjawiska. Dążenie do poznania całościowego konsumpcji sprawia, że zachodzi potrzeba stosowania perspektywy interdyscyplinarnej do jej badań. Wykorzystanie tej perspektywy umożliwia wyjście poza wiedzę dostępną do osiągnięcia dzięki zastosowaniu tylko jednego podejścia i przyczynia się do wytworzenia wiedzy na kilku poziomach. W artykule autor formułuje tezę, że główną rolę w podejściu interdyscyplinarnym do badań konsumpcji odgrywa socjolog z uwagi na posiadane kompetencje związane z możliwością łączenia różnych metod badawczych w ramach jednego projektu. Przedstawione zostały podstawy teoretyczne podejścia interdyscyplinarnego, przykłady jego zastosowań w badaniach konsumpcji. Szczególną uwagę poświęcono wyzwaniom metodologicznym, z jakimi mierzą się socjologowie w badaniach mikro‑i makrospołecznych wymiarów konsumpcji.

Łączenie edukacji z pracą powoduje przenikanie się obu obszarów. Badanie jakościowe z absolwentami socjologii i kulturoznawstwa wybranej uczelni wyższej pokazało, że transfer wiedzy, umiejętności i kompetencji odbywa się nie tylko w jedną stronę, tzn. z edukacji do pracy, ale również z pracy do edukacji, co może zwiększać efektywność studiowania w nowoczesnym uniwersytecie. Efektem obustronnych transferów są tzw. umiejętności i kompetencje ukryte, które mogą stanowić wartość dodaną łączenia edukacji z pracą. Taka aktywność może jednak przynosić efekty uboczne, objawiające się brakiem czasu i siły do uczenia się oraz opóźnieniami związanymi z obroną prac dyplomowych.

Transformacja systemowa w Polsce wygenerowała wiele zmian — wśród nich znalazła się kwestia znaczenia, waloryzowania społecznego oraz de facto podnoszenia wykształcenia przez Polaków. W dyskursie okresu transformacji wskazywano na znaczenie wyższego wykształcenia w kontekście możliwości podejmowania atrakcyjnej pracy, osiągania wysokich zarobków oraz „ochrony” przed bezrobociem. Zwiększenie liczebności studentów przekładało się na fakt dysponowania dyplomem ukończenia uczelni wyższej coraz większych mas ludności, z czasem sam dyplom przestał być przepustką do atrakcyjnej kariery zawodowej oraz atrakcyjnych zarobków. Otwarcie rynków edukacyjnych Unii Europejskiej, przekazy medialne i wypowiedzi polityków deprecjonujące wagę podejmowania studiów niegwarantujących pracy zawodowej, niż demograficzny i wiele innych przesłanek doprowadziło do sytuacji zmniejszenia się zainteresowania studiami o charakterze humanistycznym i społecznym. Procesy te stymulowały czy niekiedy wręcz zmuszały uczelnie do kreowania atrakcyjnej oferty edukacyjnej, tworzenia nowych kierunków studiów oraz zabiegania o pozyskiwanie przyszłych studentów. W niniejszym artykule zaprezentowano wyniki ilościowych badań empirycznych zrealizowanych z udziałem studentów studiów licencjackich w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego: socjologii, pracy socjalnej oraz socjologii grup dyspozycyjnych. Badania pozwoliły wyodrębnić główne determinanty, które stały u podstaw decyzji młodych ludzi. Wprawdzie dominowały wśród nich zainteresowania, niemniej istotną rolę odgrywały kwestie związane z przyszłą pracą zawodową, atrakcyjnością kierunku i możliwościami pozyskania w trakcie studiów przydatnych umiejętności, ale niekiedy wybór kierunku realizowanego w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego był determinowany negatywnym wynikiem rekrutacji na inny kierunek studiów.

Zasadniczą część niniejszego artykułu stanowi opis badań własnych autorki, jak również innych badań i analiz, dotyczących losów oraz szans zawodowych socjologów na rynku pracy, a także tego, jak są oni postrzegani na polskim rynku pracy. W artykule znalazły się też skrócone opisy przykładowych ról zawodowych, które mogą stać się udziałem absolwentów takich kierunków, jak socjologia i praca socjalna.

