Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Chowanna

Pedagogika społeczna i pedagogika specjalna wobec edukacji osób niepełnosprawnych

Adam Stankowski , Natalia Stankowska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 325-333

Podobieństwa i różnice w opisie rzeczywistości osób z niepełnosprawnością wynikają z odmiennych punktów ciężkości badań prowadzonych w ramach poszczególnych subdyscyplin pedagogiki. Najczęściej dotyczą one skali zjawisk związanych z niepełnosprawnością oraz organizacji i jakości procesu wychowania i edukacji dzieci i młodzieży. W badaniach pedagogiki społecznej obserwuje się przesunięcie akcentu z samej osoby z niepełnosprawnością na bariery, które musi ona pokonywać, oraz na jej środowisko życia. Z kolei pedagogika specjalna koncentruje się bardziej na procesach organizacji doświadczeń edukacyjnych w wymiarze indywidualnym (rewalidacja, rehabilitacja, terapia, rehabilitacja społeczna i ortodydaktyka, włączone w działania edukacyjne i dydaktyczne) oraz ich efektach społecznych. Pedagogika specjalna bada zatem mechanizmy, zjawiska i stany związane z opieką, terapią, edukacją i wychowaniem osób odbiegających od normy. Zarówno pedagodzy społeczni, jak i pedagodzy specjalni podkreślają znaczenie kształtowania postaw społecznych wobec osób z niepełnosprawnościami i zjawisk z nimi związanych, akcentując potrzebę ukierunkowania procesu edukacyjnego na rozwijanie postaw humanizmu, egalitaryzmu, demokracji, współpracy, szacunku dla godności człowieka, tolerancji, poczucia własnej wartości oraz samokontroli — wartości niezbędnych we współczesnej Europie.

2012-12-30



Czasopismo: Chowanna

Geragogika jako subdyscyplina pedagogiczna — założenia i formy realizacji

Anna Leszczyńska-Rejchert

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 225-233

Współcześnie przyjmuje się pogląd, że pedagogika nie odnosi się wyłącznie do dzieci i młodzieży. Wyrazem tego są działania zmierzające do rozwoju andragogiki, czyli tzw. pedagogiki dorosłych. Niestety, nie podejmuje się powszechnie konkretnych działań na rzecz rozwoju geragogiki — określanej jako „pedagogika osób starszych” lub „pedagogika starości”. Niektórzy twierdzą, że nie ma potrzeby rozwijania tej dziedziny wiedzy, ponieważ problematyka osób starszych wchodzi w zakres andragogiki. Stanowisko to jednak nie jest w pełni uzasadnione, jeśli weźmiemy pod uwagę, że starość jest szczególną fazą życia człowieka, obfitującą w trudne sytuacje: utratę pracy, śmierć partnera życiowego, spadek sprawności fizycznej lub psychicznej, konieczność adaptacji do nowych uwarunkowań psychofizycznych i kulturowych itd. Rodzą się więc pytania: czym zajmuje się geragogika? Jakie są jej główne założenia? W jaki sposób może być realizowana w praktyce? To właśnie te zagadnienia stanowią treść artykułu, w którym przedstawiono oryginalne poglądy autora na temat geragogiki.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Pedagogika specjalna wobec aktualnych sytuacji i problemów życiowych osób niepełnosprawnych

Władysław Dykcik

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 83-94

Nowe wymiary życia społecznego ludzi w Polsce na przełomie XX i XXI wieku zaznaczyły się pogłębioną i szeroką dyskusją nad istotą rozwoju tożsamości pedagogiki specjalnej jako teorii i jej społecznymi funkcjami, zwłaszcza kiedy edukacja i pomoc specjalna osobom niepełnosprawnym ma być dostosowana do standardow przyjętych w większości krajow europejskich według hasła „niepełnosprawny - pełnoprawny obywatel Europy”. Kraje Unii Europejskiej postulują przede wszystkim zbliżenie systemow oświatowych i realizowanie priorytetow, które dotyczą: rowności szans życiowych i edukacyjnych, poprawy i modernizacji jakości kształcenia, rehabilitacji zawodowej i społecznej, dostosowania ich do potrzeb rynku pracy i zatrudnienia, a także normalizacji życia w sferze kultury, sztuki i sportu. Problemy inwestowania w człowieka dotyczą szczegolnie sytuacji i potrzeb życiowych osob niepełnosprawnych, ktore w sposob wyjątkowy narażone są na lęki psychiczne i zagrożenia społeczno-cywilizacyjne wspołczesnego świata, w ktorym dostrzega się zarowno rozdroża, jak i nadzieje. Teoretyczny i empiryczny dorobek pedagogiki specjalnej, widoczny szczegolnie w jej aplikacyjnych funkcjach, dotyczy głownie kształtowania się nowych koncepcji filozofii sensu życia, rozwoju i wychowania jednostek niepełnosprawnych. Metodologiczna niejednolitość, interdyscyplinarność, kompleksowość, pragmatyzm, prakseologizm i empiryczny realizm tworzyły nowe teoretyczne paradygmaty sposobu uprawiania nauki oraz dostrzegania wartości i jakości życia każdego człowieka jako ostatecznego celu praktycznych funkcji nauk pedagogicznych oraz dyscyplin pokrewnych z ich pogranicza, w szczegolności pedagogiki resocjalizacyjnej i społecznej. W nowych orientacjach naukowo-badawczych charakterystyczne jest ciągłe poszukiwanie teoretycznych kontekstow rozwoju pedagogiki specjalnej, w ktorych zaznacza się wyraźne przejście „od tradycjonalizmu do ponowoczesności” w rożnych obszarach problemowych, w aktualnych perspektywach metodologicznych oraz interdyscyplinarnych wspołzależnościach i społecznych uwarunkowaniach.

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Pedagogika zdrowia

Maciej Demel

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 13-26

Pole robocze wychowania zdrowotnego jest tak rozległe, jak rozległe jest pojęcie zdrowia w jego wszelkich płaszczyznach i wymiarach: zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne; obiektywne i subiektywne; jednostkowe i publiczne. Pokrywa ono cały obszar medycyny (higienę, profilaktykę, terapię i rehabilitację), nasycając go intencją wychowawczą. Wprowadza ponadto nowy element, a mianowicie pomnażanie, doskonalenie zdrowia. Ten szeroki zakres potwierdza sformułowanie Edwarda Mazurkiewicza: „Wychowanie zdrowotne polega na kształtowaniu nawyków służących konserwacji i doskonaleniu zdrowia, na rozwijaniu pozytywnego zainteresowania zdrowiem w oparciu o niezbędne wiadomości i wzorce, na formowaniu postawy umożliwiającej skuteczną profilaktykę, ratownictwo, leczenie, pielęgnację i stosowanie wymogów higieny w życiu jednostki i zbiorowości ludzkiej.” Pedagogika zdrowia stanowi teoretyczną podstawę wychowania zdrowotnego. Głównym jej zadaniem jest wypracowanie formuły kooperacji pedagogiki z medycyną, a następnie przekładanie kategorii medycznych na kategorie pedagogiczne. Kluczowym dla niej pojęciem jest pojęcie zdrowia. Od tego bowiem, jak to pojęcie będziemy rozumieć, zależy koncepcja wychowania zdrowotnego, jego strategia i program. Nad potocznym pojęciem zdrowia wciąż jeszcze ciąży statyka i negatywizm. W takim ujęciu zdrowie jest tylko wrotami do wszystkich chorób —jak to dowcipnie powiedział Honoriusz Balzac, abstrakcyjną opozycją wobec realnych schorzeń, co znów dosadnie wyraził Jan z Czarnolasu. Takie pojmowanie zdrowia stwarza zaledwie przesłanki do działalności leczniczej i profilaktycznej. Dla celów wychowawczych jest zbyt ubogie. Pedagogika potrzebuje innego podejścia, pozytywnego i dynamicznego, które wskazywałoby możliwości rozwoju i doskonalenia zdrowia.

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

Płciowość jako kategoria pedagogiczna

Paulina Nowotarska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2018 | Abstrakt | s. 303-324

Złożoność zjawiska seksualności powoduje trudności w jednoznacznym zoperacjonalizowaniu tego pojęcia zarówno w naukach społecznych, jak i przyrodniczych. Rozmawiając o seksualności, należy pamiętać, że płeć jest kategorią graniczną – dotyczy zarówno sfery prywatnej, jak i publicznej, a jednocześnie występuje na poziomie biologicznym i społeczno-kulturowym. Artykuł skupia się na naturze i znaczeniu seksualności analizowanej w kontekście współczesnej rzeczywistości edukacyjnej. Próba ta ma na celu uczynienie seksualności „mapą rozmaitych sposobów myślenia o edukacji” (J. Rutkowiak), czyli traktowanie jej jako konstruktu, przez pryzmat którego można formułować, omawiać i rozwiązywać problemy edukacji, wychowania i socjalizacji (Z. Kwieciński). Taki sposób pozwoli na wyodrębnienie nowych obszarów analizy związanych z pedagogiką ciała i pedagogiką seksualną. Rozważania pedagogiczne dotyczące seksualności zostaną osadzone w personalistycznym pojęciu człowieka, w szczególności w kontekście holistycznego rozumienia ludzkiej natury.

2018-06-30



Czasopismo: Chowanna

Pedagogika społeczna w początkach XXI wieku – perspektywa koncepcji społeczeństwa ryzyka

Stanisław Kawula

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 25-43

Artykuł zajmuje się problemem współczesnego społeczeństwa początku XXI wieku w ujęciu nauk pedagogicznych. Pod koniec XX wieku ukazało się wiele syntetycznych i analitycznych prac na temat stanu i perspektyw życiowych człowieka w XXI wieku. Niektóre z nich miały zabarwienie onomastyczno-estetyczne, jak koncepcja ponowoczesności; inne zaś - charakter katastroficzny, np. koncepcja „końca historii” Francisa Fukuyamy czy zawołanie Federico Mayora, iż „widmo krąży nad światem; widmo rozłączonego społeczeństwa”. Najdłuższy okres trwania zaznacza się w koncepcji Ulricha Becka, pod nazwą „społeczeństwa ryzyka”. Warto zatem także dzisiaj zastanowić się nad jej aktualnością i odniesieniem do nauk pedagogicznych, a zwłaszcza pedagogiki społecznej. Od samego zarania przedstawiciele pedagogiki społecznej w Polsce przyjęli bowiem w swych rozważaniach teoretycznych i praktyce organizatorskiej wiodący paradygmat metodologiczny, który nazwać można integryzmem środowiskowym. W znaczeniu uniwersalnym oznacza on liczenie się z oddziaływaniem wszelkich elementów i czynników środowiska przyrodniczego, kulturalnego i społecznego na człowieka, grupy ludzkie, zbiorowości – niezależnie od ich wartości. Biorąc jednak pod uwagę określony kontekst kulturowy zachowań ludzkich w konkretnym układzie środowiskowym, interesujące także dla analiz pedagogicznych jest wyróżnienie i poznanie jego elementów szczególnie znaczących dla korzystnego (pożądanego, pomyślnego) rozwoju jednostek lub grup. Elementy te mogą mieć charakter realny lub potencjalny, a mówiąc językiem Heleny Radlińskiej - być środowiskiem niewidzialnym, z którego człowiek może dopiero skorzystać. Są to składniki życia codziennego w postaci urządzeń cywilizacji technicznej, informatycznej lub gospodarczej oraz kulturalno-społecznej czy edukacyjnej itp. (np. wzorce i wzory bezpośredniego uczestnictwa w kulturze, rodzaj instytucji specjalistycznych w otoczeniu bliskim i szerszym przestrzennie, obyczaje, idee, wierzenia, programy aktywizacji).