Głównym celem artykułu jest zbadanie związków między zawodem socjologa a prekaryzacją tego zawodu. W artykule zaprezentowana została charakterystyka zawodu socjologa, a także rynku pracy absolwentów socjologii na podstawie danych z wybranych miast w Polsce. W drugiej części artykułu poruszane są zagadnienia tożsamości zawodowej, a w szczególności kwestia tożsamości zawodowej absolwentów socjologii. Biorąc pod uwagę, że prekariat dotyczy ludzi, którzy muszą się utrzymać z prac niskiej jakości, niepewnych, tymczasowych, nisko płatnych, bez perspektyw awansu, bez zabezpieczeń, najczęściej również bez umowy — na podstawie przeprowadzonych analiz trudno jednoznacznie zakwalifikować socjologa jako zawód prekarny.

Celem artykułu jest analiza miejsca i roli refleksji socjologicznej w analizach stosunków przemysłowych w Polsce po 1989 roku. Tekst rozpoczyna dyskusja nad specyfiką interdyscyplinarnego pola badawczego zajmującego się problematyką zbiorowych stosunków pracy (stosunków przemysłowych). Następnie przeanalizowane zostają główne obszary zainteresowań polskich socjologów badających problemy zbiorowych stosunków pracy. W ostatniej części artykułu, w odwołaniu do koncepcji podziału pracy socjologicznej autorstwa Michaela Burawoya, przybliżone zostają różnorodne role zawodowe odgrywane przez badaczy stosunków przemysłowych w ramach socjologii akademickiej, krytycznej, praktycznej i publicznej.

W artykule podjęto temat praktycznych zastosowań socjologii pracy i związanych z tym społecznych ról socjologów pracy. Socjologia stosowana, czyli wiedza socjologiczna wykorzystywana do celów praktycznych, znalazła swoje ujęcie teoretyczne w pracach takich socjologów jak Leon Petrażycki i Adam Podgórecki. Michael Burawoy i inni przedstawiciele socjologii publicznej starają się zachęcać przedstawicieli dyscypliny do stanięcia po stronie społeczeństwa i prowadzenia badań w sposób jawnie zaangażowany społecznie i politycznie. Wykorzystanie wiedzy socjologów pracy w praktyce społecznej z jednej strony tworzy jej wartość dodaną, wzmacnia pozycję socjologii jako nauki społecznie użytecznej dla społeczeństwa, a z drugiej strony naraża jej przedstawicieli na zarzut służenia władzy, podporządkowanie wiedzy naukowej i jej zastosowań oczekiwaniom sponsora lub wymogom pracodawców. Zaangażowanie w sprawy publiczne jest szansą na odbudowę znaczenia tej subdyscypliny w Polsce, która po 1989 roku była w fazie kryzysu.

Zawód socjologa według badań realizowanych przez publiczne służby zatrudnienia jest zawodem nadwyżkowym. Wskazują na to zarówno analizy realizowane na podstawie metodologii wyodrębniania zawodów deficytowych i nadwyżkowych (w latach 2006—2015), jak i badania przeprowadzane zgodnie z aktualnie obowiązującą metodologią barometru zawodów. W artykule ukazano słabe strony i ograniczenia stosowanej w publicznych służbach zatrudnienia metodologii gromadzenia informacji na temat spodziewanej sytuacji na lokalnych i regionalnych rynkach pracy. Tymczasem prezentowane dane statystyczne wskazują na szybszą utratę statusu bezrobotnego przez absolwentów socjologii w porównaniu z absolwentami innych kierunków studiów — uznawanych za deficytowe. W artykule zaprezentowano także wyniki badania losów zawodowych absolwentów socjologii, które przeprowadzane są przez Biuro Karier Uniwersytetu Śląskiego, oraz wyniki monitoringu Ekonomicznych Losów Absolwentów — wykazując istotne różnice pomiędzy badaniami publicznych służb zatrudnienia a badaniami losów zawodowych absolwentów socjologii.

Od kilku lat sytuacja młodych ludzi na rynku pracy jest trudna. Wkraczając w życie zawodowe muszą się oni zmierzyć z licznymi wyzwaniami i wymogami, które w danej chwili obowiązują. Dostosowanie swych kwalifikacji do możliwości i zapotrzebowania na rynku pracy jest jednym z najważniejszych zadań stojących przed młodym pokoleniem, dlatego tak ważne jest podjęcie właściwej decyzji w sprawie wyboru przyszłego zawodu. Bardzo często decyzja ta bywa podyktowana przesłankami wynikającymi z obiegowych opinii bez uwzględniania indywidualnych umiejętności oraz zainteresowań. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie procesu decyzyjnego związanego z wyborem określonego zawodu. Zaprezentowana zostanie również analiza sytuacji zawodowej osób z wykształceniem socjologicznym.