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Bunt wobec braku i nadzieja na rewolucję. Idea rezydualności w projektowaniu nowej jakości rozwojowej specjalizacji w pedagogice istotnej egzystencjalnie (wokół książki Julity Orzelskiej W stronę pedagogiki istotnej egzystencjalnie)

Joanna Szefer

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 325-346

W niniejszym artykule omówiono książkę Julity Orzeli zatytułowaną W stronę pedagogiki istotnej egzystencjalnie (Kraków: Impuls, 2014), którą można uznać za punkt wyjścia dla projektu pedagogiki opartej na resztkach tożsamości. Julita Orzelska, która patrzy na rzeczywistość edukacyjną z pozycji strażniczki nieobecności, proponuje rekonstrukcję pedagogiki w celu spełnienia postulatu egzystencjalnego znaczenia i integralności pedagogiki. Wartość książki opiera się na idei rezydualności, która w znaczący sposób przeprogramowuje pedagogikę w kierunku transwersalności. Autorka publikacji przedstawia założenia i ścieżki rozwoju projektu, którego celem jest stworzenie pedagogik rezydualnych osadzonych w przebiegu ludzkiego życia. Projekt ten obejmuje badania w trybie pogłębionej specjalizacji ponad podziałami dyscyplinarnymi.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

VII Międzynarodowa Konferencja z cyklu Pedagogika społeczna w Europie Środkowej pt. „Pedagogika społeczna a zagrożenia społeczne, instytucjonalne i indywidualne” (Brno, 14–15 kwietnia 2015 r.)

Alina Dworak

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | s. 313-314

2015-06-30



Czasopismo: Chowanna

Wstęp

Adam Stankowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2009 | Abstrakt | s. 5-6

Tematem przewodnim numeru 1 “Chowanny” z 2009 roku jest pedagogika specjalna, gdzie za punkt wyjścia przyjęto zakres i treść pojęcia „terapia pedagogiczna” zdefiniowanego przez Ottona Lipkowskiego. Według niego do terapii pedagogicznej można zaliczyć „wszelkie działania pedagogiczne mające na celu likwidację lub ograniczenie zaburzeń rozwojowych oraz umożliwienie lub ułatwienie najkorzystniejszego rozwoju jednostkom z odchyleniami od normy”.

2009-06-30



Czasopismo: Chowanna

Terapia logopedyczna w procesie rewalidacji dzieci upośledzonych umysłowo (oligofrenopedagogika, oligofrenologopedia)

Adam Stanowski , Jolanta Brzozowska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 54-82

Przedmiotem rozważań w niniejszym opracowaniu są „oligofrenologopedia” - specjalizacja logopedyczna, której przedmiotem zainteresowania jest problematyka rozwoju mowy dzieci upośledzonych umysłowo w rożnym stopniu, oraz „oligofrenologopeda” - bardziej utrwalone w pedagogice specjalnej określenie odnoszone do logopedy, którego podmiotem oddziaływania rehabilitacyjnego, terapeutycznego bądź rewalidacyjnego jest dziecko upośledzone umysłowo mające problem logopedyczny. Oba przytoczone pojęcia wywodzą się z oligofrenopedagogiki - działu pedagogiki specjalnej, którego przedstawiciele w obszarze zainteresowań tej dyscypliny poszukują przesłanek do wychowania i nauczania dzieci upośledzonych umysłowo oraz formułują wnioski. Pedagogika specjalna wyznacza cele, zasady, metody, a przede wszystkim „filozofię” nauczania i wychowania osób niepełnosprawnych. Nie może być inaczej, ponieważ pedagogika specjalna stanowi dział pedagogiki ogólnej i tak jak ona jest nauką humanistyczną, mającą walory społeczne i znaczenie praktyczne, co odzwierciedla się zarówno w teorii, jak i praktyce wychowania i nauczania. Takie usytuowanie pedagogiki specjalnej zawdzięczamy M. Grzegorzewskiej. Można powiedzieć, że dopoki pedagogika specjalna będzie zajmować się formułowaniem przesłanek dla teorii i praktyki w zakresie procesów nauczania i wychowania dzieci oraz młodzieży - niepełnosprawnych, jednostek specjalnej troski, upośledzonych, opóźnionych w rozwoju - dopóty pozostanie działem pedagogiki ogólnej. „Jej przedmiotem jest działalność wychowawcza, której rozległe cele obejmują wyposażenie całego społeczeństwa, a przede wszystkim młodego pokolenia, w wiedzę, sprawności zawodowe, zainteresowania, systemy wartości oraz wykształcenie postaw i przekonań”. Ponadto od czasów, gdy Jan Amos Komensky (uważany przez badaczy za twórcę pedagogiki nowożytnej) opublikował „Wielką dydaktykę” i zawarł w niej przesłanki do organizowania procesów nauczania, w pedagogice specjalnej respektuje się zadania, jakie przed nią stawia nauka i społeczeństwo. Zakres działania pedagogiki specjalnej jest bardzo szeroki. Najczęściej jednak zaznacza się w procesach adekwatnych do potrzeb wychowania i nauczania jednostek odbiegających od normy. Mam tutaj namyśli procesy: rewalidacji, resocjalizacji, rehabilitacji, terapii, ortodydaktyki. Złożoność i coraz bardziej poszerzający się obszar problematyki badawczej pedagogiki specjalnej, jak również szeroka skala kategorii niepełnosprawności jako przedmiotu jej zainteresowań powodują, że uzasadnione są zdania o interdyscyplinarnym charakterze jej badań podstawowych. Szczególnie wyraźnie zaznacza się ten fakt w działach pedagogiki specjalnej, niezależnie zresztą od typologii jednostek odbiegających od normy czy klucza klasyfikacji.

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Piękno jako wartość. Konteksty pedagogiczne

Wojciech Zając

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2008 | Abstrakt | s. 57-70

Autor zaangażował się w analizę jednej z najważniejszych rzeczywistości w obszarze pedagogiki, mianowicie „piękna”. Pedagogika od początku swojego istnienia – zarówno w wymiarze sztuki wychowania (pedagogia), jak i teorii wychowania (pedagogika) – zajmowała się pięknem, lokując to zagadnienie w istotnym obszarze autorefleksji. Ze względu na merytoryczne i metodyczne podstawy, Autor przyjmuje, że we współczesnych czasach, w kontekście rozważań o wychowaniu, kategoria „piękna” ujmowana jest zazwyczaj z trzech podstawowych perspektyw: ontologii wychowania, aksjologii wychowania oraz wychowania estetycznego, co w konsekwencji prowadzi do powstania tzw. „trójkąta wychowania estetycznego”.

2008-06-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja, młodzież i kultura współczesna. Kilka uwag o teorii i praktyce pedagogicznej

Zbyszko Melosik

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 19-37

Celem artykułu jest ukazanie wybranych współczesnych przemian kulturowych i dyskusja implikacji, jakie (potencjalnie) przynoszą one dla teorii i praktyki edukacyjnej. Autor jest świadomy tego, iż opisuje tylko jeden z „otaczających nas światow”, pomijając inne (np. świat tej młodzieży, która przyjmuje „liberalną wersję sukcesu” i traktuje życie jedynie jak drabinę, po ktorej należy się wspinać). Autor jest więc świadomy pewnej arbitralności i „częściowości” mojej narracji oraz nie twierdzi, że jest ona „prawdziwa”, „lepsza niż inne” lub „ostateczna”. Natomiast przyjęcie odmiennej perspektywy analitycznej przyniosłoby inne rezultaty badawcze (Melosik, 1996, s. 59). Opisywane tendencje kulturowe są z perspektywy pedagogicznej bardzo ważne i że stanowią jedno z najistotniejszych „wyzwań” dla wspołczesnych nauk o edukacji. Szuka „edukacji adekwatnej”, zarowno w kontekście teorii, jak i praktyki, takiej, która wywiera realny wpływ na młode pokolenie i która może stanowić źrodło zmiany społecznej. „Adekwatność” nie oznacza w tym kontekście nic innego, jak „wrażliwość” na otaczającą nas rzeczywistość i jej przemiany oraz otwarcie na nowe propozycje w zakresie poznawania, wyjaśniania i opisywania świata, jak również na nowe idee. To z kolei wiąże się ze stałą gotowością do rezygnacji z dotychczasowych nawykow myślenia, do kwestionowania własnych „konceptualnych schematow”. Nie ulega wątpliwości, że świat, w ktorym żyjemy na przełomie wiekow (i tysiącleci), jest zupełnie inny niż ten, ktory pamiętamy z naszego dzieciństwa. Upadek Wielkiej Metanarracji socjalizmu, wprowadzenie demokracji politycznej i wolnego rynku, jak rownież oczywista inwazja zachodniej kultury popularnej i ideologii konsumpqi — wszystko to zasadniczo zmieniło społeczno-kulturowe warunki, ktorym odpowiadać winna edukacja i pedagogika (zarowno jako teoria, jak i praktyka). Rzeczywistość nie jest już monolityczna i jednoznaczna, staje się niejednorodna i sfragmentaryzowana, pełna tysięcy „małych”, sprzecznych z sobą narraqi. Trudno się w niej odnaleźć i trudno ją opisać, a najtrudniej odpowiedzieć na pytania: Jak(im) być?”, „w jaki sposob żyć?”, Jak wychowywać?”. A jednak — jako pedagodzy — musimy podjąć te problemy, ponieważ stanowią one istotę pedagogiki jako teorii i praktyki..

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Feminizacja nie jest feminizmem: Lucyna Kopciewicz: „Polityka kobiecości jako pedagogika różnic”. Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls" 2003, ss. 238

Piotr Skuza

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2006 | Abstrakt | s. 201-206

recenzja

2006-12-29



Czasopismo: Chowanna

Placówka opiekuńczo-wychowawcza typu resocjalizacyjnego jako organizacja ucząca się przez doświadczenie (syndrom zmiennych badawczych sprawności organizacyjnej)

Tadeusz Wolan

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2004 | Abstrakt | s. 164-188

Artykuł koncentruje się na dwóch głównych tematach, z których pierwszy dotyczy pedagogiki resocjalizacyjnej, szczególnie jej wydzieleniem z pedagogiki specjalnej i praktycznego zastosowania. Drugim tematem zaś są placówki opiekuńczo wychowawcze ale nie ich rola w systemie edukacji, a sposób ich funkcjonowania i sposoby usprawnienia ich działań w oparciu o rozwój ich kadry pedagogicznej. Teoria i praktyka oświatowa stają przed pytaniem, jakie należy respektować zasady i jakie tworzyć warunki organizacyjne, by skutecznie przygotowywać kadrę pedagogiczną do edukacji zmiany. W raportach i opracowaniach na temat stanu edukacji narodowej wskazuje się wymóg większej koncentracji na kształtowaniu postaw nauczycieli realizujących nowy proces edukacyjny. Obawy wzbudzają nieprawidłowości w realizacji reformy systemu opieki nad dzieckiem. W literaturze przedmiotu i w publicystyce wśród ujemnych czynników pracy szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych, w tym resocjalizacyjnych, wymienia się anachronizm ich struktur w obliczu nowych potrzeb społeczno-ekonomicznych. Zwraca się uwagę na wymóg ograniczania zjawiska izolowania placówek od życia społecznego, dystansowania się od wydarzeń rozgrywających się w środowisku, niekorzystne relacje zachodzące pomiędzy placówkami a ich społecznym środowiskiem. Ważną rolę w procesie przemian odgrywać powinny przygotowanie i włączanie kadry pedagogicznej do realizacji zamierzeń reformy systemu profilaktyki, opieki wychowawczej i resocjalizacji. Tymczasem dostrzega się niski zakres podmiotowego usytuowania kadry pedagogicznej w wewnętrznej strukturze organizacyjnej placówek, wyrażający się m.in. jej ograniczonym zaangażowaniem w proces planowania, decydowania i kontroli.

2004-06-30



Czasopismo: Chowanna

Nauki o wychowaniu wobec wyzwań postmodernizmu

Bogusław Śliwerski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 9-18

Celem artykułu jest wprowadzenie czytelnika w problematykę postmodernizmu, fenomenowi kulturowemu, którego istota wymyka się tradycyjnym formułom i strukturom oraz jego wpływowi na nauki pedagogiczne. Dla jednych jest on określeniem zjawisk zrodzonych przez kryzys kultury cywilizacji, dla innych zaś — nazwą pewnego myślenia o świecie, ktore obejmuje nie tylko problemy filozofii, sztuki czy nauki, ale także kreujące kulturę masową zjawiska społeczne. W latach osiemdziesiątych stał się na świecie przedmiotem dyskusji nie tylko w estetyce, filozofii, ale także w naukoznawstwie, teologii, prawie, etyce i pedagogice. Warto zatem zastanowić się nad tym, czy można w postmodernistycznym dyskursie znaleźć przesłanki przemian w wychowaniu i edukaq'i w naszym kraju. Interesujące jest rownież to, w jakiej mierze postmodernistyczne dyskursy mogą inspirować czy prowokować teorię i transformacyjną praktykę edukacyjną. Czy postmodernizm jako nowe zjawisko u progu XXI wieku otwiera pedagogikę na coś, co daje się przewidywać w przyszłości, czy też może sam staje się dla jej dotychczasowych dokonań perspektywą dziejową, historyczną, oceniającą? Niezwykle trudno jest doszukiwać się bezpośredniego związku między edukacją a postmodernizmem. Dyskurs ten wciąż jest niechętnie poddawany analizie metateoretycznej w obszarze nauk o wychowaniu, w tym szczegolnie w odniesieniu do jego praktycznych zastosowań. Nie zostały bowiem jeszcze przełożone na język polski wszystkie oryginalne i najważniejsze dzieła przedstawicieli tego nurtu, a już spotykamy się z negatywną reakcją na ich dotychczasowe rekonstrukcje, streszczenia czy rodzimej odmiany. Nie ulega zatem wątpliwości, że w polityce oświatowej w naszym kraju, jeśli nawet wystąpiły elementy postmodernistycznego myślenia czy praktyki, to na pewno nie za sprawą oświeconych w tym względzie i zachwyconych nim przedstawicieli kolejnych ekip rządzących (o ile w odniesieniu do nich w ogóle można mowić o jakimkolwiek oświeceniu filozoficzno-pedagogicznym).

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

O pracy środowiskowej jako alternatywie dla zabiegów resocjalizacyjnych - z doświadczeń praktycznych

Maciej Bernasiewicz , Małgorzata Wałach

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2006 | Abstrakt | s. 126-132

Założenia placówki Dom Aniołów Stróżów w Katowicach, której działalność przedstawia artykuł, opierają się na dwóch filarach: pracy doświadczonych pracowników z asystującymi im młodymi wolontariuszami (ang. streetworking) w środowisku otwartym wśród „dzieci ulicy” oraz pracy świetlicowej wykorzystującej metodę społeczności korekcyjnej. Wychodząc z słusznego założenia, iż lepiej zapobiegać demoralizacji oraz niedostosowaniu społecznemu niż organizować placówki pracy z osobami, dla których aspołeczność stała się - poza kontrolą społeczeństwa - opłacalnym sposobem na organizowanie swoich relacji z otoczeniem, fundatorzy omawianej placówki podjęli się pracy środowiskowej z dziećmi „społecznie zaniedbanymi”. „Dzieci ulicy” (polscy „bezprizorni”) to dzieci w wieku 3-18 lat, które spędzają większość swojego czasu poza domem, zaniedbane emocjonalnie i pozbawione rodzicielskiego wsparcia, początkowo próbują zarabiać w sposób legalny (mycie szyb samochodów, zbieranie aluminiowych puszek). Z czasem jednak zaczynają utrzymywać siebie i swoje rodziny kradzieżami (zwłaszcza dokonywanymi w wielkich sieciach handlowych), wymuszeniami i prostytucją. Streetworking, którego odpowiednika w polskiej literaturze szukać możemy w terminie „pedagogika podwórkowa”, jest - jak się wydaje - przyszłościową formą pracy socjalnej, która niejako „przenosi się” na ulicę, by pośród egzystujących tam dzieci i młodzieży oraz organizujących się gangów (których istnienie nie jest specyfiką tylko gett na przedmieściach Detroit, ale również, choć w mniejszej skali, dzielnic katowickich, jak Załęże) nawiązywać i podtrzymywać wychowawcze kontakty, których nigdy nie byłyby w stanie zbudować publiczne instytucje „czekające” na swoich klientów (sformalizowane instytucje zajmujące się pomocą społeczną i resocjalizacją).

2006-12-30



Czasopismo: Chowanna

Determinanty skutecznego wspierania osób z niepełnosprawnością intelektualną w świetle paradygmatów pedagogiki specjalnej

Agnieszka Lewko

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2024 | Abstrakt | s. 1-16

Opracowanie zawiera opis czynników determinujących skuteczny proces wspierania
osób z niepełnosprawnością intelektualną. Dokonano analizy i wysunięto refleksje na temat determinantów ulokowanych w osobie wpierającej, w osobie wspieranej i jej otoczeniu oraz samym procesie wsparcia. Poruszono zagadnienia efektywnego wspierania w świetle koncepcji naukowych oraz opisano klasyczne paradygmaty pedagogiki specjalnej z uwzględnieniem
kontekstu wsparcia osób z niepełnosprawnością intelektualną.

2024-12-31



Czasopismo: Chowanna

Irena Przybylska: Dyskursy o emocjach – pedagogika i codzienność szkolna. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2018, 468 s., ISBN 978-83-226-3611-4

Agnieszka Majewska-Kafarowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2019 | s. 253-257

2019-06-30



Czasopismo: Chowanna

Sprawozdanie z sympozjum: „Etyka — pedagogika — medycyna”

Katarzyna Kowalczewska-Grabowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 115-117

Sprawdozdanie

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

Samokształtowanie człowieka jako wartość poznawcza pedagogiki ogólnej

Bartłomiej Gołek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2016 | Abstrakt | s. 97-111

Kwestia samokształcenia człowieka, czyli kształtowania własnej osobowości, jest obecnie przedmiotem dyskusji w różnych dyscyplinach naukowych, w tym w filozofii, pedagogice i psychologii. W zależności od podejścia przyjętego w danej dyscyplinie, podkreśla się różne aspekty tego procesu, w tym poznawcze, społeczne, moralne i kulturowe. Podobne pojęcia to: samorealizacja, autokreacja, autorealizacja, autokształcenie, praca nad sobą i samokształcenie, czyli tzw. „samostanie się”. Samokształcenie jest procesem rozwoju jaźni, całej osobowości człowieka i jest to twórczy proces poznawania i realizacji wartości osobistych i moralnych, będący świadomą pracą nad sobą we wszystkich możliwych formach i zakresach. Podczas gdy proces samokształcenia, czyli samodzielnego zdobywania wiedzy i umiejętności, jest czasami podkreślany we współczesnych programach nauczania i raportach edukacyjnych, kwestia samokształcenia osobowości, pracy nad sobą, procesu stawania się w aspekcie aksjologicznym – kwestia samokształcenia – jest odsuwana na bok. Proces kształtowania się struktury aksjologicznej w człowieku nie ma końca – nie ma takiego momentu w biografii człowieka, w którym jego osobowość byłaby w pełni zdefiniowana. Istnieje potrzeba dalszych badań nad różnymi czynnikami procesu samokształcenia i jego związkiem z pedagogiką ogólną.

 

2016-12-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja i pedagogika w społeczeństwie wiedzy — wybrane zagadnienia

Wojciech Kojs

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 21-37

Artykuł przedstawia wybrane relacje zachodzące między potrzebami edukacyjnymi społeczeństwa wiedzy a systemem kształcenia, jak również między edukacją a pedagogiką. W analizie wybranych zagadnień zastosowano prakseologiczno-pedagogiczny model działań komunikacyjnych i edukacyjnych. Model ten wskazuje między innymi na możliwości i warunki zdobywania oraz generowania spersonalizowanej wiedzy, postrzegania i doświadczania wartości, kształtowania postaw, kompetencji oraz mądrości jako najwyższych wartości w globalnym i zagrożonym świecie.

2012-12-30



Czasopismo: Chowanna

Bycie u siebie w nie-miejscach – o zapleczu teoretycznym przestrzeni edukacyjnej

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2019 | Abstrakt | s. 19-32

W artykule wykorzystano koncepcje nie-miejsc Marca Augé i podwójnego wiązania Gregory’ego Batesona, aby odnieść się do teoretycznych podstaw architektury szkolnej. Uważa się, że przestrzeń edukacyjna jest kształtowana przez wyobraźnię pedagogiczną. Obecna pedagogika, odziedziczywszy własną tradycję, ma tendencję do generowania przestrzeni nieprzyjaznej dla uczniów, a co za tym idzie, niekorzystnej dla edukacji. Autor twierdzi, że ujarzmienie miejsca jest niezwykle ważnym, a jednocześnie pomijanym aspektem edukacji.

2019-06-30



Czasopismo: Chowanna

Porównanie systemów kształcenia pedagogów specjalnych w polskich i słowackich szkołach wyższych

Štefan Vašek , Alexandra Kastelová

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2009 | Abstrakt | s. 221-238

Celem artykułu jest porównanie systemów kształcenia pedagogiki specjalnej w szkołach wyższych. Dokonano porównania programów nauczania z zakresu pedagogiki specjalnej w badanych krajach z punktu widzenia elementów treści planów nauczania. Wskazano również na różnice między organizacją i profilem systemu edukacji — systemem, charakterem i rodzajem studiów w wybranej polskiej i słowackiej uczelni wyższej.

2009-06-30



Czasopismo: Chowanna

Wstęp

Teresa Wilk

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | Abstrakt | s. 13-17

Tematem bieżącego numeru „Chowanny” jest rewitalizacja i zmiany społeczne w obszarze kultury i oświaty, które są analizowane w rożnych kontekstach: pedagogiki, pedagogiki specjalnej, socjologii, edukacji, resocjalizacji, a także komunikacji.

2015-06-30



Czasopismo: Chowanna

W stronę resocjalizacji – perspektywa historyczna i współczesna (wstęp)

Danuta Raś

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 13-15

Tekst jest wprowadzeniem do monograficznego numeru czasopisma „Chowanna” poświęconego historycznej i współczesnej perspektywie resocjalizacji. Autorka nawiązuje do fundamentalnej dla polskiej myśli resocjalizacyjnej publikacji Czesława Czapówa i Stanisława Jedlewskiego "Pedagogika resocjalizacyjna" z 1971 roku , podkreślając jej humanistyczne i realistyczne podejście do problematyki nieletnich. W artykule przywołano także postać profesora Jedlewskiego i jego wpływ na kształtowanie się warszawskiego środowiska naukowego zajmującego się resocjalizacją i problemami społecznymi w drugiej połowie XX wieku. Celem numeru jest ponowne przyjrzenie się kluczowym zagadnieniom resocjalizacji w obliczu nowych wyzwań. Zaprezentowane w tomie artykuły poruszają takie tematy, jak rola Kościoła w działaniach resocjalizacyjnych, współczesne rozumienie metodyki resocjalizacji, efektywność oddziaływań w środowisku zamkniętym oraz problematyka wolontariatu na rzecz osób skazanych.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

Minimum wiedzy o współczesnej teorii wychowania

Mieczysław Łobocki

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 81-98

Artykuł zajmuje się problematyką teorii wychowania, którą przedstawia jako dyscyplinę pedagogiki. Ukazuje warunki do skutecznego uprawiania tej dziedziny nauki i problemy jakie należy podejmować. Teoria wychowania nie jest na pewno jednolitym i wewnętrznie spójnym systemem twierdzeń, jak sugeruje jej nazwa. Obejmuje wiele przeróżnych teorii, i to nierzadko wzajemnie się wykluczających. Są to zarówno teorie ogólne, jak i cząstkowe. Teoria wychowania w przyjętym tutaj rozumieniu stanowi nazwę jednej z podstawowych dyscyplin pedagogicznych obok pedagogiki ogólnej, dydaktyki i historii wychowania. podkreślić, iż współczesna teoria wychowania — podobnie jak pedagogika, której jest ona integralną częścią — bywa zorientowana zarówno teoretycznie, jak i praktycznie. Stara się też nie poddawać mało konstruktywnym i wieloznacznym założeniom postmodernizmu i ruchu New Age, propagującym nie tylko relatywizm poznawczy, lecz także moralny. Uprawiana w ten sposób teoria wychowania rokuje nadzieję na znaczny postęp w podejmowaniu problemów istotnych z punktu widzenia rozważań teoretycznych i szeroko pojętej praktyki pedagogicznej. Droga ku temu wymaga nade wszystko krytycznej oceny dotychczasowych osiągnięć i pluralistycznego podejścia badawczego oraz odwoływania się do dorobku filozofii, psychologii i socjologii, a także pogłębionej refleksji nad wychowaniem i wychowankiem.