W artykule zaprezentowano wybrane wyniki ogólnopolskich badań poświęconych postrzeganiu przez pracodawców elastyczności zatrudnienia. W części teoretycznej tekstu zreferowane zostały: problematyka stosunków pracy, koncepcje elastyczności rynku pracy ze szczególnym wyróżnieniem elastycznej organizacji pracy oraz omówienie dyskursu publicznego wokół elastyczności pracy, a także negatywnych konotacji towarzyszących temu terminowi. Następnie przedstawiono założenia teoretyczne i metodologiczne projektu badawczego. W części empirycznej artykułu omówiono wyniki badań bezpośrednio odpowiadające postawionym pytaniom badawczym. W pierwszej kolejności zaprezentowano rozpowszechnienie elastycznej organizacji pracy wśród badanych firm oraz próby ustalenia czynników wyjaśniających zróżnicowanie w tym względzie. Następnie przedstawiono formy tej elastyczności, które zostały zastosowane w badanych podmiotach, oraz zależność między wdrożeniem elastycznej organizacji pracy a zatrudnianiem w oparciu o elastyczne formy. W dalszej części tekstu ukazane zostały postrzegane przez badanych korzyści z wdrożenia elastycznej organizacji pracy zarówno wśród wszystkich badanych, jak i tylko tych firm, które rozwiązanie takie zastosowały, oraz postrzegany bilans korzyści dla obu stron stosunku pracy. Sprawozdanie z wyników podsumowuje ocena przeszkód wprowadzenia elastycznej organizacji pracy w badanych jednostkach.

W artykule przedstawiono spojrzenie na rolę socjologa we współczesnym dużym przedsiębiorstwie. Wskazano, że korporacje zorganizowane i zarządzane na wzór armii w postrzeganiu teoretyka wojny i wojskowości Clausewitza ograniczają lub nadmiernie formalizują obszary, w których kompetencje socjologa mogą tej organizacji przynieść wymierne korzyści i zwiększenie zadowolenia jej członków. Przedstawiono odmienne spojrzenie Chipa Conleya na przedsiębiorstwo i jego podstawowych interesariuszy.

Socjologia medycyny uchodzi za subdyscyplinę socjologii dawno już znaną, jednak relatywnie młodą badawczo. Zajmuje się ogólnie pojętymi problemami zdrowia i choroby w obszarze grup społecznych i jednostek oraz relacji między nimi. Można powiedzieć, że socjologiem medycyny jest osoba zajmująca się zawodowo tą szeroko rozumianą dziedziną, zatem definiuje ją obszar własnej aktywności zawodowej. Przedmiotem opracowania są teoretyczne rozważania nad rolą zawodową socjologów medycyny, ich funkcjonowaniem w różnych obszarach profesji, głównie nauki i dydaktyki, przede wszystkim w strukturach uczelni medycznych. Wykształcenie i wiedza socjologów medycyny są przydatne również w innych obszarach działalności społecznej, m.in. w realizacji projektów badawczych w obszarze ekonomii systemów zdrowotnych czy w badaniach dotyczących usług oferowanych przez profesje medyczne. W socjologii medycyny stosunkowo nowym paradygmatem jest zdrowie. Aktywność zawodowa socjologów medycyny w tym polu skutkuje analizami postaw prozdrowotnych. Rozwija się działalność ekspercka związana z tą tematyką, czyli m.in. praca w zespołach edukatorów zdrowotnych. Oprócz tego socjologowie medycyny stanowią grono specjalistów, którzy mogą brać udział w debatach publicznych dotyczących problemów zdrowia i choroby. Wymienione obszary praktyki zawodowej są jedynie przykładami aktywności w obrębie socjologii medycyny, realizowanymi pod nazwami wielu innych zawodów, takich jak ekonomista, pielęgniarka, lekarz, ewaluator, psycholog czy właśnie socjolog. To sprawia, że należy sobie postawić pytanie, czy w polskich warunkach uprawianie socjologii medycyny polega na wykonywaniu odrębnej profesji, czy jest pracą w polu jednej z subdyscyplin socjologii. Obecnie socjologia medycyny raczej nie funkcjonuje jako odrębny zawód, ale ma cechy, które mogą pozwolić na wyodrębnienie
go w przyszłości.