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Kategoria duchowości w pedagogice kontemplatywnej

Marta Znaniecka

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2016 | Abstrakt | s. 195-211

Niniejszy artykuł wpisuje się w projekt dotyczący śladów obecności kategorii duchowości w edukacji. Celem niniejszego tekstu jest przybliżenie koncepcji edukacji kontemplatywnej, która w polskiej literaturze przedmiotu jest mało znana pedagogice głównego nurtu. Pedagogika kontemplatywna w specyficzny sposób odnosi się do kategorii duchowości. Inicjuje ona istotną zmianę, dzięki której duchowość staje się żywą kategorią w procesie edukacji, przestaje funkcjonować w dyskursie pedagogicznym jako pojęcie mgliste i mało wyraziste, a zostaje podjęta na gruncie praktyki edukacyjnej.

2016-06-30



Czasopismo: Chowanna

20 lat studiów podyplomowych profilaktyka i resocjalizacja na Uniwersytecie Śląskim (1986-2006) - idee kształcenia Uniwersytetu w praktyce kształcenia pedagogów specjalnych

Danuta Raś

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2006 | Abstrakt | s. 148-162

Autor przedstawia historię podyplomowych studiów o kierunku profilaktyki i resocjalizacji na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Historia rozpoczyna się w styczniu 1986 roku, kiedy to Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego skierowało pismo do Uniwersytetu Śląskiego w sprawie utworzenia na uczelni studiów podyplomowych z zakresu pedagogiki specjalnej (pismo nr DP. 14-014-1/86). Propozycja obejmowała utworzenie trzysemestralnych zaocznych studiów kwalifikacyjnych na uniwersytetach oraz wyższych szkołach pedagogicznych. Załącznik do wspomnianego pisma dotyczył propozycji utworzenia studiów dwusemestralnych podnoszących umiejętności pedagogiczne oraz wzbogacających wiedzę, przeznaczonych dla absolwentów jednolitych magisterskich studiów pedagogicznych o kierunku pedagogika specjalna. Wybór problemu, wokół którego miało się koncentrować kształcenie, ministerstwo pozostawiło szkole wyższej, a wnioski dotyczące programu mogły też wypływać ze strony władz oświatowych, jako propozycja oparta na analizie pracy placówek oświatowo-wychowawczych. Ministerstwo proponowało następujące kierunki trzysemestralnych studiów podyplomowych: rewalidacja przewlekle chorych i kalekich, rewalidacja głuchych i niedosłyszących, rewalidacja niewidomych i niedowidzących, rewalidacja upośledzonych umysłowo oraz resocjalizacja. Propozycja ministerstwa dotyczyła również listy przedmiotów, które powinny być realizowane na studiach, lecz należało traktować je jedynie jako podstawowe. Niezależnie od tych wymienionych, każda szkoła wyższa mogła uzupełniać wykaz zgodnie z sugestiami ministerstwa o takie przedmioty, które Rada Wydziału uzna za niezbędne do realizowania celu studiów.

2006-12-30



Czasopismo: Chowanna

Od redaktora

Ewa Syrek

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 5-12

Autorka artykułu we wstępnym artykule do bieżącego numeru „Chowanny” wprowadza czytelników w tematykę zdrowia które jest kategorią pojęciową kojarzoną powszechnie raczej z naukami medycznymi niż humanistycznymi. W ostatnich latach wzrasta jednak zainteresowanie szeroko rozumianą problematyką zdrowia także w obszarze nauk społecznych, chociaż ma ono przecież wielowiekową tradycję. Zainteresowanie to związane jest z coraz większym akcentowaniem znaczenia czynników środowiskowych, stylu życia, czynników psychologiczo-kulturowych czy społeczno-ekonomicznych — a nie tylko genetyki — jako determinujących zdrowie i chorobę. Wydaje się, iż zainteresowanie nauk niemedycznych zdrowiem i chorobą przyczyni się do komplementarnego ujmowania tych problemów w szerokiej, interdyscyplinarnej perspektywie. Warto jednak zasygnalizować, iż pojęcia zdrowia i choroby są ujmowane bardzo różnie, co stwarza problemy metodologiczne. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa zdrowie jako stan pozytywny (dobrostan) samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie jedynie jako brak choroby czy kalectwa, akcentując stan subiektywnego odczuwania, niekoniecznie zgodnego z medycznym obrazem stanu zdrowia jednostki. Choroba ujęta z punktu widzenia medycznego ma inny wymiar niż w kontekście społecznych zachowań, jak np. w koncepcji T. Parsonsa (1969), gdzie choroba określona została jako dewiacja społeczna ze względu na niemożność pełnienia przez jednostkę funkcji społecznych i uczestniczenia w wielowymiarowo traktowanym życiu społecznym.

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

Henry A. Giroux, Lech Witkowski: Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej. Przedmowa Zbigniew Kwieciński. Posłowie Tomasz Szkudlarek. Aneks Zbyszko Melosik, Bogusław Śliwerski. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2010, 525 s

Julita Orzelska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2014 | s. 357-362

2014-12-30



Czasopismo: Chowanna

Pracoholizm i zapobieganie temu zjawisku w kontekście personalistycznej zasady „»być« nad »mieć«” – perspektywa pedagogiczna

Magdalena Wrocławiak

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2024 | Abstrakt | s. 1-20

Artykuł porusza problem pracoholizmu w kontekście personalistycznej koncepcji rozwoju osoby. Został omówiony stosunek społeczeństwa postmodernistycznego do wybranych zasad personalizmu. Przedstawiono także sposoby zapobiegania pracoholizmowi oraz praktyczne implikacje, które mogą być zastosowane przez rodziców, wychowawców, psychologów i pracodawców w celu przeciwdziałania negatywnemu zjawisku społecznemu, jakim jest pracoholizm.

2024-12-31



Czasopismo: Chowanna

Štefan Vašek: „Základy špeciálnej pedagogiki”. Bratislava, Sapientia 2003

Adam Stankowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2004 | Abstrakt | s. 193-194

Recenzja

2004-06-30



Czasopismo: Chowanna

O edukacyjnych pożytkach z odczytywania Floriana Znanieckiego. Tropy pedagogiczne z dzieła Lecha Witkowskiego

Piotr Mosiek

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-26

This article attempts to continue the perspective on the pedagogical reading of Florian Znaniecki’s scholarly output, broadly presented by Lech Witkowski in his book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia. A thorough interpretation of the works of the eminent sociologist allows us to see important pedagogical premises for the development of the contemporary school and education system. The text highlights the most significant educational ideas that can provide a valuable source of inspiration for thinking about the school of the future and its effective modernisation.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Jubileusz czterdziestolecia Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego (1976–2016). Rodowód - instytucjonalizacja - rozwój - zamierzenia

Stanisław Juszczyk

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2016 | Abstrakt | s. 9-54

Artykuł przedstawia czterdziestoletnią historię Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego, od jego powstania w 1976 roku do roku 2016. Autor, Stanisław Juszczyk, analizuje rodowód wydziału, sięgając do tradycji Instytutu Pedagogicznego w Katowicach z 1928 roku, oraz jego rozwój w strukturach Wyższej Szkoły Pedagogicznej i ostatecznie Uniwersytetu Śląskiego. Tekst szczegółowo opisuje proces instytucjonalizacji, w tym zmiany organizacyjne od katedr do instytutów, a także ewolucję kadry naukowej i uzyskanie pełnych uprawnień akademickich, włączając w to prawo do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego. Omówiono również rozwój infrastruktury, działalność dydaktyczną, w tym wprowadzanie nowych kierunków i specjalności studiów, oraz bogatą działalność naukowo-badawczą, w tym organizację cyklicznych konferencji i publikację czasopism naukowych, takich jak „Chowanna” i „The New Educational Review”. W artykule podkreślono znaczące osiągnięcia wydziału, w tym przyznanie doktoratów honoris causa wybitnym pedagogom oraz dynamiczny rozwój oferty edukacyjnej odpowiadającej na potrzeby zmieniającego się społeczeństwa.

2016-06-30



Czasopismo: Chowanna

Czynniki mające wpływ na skuteczność interwencji wobec osób niedostosowanych społecznie

Piotr Sitkiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2006 | Abstrakt | s. 133-137

Autor omawia problemy niedostosowania społecznego, na które składają się różnorodne zagadnienia, stąd też tekst musi z konieczności prezentuje je wybiorczo. Uwzględnia przy tym potrzebę selektywności, przedstawia informacje na temat ostatnich osiągnięć w tej dziedzinie. Artykuł nie daje odpowiedzi jakie metody interwencji są najlepsze. Natomiast wyjaśnia pewne zasady i metody postępowania, które według autora zwiększają skuteczność interwencji wobec niedostosowanych społecznie. Pytanie dotyczy tego, w jaki sposób skutecznie zmagać się z problemem niedostosowania. Powinno to skłaniać do wprowadzenia programu zmian. Oczywiste jest jednak również, że zmiany takie muszą zostać wprowadzone na wielu poziomach, z uwzględnieniem czynników indywidualnych, społecznych oraz ekonomicznych. Biorąc to pod uwagę, autor zastanawia się, czy bezpośrednia praca z młodymi ludźmi może przynieść jakiekolwiek efekty, jeśli w powstawaniu niedostosowania społecznego tak znaczny udział mają czynniki zewnętrzne.

2006-12-30



Czasopismo: Chowanna

Integracja społeczna w lustrze edukacji ustawicznej, czyli gra w „najsłabsze ogniwo"

Ewa Przybylska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 39-49

„Demokracja i oświata ludu” to dwie nierozłączne wartości, które – postulowane w różnorodnych kontekstach polityczno-społecznych, z różnym nasileniem i kolorytem - dały początek nowoczesnej edukacji dorosłych w Europie. We współczesnych dążeniach do wzmocnienia i doskonalenia demokracji jako jedynej pożądanej formy życia politycznego i społecznego na kontynencie europejskim „oświata ludu” - obecnie zastąpiona w różnych językach nowoczesnymi terminami: „edukacja dorosłych”, „edukacja ustawiczna”, „edukacja całożyciowa”, „edukacja towarzysząca człowiekowi przez całe życie” – nadal jest ideologicznie ważna. Dziś, bardziej niż kiedykolwiek w przeszłości, postrzegana jest jako instrument lub wręcz strategia zapewniająca równowagę społeczną. A mimo to wszyscy już w międzyczasie wiemy: edukacji ustawicznej, spełniającej najwyższe kryteria jakościowe nie można mieć za darmo. Kto płaci - ten wymaga. Kto nie płaci - niech zostanie w domu..., jeśli dom ma.

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

Nieco inne spojrzenie na treści kształcenia

Katarzyna Herda

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 195-206

„Treści kształcenia” to termin rozumiany i definiowany przez badaczy na różne sposoby. Autor zdecydował się rozwinąć to pojęcie, analizując dobór treści kształcenia oraz opisując ich znaczenie w dokumentach edukacyjnych. Praca rozpoczyna się od wyjaśnienia pojęcia „treści”. Według jednej z krótkich definicji, treści oznaczają przyswojoną wiedzę, umiejętności i nawyki. Niektórzy przedstawiciele ogólnej dydaktyki łączą to pojęcie z wartościami, omawianymi z perspektywy filozoficznej, psychologicznej, socjologicznej lub humanistycznej, które są brane pod uwagę przy doborze treści kształcenia. Treści kształcenia utożsamiane są z pojęciem nauczania (Niemierko, Kupisiewicz, Nowicki) lub z koncepcją dydaktyczną (Denek). Okoń uważa, że niezależnie od używanej nazwy – treści kształcenia, treści nauczania czy treści dydaktyczne – chodzi o działania, których opanowanie umożliwia człowiekowi kształtowanie relacji ze światem zewnętrznym. Kryteria doboru treści kształcenia obejmują odniesienie do wymagań edukacyjnych, odrzucenie wiedzy przestarzałej, połączenie teorii z praktyką oraz dostosowanie treści do psychofizycznych i percepcyjnych predyspozycji uczniów. Ostatnia kwestia dotyczy włączenia wybranych treści kształcenia do podstawy programowej, stanowiącej podstawę do tworzenia programów nauczania. Ministerstwo Edukacji i Sportu wprowadziło w tym zakresie szereg zmian, postulując wprowadzenie treści odpowiednio dostosowanych do możliwości uczniów i wymagań zmieniającego się świata. W zakończeniu sformułowano aktualny problem badawczy podniesiony przez Gniteckiego, który zastanawia się, jakie treści powinny stanowić podstawę edukacji młodego pokolenia.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Wstęp

Teresa Borowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2008 | Abstrakt | s. 5-6

Niniejszy tom „Chowanny” zajmuje się jakościami egzystencjalnymi – będącymi przedmiotem analizy filozofii i socjologii, ale też i psychiatrii oraz psychologii - stają się także coraz większym wyzwaniem dla pedagogiki i edukacji. Wszyscy Autorzy tego tomu, reprezentujący zresztą różne dyscypliny naukowe, koncentrują się głównie na jednej z tych jakości, tj. na wartości. Skoro V. Frankl w swej słynnej książce „Homo patiens” uważa, że życie człowieka realizuje się w świecie wartości, a K. Dąbrowski w „Poszukiwaniu zdrowia psychicznego” twierdzi, że to dzięki tej jakości może dojść do zapewniającej rozwój jednostki „integracji wtórnej”, to wartość staje się ważnym zadaniem dla pedagogiki.

2008-06-30



Czasopismo: Chowanna

Wokół zagadnienia refleksyjności w rozwoju człowieka dorosłego

Danuta Słaba

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2014 | Abstrakt | s. 321-338

Niniejsza praca stanowi próbę syntezy zagadnień dotyczących obecności refleksyjności w procesie rozwoju człowieka dorosłego (indywiduacji) z perspektywy interdyscyplinarnej (filozofia, psychologia, pedagogika). Interesuje mnie zjawisko refleksyjności jako bodźca indywiduacji, czyli procesu rozwoju osobistego, który można traktować jako uczenie się przez całe życie, szczególnie w wieku dorosłym. Celem artykułu jest analiza znaczenia refleksji, a także jej antynomii „nierefleksyjności”, którą traktuje się w tej pracy jako zjawisko pozytywne z perspektywy rozwojowej, a także relacji w obszarze refleksji i emocji, w porządku podmiotowym i przedmiotowym procesu rozwoju osobistego.

2014-12-30



Czasopismo: Chowanna

New Opportunities in Korczakian Documentary Research. Love and Friendship Among Pupils in the Orphans’ Home

Wojciech Lasota

Język: EN | Data publikacji: 29-12-2022 | Abstrakt | s. 1-26

Głównym celem artykułu jest propozycja szerszego wykorzystywania w badaniach korczakowskich nowych możliwości, które pojawiły się w związku z rozwojem historii cyfrowej oraz niedawno przekazanymi lub niewykorzystywanymi dotąd zasobami archiwalnymi. W artykule przyjmuję również perspektywę pogłębiania znajomości tych aspektów korczakowskiego pola badawczego, które nie są bezpośrednio związane z Januszem Korczakiem, jego biografią i pedagogiką. Uważam za istotne eksplorowanie tematów i biografii osób znajdujących się w otoczeniu Korczaka, nie tylko Stefanii Wilczyńskiej, ale również dzieci, bursistów czy pracowników. Im pełniejszy będzie obraz korczakowskiego uniwersum, tym lepiej będziemy rozumieć wielokierunkowe wpływy i powiązania pomiędzy osobami i tematami. Moją ambicją było także przybliżenie badaczom i badaczkom niepolskojęzycznym rzadko tłumaczonych z polskiego korczakowskich materiałów źródłowych. Jako przykład wykorzystania nowych możliwości posłużyły moje wstępne badania, oparte na niemal nieznanych źródłach z zasobu archiwum Lohamei HaGeta'ot w Izraelu (Ghetto Fighters' House Archives). Przyjąłem podejście mikrohistoryczne i dokonałem analizy dokumentów osobistych, przede wszystkim listów wychowanek i wychowanków Domu Sierot z lat 1938/1939 – 1941. Zawartość źródeł pozwoliła przyjrzeć się relacjom miłosnym i przyjacielskim wśród nastoletnich podopiecznych Domu Sierot.
Intymne historie, rozgrywające się w tym gronie, stanowią uzupełnienie wiedzy o historii i sposobie funkcjonowania Domu Sierot, którą czerpiemy z pism Korczaka, tekstów Wilczyńskiej oraz innego rodzaju dokumentów. Umiejętności intrapersonalne oraz interpersonalne, które można uchwycić w badanych przeze mnie źródłach, pozwalają zaś przypuszczać, że również w aspekcie relacji miłosnych i przyjacielskich możemy uchwycić pozytywny wpływ Domu Sierot na jego wychowanków i wychowanki.

2022-12-29



Czasopismo: Chowanna

Teresa Wilk: „Bukowno — między Małopolską a Górnym Śląskiem. Przestrzeń egzystencji i aktywizacji społeczności lokalnej (studium socjopedagogiczne).” Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2006, ss. 264 ISBN 978-837-73086-97-5

Piotr Mosiek

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2009 | Abstrakt | s. 247-254

Recenzja

2009-06-30



Czasopismo: Chowanna

Teresa Wilk: „Obecność sztuki teatralnej w codzienności życia społecznego. Nowe obszary zainteresowań pedagogiki społecznej.” Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015, 278 s., ISBN 978-83-8012-368-7

Halina Guzy-Steinke

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2015 | s. 317-323

2015-12-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja ustawiczna a wyzwania cywilizacyjne: Czy możliwy jest pedagogiczny powrót do mądrości? Pamięci Profesora Stanisława Kowalskiego

Zbigniew Kwieciński

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 9-15

Artykuł przyrównuje długie życie profesora Stanisława Kowalskiego, który jako w pełni świadomy człowiek “przewędrował” kilka systemów politycznych i gospodarczych do postaci literackich. Czy to powieści filozoficzno-pedagogicznej Stevena Lukesa „Niezwykle oświecenie profesora Caritata” (Warszawa 2003) oraz podobnej w swej głównej tezie, powieści filozoficznej Wyspa Aldousa Huxleya, jednego z największych umysłów XX wieku. Współtwórca niewielkiego idealnego państwa na wyspie tłumaczy jego założenia przybyszowi ze świata euroamerykańskiego. Nie trzeba dodawać, że obszerna część książki A. Huxleya poświęcona jest wychowaniu i kształceniu na jego wyspie i że głównymi zajęciami szkolnymi są filozofia i psychologia praktyczna, ekologia i ćwiczenia twórczości, przy czym równą troską otacza się ciało i całą psychikę, zarówno umysł, jak i emocje, wyobraźnię, charakter moralny, silną wolę. To wezwanie do powrotu do całościowego myślenia o świecie i sensie ludzkiego w nim bytowania obecne było i jest w pedagogice czy szerzej w humanistyce dwudziestego stulecia.

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

Modalne aspekty edukacji i pedagogiki

Wojciech Kojs

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 23-38

W artykule tym analizowane jest pojęcie modalności i taksonomii, a także koncepcja edukacji i pedagogiki. Pokazano wzajemne powiązania między różnymi typami modalności a strukturą i funkcjami edukacji i pedagogiki. Wskazano również na konsekwencje analizy edukacji zorientowanej na modalność dla określenia procesu jej projektowania i osiągania jej celów, a także skutki dla pedagogiki wynikające z poszerzenia zakresu jej analizy. Szczególny nacisk położono na modalności subiektywne (epistemiczne, życzeniowe) i modalności duchowe (antropologiczne i deontyczne).

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Ubóstwo, marginalizacja i wykluczenie w kontekście asynchronii zmian społecznych. Wybrane problemy

Ewa Bielska , Andrzej Radziewicz-Winnicki

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 7-24

Przemiany ekonomiczne i społeczne - dokonujące się w warunkach wprowadzania mechanizmów gospodarki wolnorynkowej - niosą ze sobą wiele nowych, często nieoczekiwanych i bardzo negatywnych w odczuciu społecznym skutków, takich jak: masowo występujące bezrobocie, ograniczenie sfery działań opiekuńczych państwa, obniżenie jakości i dostępności usług infrastruktury społecznej utrzymywanej do niedawna przez subsydia i dotacje budżetowe itp. Zwraca uwagę fakt, iż rozmiary ubóstwa społecznego oceniane są w środkach masowego przekazu w naszym kraju bardzo rożnie, kontrowersyjnie, od 2,5 miliona aż po 18 milionów obywateli Rzeczypospolitej. U podstaw podjętej przez wielu autorów analizy pewnych subiektywnych i obiektywnych konsekwencji zróżnicowania społecznego (w tym także pauperyzacji) pewnych grup bądź też środowisk społecznych legło przekonanie, dawno już wypowiedziane przez nestora polskiej socjologii, profesora Jana Szczepańskiego, iż zachodzące w każdym społeczeństwie przemiany związane z postępem technologicznym i daleko idącymi zmianami społecznymi są dla jego członków źródłem wielu napięć psychicznych; zmiany te mogą być rozpatrywane z punktu widzenia pewnego typu upośledzeń. Oczywiście, podjęty problem upośledzenia na tle analiz zakresu występowania ubóstwa społecznego jest rozpatrywany nie ze stanowiska pedagogiki specjalnej, lecz ze stanowiska pedagogiki społecznej, polityki społecznej, socjopatologii oraz wielu innych subdyscyplin naukowych. Niedostatek rozważany jest nie tylko jako zjawisko ze sfery ekonomii, ale przede wszystkim jako problem psychospołeczny, skoro myślimy o podejmowaniu działań natury profilaktyczno-kompensacyjnej. Marginalizacja czy też wykluczanie społeczne to zjawisko, które – jak wiemy - przybrało w dzisiejszej Polsce niespotykane rozmiary, a zasadniczą kwestią staje się uzyskanie odpowiedzi na pytanie: Jak zahamować, odwrócić dotychczasowe trendy rozwojowe wyzwalające nowe obszary marginalności społecznej (bezdomność, żebractwo, niski stan zdrowotności społecznej, przestępczość, dewiacje itp.). Wystąpienie wspomnianych zjawisk związane jest m.in. z warunkami rzeczywistości społecznej charakteryzującej się pewnymi elementami stanu anomii w ujęciu R. Mertona, co pociąga za sobą zróżnicowane jakości dostosowania się do doświadczanej rzeczywistości przez aktorów życia społecznego (jako egzemplifikację potraktować można środowiska "underclass", grupy pozostające w stanie permanentnego bezrobocia, ubóstwa). Nie bez znaczenia jest specyficzny system awansu społecznego, niejednokrotnie niepodporządkowany w swoim funkcjonowaniu zasadom merytokracji czy też zasadom funkcjonalistycznej adekwatności inwestycji kierowanej przez wykonawcę funkcji społecznych do uzyskiwanych przez niego profitów. Przedstawione analizy skłaniają do wysunięcia licznych sugestii dotyczących optymalizacji jakości funkcjonowania systemu zatrudnienia, edukacji, instytucji pomocy społecznej oraz synchronizowania charakteru ich funkcjonowania z aktualnie występującymi potrzebami społeczeństwa. W tymże też kontekście wyłania się wiele zadań stanowiących wyzwanie dla działań z zakresu pedagogiki społecznej.