Głównym celem artykułu jest namysł nad zagadnieniem relacji między społeczno‑kulturowym kapitałem studentów a ich perspektywami na rynku pracy. Tekst rozpoczyna się krótkim odniesieniem do kwestii zatrudnienia młodych dorosłych. Podkreślono, że ostatnie załamanie ekonomiczne z 2008 roku ma znaczący wpływ na krajowy i europejski rynek pracy. Młodym pracownikom przychodzi zmagać się z wieloma przeciwieństwami, takimi jak bezrobocie i niepewne warunki zatrudnienia. Tytułowe zagadnienie może być rozpatrywane z różnych punktów widzenia. Wielu badaczy skupia się na kwestii niedopasowania kwalifikacji młodych pracowników do wymogów stawianych przez pracodawców. Autor proponuje spojrzeć na problem z innej perspektywy — analizując społeczne i kulturowe zasoby studentów. Główne założenie artykułu polegało na utożsamieniu kapitału społeczno‑kulturowego z pewnym rodzajem potencjału, który zapewnia lepsze perspektywy zawodowe.

Współczesne analizy nauk społecznych, w tym i socjologii, opisujące kondycję demokracji przesycone są obawami co do przyszłości redystrybucji wolności i partycypacji władzy. W tym wydaje się jesteśmy nieodrodnymi synami cywilizacji Zachodu z jej antycznymi korzeniami zrośniętymi pesymizmem, jeśli chodzi o wizje demokracji. Co jest szansą, a co zagrożeniem demokracji? Polityka sondażowa jest formą populizmu. Gdy Internet przełamał monopol mediów klasycznych, zawodowcy, trolle i hejterzy pojawili się i tam, zakładając portale informacyjne uprawiające propagandę i siejące dezinformację. Wpływanie na wyborcę zaczyna się w jego domu przy jego komputerze. Mowa nienawiści weszła pod strzechy. Czy jesteśmy coraz bliżej dziennikarstwa obywatelskiego, czy raczej elektronicznej ochlokracji, przystrojonej w pióra pluralizmu i egalitaryzmu w dostępie do informacji? Wszystkie te nowe zjawiska powodują konieczność rozwijania nowoczesnej socjologii polityki. Zajmuje się ona m.in. wzrastającą rolą komunikacji społecznej ze szczególnym uwzględnieniem komunikacji politycznej, demokracji partycypacyjnej i marketingu politycznego. Wyzwania te w ostateczności prowadzą do stawiania pytań, gdzie przebiega granica pomiędzy neutralnością badacza a bezczynnością, pomiędzy odwagą pozostawania wbrew naciskom bezstronnym a koniecznością jednoznacznego opowiedzenia się po stronie prawdy.

Pomimo długiej i bogatej historii badań prestiżu zawodów powstało bardzo niewiele opracowań dotyczących wpływu płci kulturowej na prestiż na rynku pracy. Badania na potrzeby mojej pracy doktorskiej były ukierunkowane na poznanie opinii i doświadczeń członków grup zawodowych cieszących się wysokim prestiżem. Analiza danych uzyskanych w trakcie wywiadów wskazuje na istotny wpływ stereotypów na prestiż zawodowy kobiet i mężczyzn. Dwoma podstawowymi zagadnieniami są tutaj wpływ życia rodzinnego na karierę oraz zgodny z tradycyjnymi rolami płciowymi podział zadań i specjalizacji. Jednocześnie moi rozmówcy byli zdania, że indywidualny prestiż jednostki w ich środowisku pracy zależy od kryteriów merytokratycznych,
a nie od płci.

Artykuł przedstawia możliwości i sposoby funkcjonowania socjologa na współczesnym rynku pracy w Polsce na podstawie analizy posterów, które zostały zaprezentowane podczas konferencji „Socjolog — czyli kto? Problemy kwalifikacji socjologów i ich pozycji na rynku pracy — międzynarodowe i krajowe wymagania a lokalne doświadczenia”. Jest to analiza przypadku, która lokuje się na pograniczu socjologii wizualnej i socjologii pracy. Z jednej strony jest to bowiem analiza posterów jako wytworów kultury wizualnej, a z drugiej strony to refleksja dotycząca zidentyfikowania podstawowych wyobrażeń twórców posterów w zakresie roli socjologa w społeczeństwie i potencjalnych obszarów jego zawodowej aktywności. W świetle przeprowadzonej analizy można dostrzec pewne powiązania percepcji ról zawodowych socjologa z reprezentowanym przez ich autorów kierunkiem specjalizacji (co uwidaczniają prace studentów z zakresu socjologii miasta i regionu oraz tych studiujących socjologię organizacji i zarządzania), a także powtarzające się wizje potencjalnych aktywności socjologów na współczesnym rynku pracy. Wyników tych nie można jednak uogólniać, bo badania mają charakter jedynie eksplanacyjny. W zakresie deficytów kształcenia studentów analizy pokazały wagę kreowania wyobraźni wizualnej.