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Opinie absolwentów na temat programu studiów w zakresie pedagogiki zdrowia w kontekście ich doświadczeń zawodowych

Katarzyna Kowalczewska‑Grabowska , Katarzyna Borzucka‑Sitkiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 245-258

Artykuł przedstawia analizę opinii i doświadczeń zawodowych studentów pedagogiki zdrowia. Kierunek ten był realizowany w latach 2001–2013 na Uniwersytecie Śląskim. Do momentu wygaśnięcia specjalizacji ukończyło ją 248 studentów studiów pięcioletnich, 80 studentów studiów pierwszego stopnia oraz 21 studentów studiów drugiego stopnia (dane dla Głównego Urzędu Statystycznego przygotowane w sekretariacie studiów stacjonarnych, Katedra Pedagogiki i Psychologii, Uniwersytet Śląski). W przedstawionych badaniach zastosowano metodę indywidualnych przypadków i technikę wywiadów. Badaniem objęto 12 absolwentów. Wyniki zostaną wykorzystane do dalszego doskonalenia możliwości kształcenia studentów pedagogiki, promujących ideę zdrowia w środowisku.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Wręczenie dyplomu doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Profesorowi Wincentemu Okoniowi

Stanisław Juszczyk

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2007 | s. 273-276

2007-12-30



Czasopismo: Chowanna

Andrzej Radziewicz-Winnicki: „Społeczeństwo w trakcie zmiany. Rozważania z zakresu pedagogiki społecznej i socjologii transformacji”. Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2004, ss. 195

Piotr Mosiek

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2006 | Abstrakt | s. 177-184

recenzja

2006-12-29



Czasopismo: Chowanna

Przełom przełomów. Dwoistość jako centralna kategoria paradygmatyczna pedagogiki zorientowanej kulturowo w świetle studiów historyczno-teoretyczno-krytycznych Lecha Witkowskiego (Lech Witkowski: Przełom dwoistości w pedagogice polskiej - historia, teoria,

Dariusz Kubinowski

Język: PL | Data publikacji: 22-08-2025 | Abstrakt | s. 347-353

Recenzja książki Lecha Witkowskiego: Przełom dwoistości w pedagogice polskiej - historia, teoria, krytyka. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

2025-08-22



Czasopismo: Chowanna

Koncepcia přípravy odborníkov pre výchovu a vzdelávanie psychosociálně narušených na Slovensku

Antónia Tisovičová

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2004 | Abstrakt | s. 82-87

Autorka w artykule uzasadnia konieczność ukończenia studiów wyższych na kierunku pedagogiki specjalnej przez przyszłych nauczycieli i wychowawców mających pracować z dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami psychospołecznymi. Ma to na celu zdobycie przez przyszłych absolwentów wiedzy specjalistycznej z przedmiotów propedeutycznych, czyli teorii i praktyki wychowania z jej poszczególnymi komponentami, przy czym główny nacisk powinien być położony na teorię i praktykę reedukacji i rehabilitacji ukierunkowanej na rodzaj i stopień zaburzeń przyszłych wychowanków. Oczywiście wymaga to kompleksowego opracowania treści teorii i praktyki toku przyszłych studiów, czyli ich nowego programu. Autorka zwraca też uwagę by nie rozdzielać procesów dydaktycznych od wychowawczych dzieci z zaburzeniami psychospołecznymi i należy je traktować łącznie.

2004-06-30



Czasopismo: Chowanna

Terapia pedagogiczna — wprowadzenie

Adam Stankowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2009 | Abstrakt | s. 9-32

Tekst jest próbą syntetycznego ujęcia problemów związanych z terapią pedagogiczną. Refleksja prowadzi od przedstawienia teoretycznego podłoża terapii pedagogicznej, poprzez analizę jej funkcji i zadań, zilustrowanie metod i form pomocy dziecku z częściowymi zaburzeniami, do rekonstrukcji zależności i uwarunkowań procesu terapeutycznego we współczesnych realiach wychowania instytucjonalnego.

2009-06-30



Czasopismo: Chowanna

Dobre praktyki resocjalizacyjne w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich w Polsce. Pod redakcją naukową Macieja Bernasiewicza oraz Moniki Noszczyk-Bernasiewicz. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2018, 408 s., ISBN 978-83-226-3461-

Marek Łukasiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 275-277

Artykuł recenzuje pracę zbiorową "Dobre praktyki resocjalizacyjne w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich w Polsce" pod redakcją Macieja Bernasiewicza i Moniki Noszczyk-Bernasiewicz. Publikacja omawia programy wychowawcze, edukacyjne i terapeutyczne realizowane w polskich placówkach resocjalizacyjnych dla nieletnich. Treść książki, podzielona na osiem rozdziałów tematycznych, została opracowana przez pedagogów-praktyków. Poszczególne rozdziały prezentują szeroki wachlarz oddziaływań: od kulturotechnik i rekreacji , przez terapie z udziałem zwierząt i arteterapię , programy rozwijające kompetencje rodzinne i prospołeczne , profilaktykę uzależnień , po działania zapewniające bezpieczeństwo w placówkach oraz przygotowujące wychowanków do samodzielnego życia. Recenzent podkreśla wysoką wartość metodyczną publikacji, wskazując na możliwość szerokiego zastosowania przedstawionych programów w różnych typach placówek. Zwraca również uwagę na walor edukacyjny książki dla studentów pedagogiki resocjalizacyjnej, niwelowanie przez nią rozdźwięku między teorią a praktyką oraz promowanie pozytywnego, opartego na faktach wizerunku instytucji resocjalizacyjnych w Polsce.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

Floriana Znanieckiego kategoria porządku – nieporządku w odczytaniu Lecha Witkowskiego a dyskurs pedagogii instytucjonalnych

Ewa Marynowicz-Hetka

Język: PL | Data publikacji: 07-03-2023 | Abstrakt | s. 1-14

In her article, Ewa Marynowicz-Hetka responds to Lech Witkowski’s postulate, formulated in his monograph on Florian Znaniecki. Witkowski suggests searching for “between” connections in analysis, thus expressing
the trans-topicality of Znaniecki’s work. Marynowicz-Hetka is interested in searching for temporal and spatial bridges, for ways of connecting space and historical time with our present moment. Her analysis in this article focuses on transversally outlined concepts and approaches to practical activity, as clearly expressed in the reception of Florian Znaniecki’s work. Their frameworks and analogies can be found in recent conceptions of order and disorder, important for the socio-pedagogical horizon of thinking. This insight, formulated in Lech Witkowski’s book, constitutes the central premise of this article, its considerations inspired by the insights that the category of chaos present in Znaniecki’s work requires an intense focus on the content and manner of speaking about the following triad: order – disorder/chaos – re-ordering/new order. This insight also justifies a revisiting of the issue of the scope of transformations and institutional movements essential to the understanding of practical activity.

2023-03-07



Czasopismo: Chowanna

Chowanna – w dwusetną rocznicę urodzin Bronisława F. Trentowskiego

Wiesław Andrukowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 9-19

Wielki tryptyk pedagogiczny Bronisława F. Trentowskiego, jakim była „Chowanna”, jest do dzisiaj niedoścignionym wzorem integralnego podejścia do teorii i historii1, mało tego – jest wzorowym przykładem wiązania pedagogiki nie tylko z psychologią czy socjologią, lecz przede wszystkim z filozofią przeciwstawiającą się każdej formie redukcjonizmu2 celów, treści, metod oraz środków wychowania i nauczania. Głównie z tych względów (dotychczas nie w pełni docenionych i wykorzystanych) to dzieło naszego wielkiego filozofa i pedagoga może, a nawet powinno być inspirujące dla współczesnej refleksji i praktyki pedagogicznej. Kryzys współczesnej pedagogiki, związany z dramatycznym przejściem od ortodoksji do heteronomiczności, sprawia, że zadaniem tej dyscypliny naukowej jest wykorzystanie każdej okazji do zrozumienia tożsamości, której nie odkryje się w jedności rozumienia, ale właśnie w różnorodności, a nawet w dwuznaczności posługującej się paradoksami. Jak powiedział kiedyś William James: „Koniec końców to rozrzutność, a nie oszczędność może być kluczem do rzeczywistości”. Każda koncepcja pedagogiki służy zaspokajaniu określonych potrzeb jej twórcy, co w niczym nie przeszkadza, iż będzie się kłócić z innymi projektami, gdyż żaden nie jest w stanie uzasadnić roszczenia do absolutnej prawdziwości, dlatego że każdy z nich stanowi tylko bardziej intuicyjną, logiczną, emocjonalną czy percepcyjną „modalność przystosowania” do określonej rzeczywistości. Jakość rozumienia zwiększa się, gdy docieramy do całego splotu propozycji i rozwija się w kierunku większej złożoności. Postęp pedagogiki nie polega na usuwaniu różnic czy ich ekstensyfikacji, lecz na coraz lepszym godzeniu jedności i różnorodności.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Uważność a wykorzystanie metapoznawczych strategii uczenia się – badanie pilotażowe

Anna Studenska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2024 | Abstrakt | s. 1-27

Celem badania pilotażowego przedstawionego w artykule było zbadanie związku między samooceną uważności a deklarowanym poziomem wykorzystania metapoznawczych strategii uczenia się. Dane zostały zebrane za pomocą autorskich narzędzi: Inwentarza uważności oraz Inwentarza strategii metapoznawczych, mierzącego planowanie i ocenę działań edukacyjnych, planowanie treści uczenia się i refleksję nad procesem uczenia się. Poziom uważności osób biorących udział w badaniu był pozytywnie powiązany z intensywnością wykorzystania przez nie wszystkich analizowanych wymiarów metapoznania w uczeniu się. Najsilniejszy związek stwierdzono między poziomem uważności a refleksją nad procesem uczenia się. Najintensywniej wykorzystywane przez uczestników badania okazały się strategie metapoznawcze związane z refleksją. Zebrane dane sugerują, że warto opracowywać i wdrażać programy łączące wspieranie uważności i strategii metapoznawczych w praktyce edukacyjnej.

2024-12-30



Czasopismo: Chowanna

„Auxilium Sociale — Wsparcie Społeczne" — nowe czasopismo polskich pedagogów

Adam Roter

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 217-222

Recenzja

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Iskry (ze) światów możliwych. Marginesy „rozpakowanego ciemnego dzieła” i jego literaturoznawcze przedłużenie (wokół koncepcji „ciemnych iskier” Krzysztofa Maliszewskiego)

Monika Jaworska-Witkowska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2016 | Abstrakt | s. 319-339

Niniejsze opracowanie podejmuje kwestię uzasadnienia tekstów kulturowych jako ważnego źródła impulsów dla pedagogiki – omawiając podejście i jego granice przedstawione w książce Krzysztofa Maliszewskiego Ciemne iskry. Problem aktualizacji pedagogiki kultury (2013). Interesuje mnie debata metodologiczna dotycząca pedagogiki kultury. Moim zamiarem jest rozszerzenie punktu widzenia Maliszewskiego w ramach ogólnej relacji: pedagogika kontra kultura w poszukiwaniu nowych źródeł inspiracji. Istnieje pilna potrzeba legitymizacji w kategoriach metodologicznych tej rozszerzonej wizji wpływu pedagogicznego na dyskurs pedagogiczny, wykraczającej poza granice wąskiego scjentyzmu lub rygoru badań akademickich. Kluczowe sugestie wywodzą się z literaturoznawstwa i antropologii kulturowej. Podstawowe „iskry” zawarte w tytule należy wyciągnąć z kultury wraz z innymi metaforami opisującymi tę sytuację metodologiczną, takimi jak poetyka fragmentu i antropologia, które w moim podejściu stają się niezbędne dla postkonwencjonalnej integralności dyskursu. Fragment poetycki wydaje się bardziej odpowiedni do przedstawienia specyfiki poznania humanistycznego niż sama metafora iskry. Podobnie użyteczne wydają się: ślizganie się pojęć u K. Mannheim, migotanie zmysłów u J. Brach-Czaina, wyjaśnianie prawdy u M. Heideggera, eksplozje i linie semantycznego przecięcia analizowane u J. Lotmana. Do legitymizacji pedagogicznej wybrałem teksty prawdopodobnie odległe od statusu prawdy w pedagogice, ponieważ dotyczą one fikcji literackiej w ramach literackiej koncepcji światów możliwych. Główna idea mojego artykułu sugeruje, że jeśli uda nam się potwierdzić status możliwych światów dla pedagogiki, tj. uczynić literaturę stabilnym i uzasadnionym źródłem wiedzy pedagogicznej (doświadczenia), wówczas metafory iskier, punktów kondensacji, gęstości znaczeń, allotopii zyskają wartość poznawczą wzbogacającą i pogłębiającą dyskurs pedagogiczny jako taki. Chociaż K. Maliszewski wybrał fragmenty z kultury, zasugerował, że wystarczy je tylko przywrócić, ale wydaje mi się, że to nie wystarczy, aby doprowadzić do istotnej transformacji pedagogiki. Wskazuję na potrzebę aktualizacji ogólnego stosunku pedagogiki do kultury.

2016-12-30



Czasopismo: Chowanna

Głos doktoranta honoris causa

Wincenty Okoń

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2007 | s. 270-272

2007-12-30



Czasopismo: Chowanna

Poszanowanie godności człowieka - „klucz" pedagogicznego autorytetu

Alicja Żywczok

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2006 | Abstrakt | s. 70-84

Autorka w artykule rozważa rolę i funkcję godności ludzkiej w procesach pedagogicznych i wychowawczych. Budowanie autorytetu wychowawcy i pedagoga oparciu o godność wychowanka. Pojęcie godności stanowi fundament dla wszystkich humanistycznych rozważań nad etyczną działalnością człowieka. Doświadczenie godności jest punktem wyjścia etyki normatywnej. Gdy mówimy „prawdziwy człowiek”, myślimy naprawdę o człowieku, który zrealizował swe człowieczeństwo. Problematyka ludzkiej godności bywa akcentowana zwłaszcza wtedy, kiedy występuje wyraźne zagrożenie w tej dziedzinie. Współczesne rozchwianie aksjologiczne, manifestujące się między innymi we wzroście patologii społecznych, eskalacji czynów „poniżej godności”, sygnalizuje nasilający się brak rewerencji (czci) dla osoby ludzkiej oraz sprzeniewierzenie się podstawowej normie moralnej - poszanowaniu godności człowieka.

2006-12-29



Czasopismo: Chowanna

Ulrich Baer: „Wprowadzenie do pedagogiki zabawy” („Spielpraxis. Eine Einführung in die Spielpädagogik”). Kallmeyersche Verlagsbuchhandlung, Edition Gruppe & Spiel, 1999, ss. 220

Justyna Truskolaska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 200-203

Recenzja

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Ulica, uliczka. Przestrzeń publiczna środowiska lokalnego jako społeczne i wychowawcze miejsce znaczące

Alicja Żywczok

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2019 | Abstrakt | s. 33-54

Ulica należy do charakterystycznych form miejskiej przestrzeni publicznej i jako taka powinna być badana nie tylko przez przedstawicieli socjologii, filozofii, etnografii czy architektury, ale także przez pedagogów (wśród pojęć używanych zarówno przez teoretyków, jak i praktyków wychowania są szczególnie: „dzieci ulicy”, „pedagog ulicy” i „pedagogika ulicy”). Oprócz wyników analizy hermeneutycznej interdyscyplinarnych tekstów naukowych, autorka przedstawia również niektóre wyniki aktualnych badań empirycznych, które profiluje zgodnie z następującymi aspektami: funkcją ulic i ich nazw, znaczeniem i zakresem terminu „ulica” oraz pokrewnych pojęć, synonimów, a także znaczeniem, jakie młodzi dorośli – studenci pedagogiki na Uniwersytecie Śląskim – przypisują ulicom. W swoich badaniach autorka wykorzystała metodę indywidualnych przypadków oraz dwie techniki: analizę osobistych próbek pisarskich (narzędzie: eseje) oraz prowokowanie rozmowy (narzędzie: pytania/instrukcje do rozmowy). W badaniu przeprowadzonym w 2018 roku wzięło udział 50 studentów, z których większość miała miłe wspomnienia związane z ulicami, które kojarzyły się z ich dzieciństwem i młodością. Większość respondentów stwierdziła, że ulice z ich dzieciństwa miały dla nich emocjonalne znaczenie i że odegrały znaczącą rolę w ich indywidualnym/społecznym rozwoju, kształtując ich charakter, osobowość, zaradność, kreatywność, zmysł orientacji i umiejętność współpracy z innymi.

2019-06-30



Czasopismo: Chowanna

Teoria ról społecznych a badania socjopedagogicznych problemów zdrowia i choroby

Maria Chodkowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 39-56

Przedstawiona w tym artykule analiza nie aspiruje do prezentacji całokształtu problemów, jakimi powinna zajmować się pedagogika zdrowia. Jej zadaniem było jedynie ukazanie możliwości zastosowania teorii ról społecznych w usystematyzowaniu społecznych problemów zdrowia i choroby, które powinny być przedmiotem badań pedagogiki zdrowia, w wypracowywaniu skutecznych sposobów edukacyjnego wspierania jednostek i grup w zachowaniu zdrowia oraz w przezwyciężaniu skutków choroby, zarówno własnej, jak i osoby bliskiej. Jak pisze J. H. Turner, „teoria ról jest potencjalnie użyteczna, gdyż dotyczy złożonych wzajemnych powiązań oczekiwań pochodzących ze struktury społecznej, oddziaływania tych oczekiwań za pośrednictwem jaźni i umiejętności odgrywania roli przez jednostki [...]”. Autor uważa ponadto, że odgrywanie roli należy do najlepiej obserwowalnych zjawisk, co ma duże znaczenie dla metodologii badań empirycznych. Ta użyteczność teorii ról społecznych powinna być w większym niż dotychczas stopniu dostrzegana i wykorzystywana w badaniach pedagogiki zdrowia, co umożliwiłoby poznanie całokształtu wielorakich powiązań pomiędzy jednostką obciążoną problemem zdrowotnym a strukturą społeczną. Jedna z wcześniejszych i najbardziej uniwersalnych prób stworzenia modelu powiązań pomiędzy problemami zdrowia i choroby a społecznym funkcjonowaniem człowieka opiera się na teorii ról społecznych. Pojęcie roli społecznej, jakkolwiek należy do podstawowych pojęć nauk społecznych, w tym przede wszystkim socjologii, jest bardzo trudne do jednoznacznego zdefiniowania, a w związku z tym także do zastosowania w procesach badawczych. Wynika to z faktu, że desygnatów tego pojęcia poszukiwać należy w dwóch odrębnych obszarach rzeczywistości społecznej, tj. w płaszczyźnie normatywnej i behawioralnej, a definicje najczęściej cytowane w literaturze odnoszą je wyłącznie do jednej z tych płaszczyzn. I tak np. w słownikach socjologicznych czytamy, że rola społeczna to „zdefiniowany i społecznie określony, spójny wewnętrznie zespół przepisów i oczekiwań dotyczących pożądanego zachowania jednostek w konkretnych sytuacjach, związanych z ich pozycjami społecznymi, a także zbiór podstawowych przywilejów, obowiązków i praw, które są społecznie przypisane do pozycji w grupie”, a także że rola społeczna to „zespół oczekiwań odnoszących się do zachowań osoby zajmującej daną pozycję w strukturze społecznej lub ogół praw i obowiązków wiążących się z daną pozycją społeczną lub stanowiskiem”. Klasyk polskiej socjologii J. Szczepański definiował natomiast rolę społeczną jako „względnie stały i wewnętrznie spójny system zachowań będących reakcjami na zachowania innych osób, przebiegających według mniej lub więcej wyraźnie ustalonego wzoru”. Podobnie uważał T. Newcomb, stwierdzając, że rola społeczna to „konsekwentne zachowania jakiejś jednostki w ramach mniej lub bardziej stabilnego związku z jakąś inną osobą bądź kilkoma osobami”. Także dla J. H. Turnera rolą społeczną są „zachowania poszczególnych jednostek w ramach pozycji społecznych w stosunku do siebie nawzajem oraz z uwzględnieniem norm i innych kulturowych symboli”.

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

Transgresje w edukacji. Pod redakcją naukową Wiktora Żłobickiego. T. 1. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2014, 304 s., ISBN 978-83-7850-753-6

Agata Rzymełka-Frąckiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | s. 307-312

2015-06-30



Czasopismo: Chowanna

Krystyna Marzec-Holka, Andrzej Radziewicz-Winnicki, Anna Wiłkomirska: Nauki społeczne wobec zmiany – alternatywa scalania (inspiracje dla współczesnej pedagogiki). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2018, 274 s., ISBN 978-83-235-3492-1

Agata Rzymełka--Frąckiewicz , Teresa Wilk

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 265-264

Artykuł jest recenzją książki pt. "Nauki społeczne wobec zmiany - alternatywa scalania (inspiracje dla współczesnej pedagogiki)" autorstwa Krystyny Marzec-Holki, Andrzeja Radziewicza-Winnickiego i Anny Wiłkomirskiej. W obliczu dynamicznych przemian, niepewności i ryzyka charakteryzujących współczesność, autorzy publikacji argumentują na rzecz pilnej potrzeby integracji i przezwyciężania ostrych podziałów między dyscyplinami nauk społecznych. Książka składa się z dwóch części. Pierwsza, opracowana przez Annę Wiłkomirską, przedstawia teoretyczne ujęcie zmiany w myśli społecznej, analizując m.in. teorie modernizacji, postmodernizm i transformacje społeczne. Druga część, z perspektywy pedagogicznej, porusza takie zagadnienia jak upośledzenie społeczne, kapitał społeczny, komunitaryzm, rewitalizacja społeczna i ekologia społeczna. Recenzentki pozytywnie oceniają publikację, podkreślając jej logiczną konstrukcję, odwagę w podejmowaniu złożonych tematów oraz walory praktyczne. Książka jest postrzegana jako wartościowe kompendium wiedzy, które odpowiada na potrzebę konsolidacji nauk w celu diagnozowania i rozwiązywania problemów społecznych, i jest rekomendowana pracownikom naukowym oraz praktykom z obszaru edukacji i polityki społecznej.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

"Upominanie się o strategię czytania" we współczesnym dyskursie humanistycznym (tropy, fragmenty, marginesy, cytaty, palimpsesty)

Maria Reut

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-8

In the text, the author refers to selected questions from Lech Witkowski’s book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia [Entitlements and Transtopicality in Humanities. Florian Znaniecki: the Legacy of Ideas and Cracks in It]. What is mainly characterised is the cognitive situation of “demanding a reading strategy” and searching for impulses to “prompt an awakening, a change of perspective.”

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Wstęp

Wojciech Kojs

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 5-7

Niniejszy, jubileuszowy, tom dotyczy 80 rocznicy powołania do życia „Chowanny”, co miało miejsce w 1928 roku, ale pierwszy zeszyt ukazał się rok później. Inicjatorzy tego naukowego i edukacyjnego zdarzenia oraz pomysłodawcy nazwy periodyku nawiązali do idei i tytułu dzieła Bronisława Ferdynanda Trentowskiego „Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży” (Poznań 1842). W ubiegłym roku minęła 200 rocznica urodzin autora tego dzieła, jednego – jak to stwierdził m.in. Stefan Wołoszyn – z najwybitniejszych polskich pedagogów. W bieżącym roku minie 140 rocznica jego śmierci. Warto też zauważyć, że od powołania „Chowanny” upłynęło już 80 lat. W przedstawionym Czytelnikowi tomie tegoż czasopisma związane z tymi faktami idee zostały wyeksponowane w artykułach Profesora Wiesława Andrukowicza. Z niektórymi poglądami Bronisława Trentowskiego pośrednio związane są – poprzez podjęte kwestie modalności – inne zamieszczone w nim teksty.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

„Wychowawca podstawowy” jako animator kultury

Elwira Balcer , Edward Janusz Nycz

Język: PL | Data publikacji: 19-12-2024 | Abstrakt | s. 1-18

Określenie „wychowawca podstawowy” oznacza wychowawcę, który wychowuje samego siebie. Do podejmowania stałej autoformacji motywuje go głęboka świadomość, że podstawowym narzędziem w procesie wychowania jest jego osobowość. Celem pracy nad sobą – interpretowanej personalistycznie – jest integralny rozwój ludzkiej osoby. Dokonuje się on w całożyciowym procesie wymagającym podejmowania osobistego trudu rozwojowego, na drodze „od natury do kultury” i we współpracy z innymi osobami. Bliski myśleniu o takim inspirującym wychowawcy jest model animatora kultury, prezentowany w pedagogicznym nurcie animacji społeczno-kulturalnej. Wychowawca – animator „służy życiu” drugiej osoby, starając się pomagać jej w poznawaniu i rozumieniu samej siebie oraz dojrzewaniu do wewnętrznej wolności, która umożliwia podejmowanie odpowiedzialności oraz aktywną, solidarną i kreatywną współpracę z innymi uczestnikami grupy społecznej.

2024-12-19



Czasopismo: Chowanna

Stanisław Kawula: „Pomocniczość i wsparcie. Kategorie pedagogiki społecznej”. Olsztyn, Oficyna Wydawnicza „Kastalia", 2002, ss. 201

Agata Rzymełka-Frąckiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 223-225

Recenzja

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Początki instytucjonalizacji szkoły naukowej w pedagogicznym ośrodku akademickim Uniwersytetu Śląskiego (Działalność organizacyjna i naukowa Zakładu a następnie Katedry Pedagogiki Społecznej w latach 1974–2006)

Ewa Syrek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2007 | s. 239-253

2007-12-30



Czasopismo: Chowanna

Zdenek Palan: Lidske Zdroje. Vykladovy slovnik. Praha, Academia 2002, ss. 280

Monika Sulik

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 200-202

recenzja

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

Zainteresowanie nauk społecznych poglądami i zachowaniami w dziedzinie zdrowia i choroby a lansowanie określonych wzorów socjalizacji zdrowotnej

Andrzej Radziewicz-Winnicki

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 27-38

Artykuł skupia się na problemie „zainteresowania” nauk społecznych zdrowiem w oderwaniu od nauk medycznych. Co objawia się znacznym ożywieniem wokół problematyki zdrowia, jakie w ostatnim ćwierćwieczu obserwuje się we współczesnej socjologii i psychologii, a w ostatnich kilku latach także w pedagogice budzi nadzieję na jeszcze lepsze niż dotychczas poznanie analizowanych aspektów podnoszenia stanu zdrowotności społeczeństwa również w kategoriach psychospołecznych. Nastąpił zatem definitywnie zmierzch tradycyjnego podejścia, według którego — po pierwsze — problematykę zdrowia i choroby konstytuowała nieomal wyłącznie medycyna, przyrodnicza nauka praktyczna, odległa od tradycji teoretycznych i praktycznych nauk społecznych, a po drugie — badacze nauk społecznych posługiwali się kategoriami medycznymi wyłącznie w konwencjach epidemiologii medycyny społecznej (czy tzw. socjologii w medycynie). Wreszcie przyjęto — niejako za tautologię — że na organizm współczesnego człowieka działają intensywnie coraz to nowsze, przez niego samego wytworzone czynniki środowiskowe (hałas, wibracje, związki toksyczne itp.), z jakimi nie stykał się on w toku filogenezy, w okresie kształtowania się jego sylwetki biologiczno-społecznej. Adaptacje fizjologiczne, kulturowe czy technologiczne chronią często — choć nie zawsze — organizm ludzki przed działaniem drastycznych wpływów otaczającego ludzkie „indywiduum” środowiska. Umożliwia to przeżycie w danej (często nowej) przestrzeni środowiskowej, czasem tylko zmniejsza się sprawność mechanizmów adaptacji fizjologicznej w jakże zmiennym środowisku egzystencji człowieka.

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

„Nieprzypadkowo użyłem tego słowa” – wokół książki Krzysztofa Maliszewskiego „Ciemne iskry” (esej recenzencki) (Krzysztof Maliszewski: Ciemne iskry. Problem aktualizacji pedagogiki kultury. Kraków: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2013, 298 s., ISBN 978-83-778

Łukasz Michalski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | s. 289-306

2015-06-30



Czasopismo: Chowanna

Resocjalizacyjne konteksty w działalności Kościoła. Nawracanie grzeszników i zapobieganie przestępstwom

Danuta Raś

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 17-35

Tematem artykułu jest udział Kościoła (rzymskokatolickiego) w działaniach z zakresu profilaktyki społecznej, resocjalizacji nieletnich sprawców przestępstw oraz w pracy penitencjarnej. Analizie poddano wybrane inicjatywy przedstawicieli duchowieństwa, księży i zakonów, dla których kontekst stanowią pedagogika resocjalizacyjna, dialog oraz wsparcie udzielane osobom zagrożonym popełnieniem przestępstwa. Działalność charytatywna i poprawa zachowania sprawców poprzez duszpasterstwo więzienne ma na celu realizację zasady miłosierdzia. Analizie poddano takie pojęcia, jak krzyże pojednania, bogactwo miłosierdzia, system celkowy (pokutny), praca społeczna w środowisku młodzieży zaniedbanej oraz ośrodki opiekuńczo-wychowawcze (ks. B. Markiewicz, brat A. Chmielowski, o. Honorat Koźmiński i inni), a także współczesne posługi religijne w zakładach penitencjarnych i wezwanie papieża Franciszka do dążenia do świętości i dostrzegania dobra w ludziach z naszego najbliższego otoczenia.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

Znaniecki poznawany wybuchowo (refleksje i metalektury). Wokół książki Witkowskiego Uroszczenia itransaktualność w humanistyce

Małgorzata Kaliszewska

Język: PL | Data publikacji: 19-04-2023 | Abstrakt | s. 1-11

Artykuł dotyczy lektury efektów czytania przez Lecha Witkowskiego dzieł Floriana Znanieckiego; jest też próbą sformułowania własnego głosu w debacie o Znanieckim, jako partnerze debaty humanistycznej. Odnosi się do zagadnienia krytyki naukowej, treści i metodologii badań biograficznych, wybranych kategorii pedagogicznych oraz poszukiwania przez Witkowskiego dwoistości i ambiwalencji w dorobku Floriana Znanieckiego.

2023-04-19



Czasopismo: Chowanna

Ryszard Wroczyński. Żyć w ludziach i dziełach. Red. Ewa Kozdrowicz, Tadeusz Pilch. Warszawa, Pedagogium — Wyższa Szkoła Pedagogiki Resocjalizacyjnej 2007, ss. 268 ISSN 1642-672x [recenzja]

Mariusz Cichosz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | s. 269-273

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Dynamika uczestnictwa dzieci sześcioletnich w opartych na poezji dla dzieci zajęciach stymulujących rozwój mowy

Natalia Szymańska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2024 | Abstrakt | s. 1-24

Ćwiczenia oparte na poezji dla dzieci, mającej swoistą strukturę oraz specyficzne rozwiązania językowe, znacząco wpływają na rozwój mowy najmłodszych, mogą zatem być odpowiedzią na zauważalny coraz niższy poziom takich umiejętności jak artykulacja czy prozodia mowy wśród dzieci przedszkolnych. We współczesnej praktyce pedagogicznej nierzadko utwory poetyckie dla dzieci są zapomniane – choć mają wielką wartość, a obcowanie z nimi budzi pozytywne reakcje najmłodszych. Przedmiotem zaprezentowanych w artykule badań jest dynamika uczestnictwa dzieci sześcioletnich w zajęciach opartych na liryce dziecięcej, a stymulujących poziom rozwoju mowy. W badaniu zastosowano obserwację. Do zgromadzenia danych wykorzystano schedułę obserwacyjną, w której zapisywano informacje o obserwowanych zachowaniach dzieci ujmujące aspkety mowy, notowano aktywność i zainteresowanie lub ich brak . Wyniki badań świadczą o tym, że zajęcia oparte na liryce dziecięcej wzbudziły ogromny entuzjazm najmłodszych. Dzieci z grupy przedszkolnej wykazywały się podczas zajęć dużą aktywnością (w tym werbalną). Nie bez znaczenia była budowa zajęć, podczas których wykorzystywano metody aktywizujące. Utwory wybrane do zajęć okazały się ponadczasowe i ciągle aktualne. Budziły zainteresowanie najmłodszych strukturą dźwiękową oraz stymulowały rozwój ich umiejętności językowych.

2024-12-30



Czasopismo: Chowanna

Kultura informacyjna kategorią pedagogiki współczesnej

Waldemar Furmanek

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 169-193

Termin „kultura informacyjna” rozpatrywać należy w nawiązaniu do takich pojęć jak „kultura pracy” oraz „kultura techniczna”, ale także w kontekście nazw pozostałych należących do tego kręgu zjawisk (np. „kultura prakseologiczna” czy „kultura ekonomiczna”). Pojęcie „kultura techniczna” historycznie zmienia swoją treść wraz ze zmianami, jakie dokonują się w technice i jej odniesieniach do kultury oraz cywilizacji1. Pojęcie „kultura” — komponent i atrybut „kultury technicznej” — z uwagi na wielowymiarowość interpretacji sprawia, że eksplikacja terminu „kultura informacyjna” nie należy do zadań łatwych. Podobne trudności wprowadza wieloznaczność pojęcia „technika”. Inny był sens pojęcia „kultura techniczna” w „cywilizacji industrialnej”, gdzie dominowały takie wartości, jak: kapitał, siła robocza i środki produkcji. Inny musi być sens omawianego pojęcia w „cywilizacji informacyjnej”, gdzie dominują: informacja, wiedza i kompetenq'e człowieka. Czy w takim razie w modelu społeczeństwa informacyjnego pojęcie „kultura informacyjna” nie zastąpi pojęcia „kultura techniczna”? Wyjaśnienie treści omawianych terminów jest obecnie szczególnie potrzebne. Ważne jest też określenie relacji tych treści do takich pojęć, jak: „kultura pracy”, „kultura prakseologiczna”, „kultura ekonomiczna”. W związku ze zmianami modelu cywilizacyjnego i rozwijaniem się cywilizacji informacyjnej konieczne jest określenie relacji pojęcia „kultura techniczna” do pojęć „kultura informatyczna” i „kultura informacyjna”. Bez potrzeby szerszego wyjaśniania możemy przyjąć, iż najszerszym zakresowo pojęciem jest „kultura techniczna”. Pojęciami wyjściowymi do prowadzenia interesujących nas analiz są „kultura” i „cywilizacja”; „technika” i „informatyka”. Dodać należy, że „kultura informacyjna” stanowi aktualnie kategorię opisu cywilizacji i społeczeństwa informacyjnego. Wyzwania dla edukacji i nauk o niej sprawiają, iż pojęcie to uznać należy za kategorię współczesnej pedagogiki.

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Sens życia jako wyznacznik zdrowia oraz kategoria badawcza w obszarze nauk społecznych

Jolanta Spętana

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2016 | Abstrakt | s. 301-317

Artykuł omawia różnorodne uwarunkowania kondycji egzystencjalnej i zdrowotnej człowieka z uwzględnieniem interdyscyplinarnego paradygmatu zdrowia i choroby oraz perspektywy nauk społecznych. Kategoria sensu życia, stanowiąca predyktor zdrowia, została przedstawiona w ujęciu analiz psychologicznych (w tym koncepcji Viktora Frankla), koncepcji zdrowia oraz deficytów egzystencjalnych, skutkujących między innymi ryzykiem zachowań samobójczych.

2016-06-30



Czasopismo: Chowanna

20 lat studiów podyplomowych profilaktyka i resocjalizacja na Uniwersytecie Śląskim (1986-2006) - konferencje i badania

Bogumiła Kosek-Nita

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2006 | Abstrakt | s. 163-170

Autorka przedstawia historię podyplomowych studiów o kierunku profilaktyki i resocjalizacji na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, koncentrując się nie na administracyjnej stronie toku studiów, a problematyce kształcenia słuchaczy, programowi oraz przebiegowi studiów na przestrzeni 20 lat, od 1986 do 2006 roku. Konferencje naukowe - seminaria organizowane są na zakończenie każdego cyklu kształcenia. Słuchacze prezentują własne prace badawcze oparte na o literaturze naukowej, badaniach w terenie i praktycznych doświadczeniach. Dyskusja, wzajemna wymiana doświadczeń zarówno w dziedzinie najnowszych osiągnięć nauki, jak też w odniesieniu do realnej rzeczywistości społecznej stwarzają uczestnikom możliwość dokonywania zmian, zrozumienia trudnych zjawisk, zastosowania nowych lub sprawdzonych już metod pracy z młodzieżą. Warto zauważyć, iż w trakcie poszczególnych seminariów naukowych podejmowano różnorodną tematykę związaną głownie z problemami wychowawczymi oraz specyfiką pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej. I tak, przedstawiono problematykę grup młodzieżowych „drugiego życia”, zwracano uwagę na specyfikę pracy wychowawczej w domach dziecka, pogotowiach opiekuńczych, zakładach poprawczych, świetlicach środowiskowych. Zajmowano się również zagadnieniami przemocy w szerokim aspekcie, a więc rozpatrywano przemoc w kontekście życia rodzinnego, instytucjonalnego, a także przemoc w mediach. Wskazywano na jej główne przyczyny, rodzaje, formy i skutki.

2006-12-30



Czasopismo: Chowanna

Ewa Solarczyk-Ambrozik: Continuing education in a global and local perspective. Between market requirements and individual educational strategies. Poznań, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu A. Mickiewicza 2004, pp. 246

Urszula Tabor

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 189-192

Recenzja

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

Chowanna. (Myśli wybrane). Komentarz Wybór i opracowanie Wiesław Andrukowicz. Przedmową opatrzył Lech Witkowski Posłowie Sławomir Sztobryn Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010, ss. 199, ISBN 978 ‑83 ‑7587‑458‑7

Bogusław Śliwerski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2012 | s. 283-286

2012-06-30



Czasopismo: Chowanna

Agata Matysiak-Błaszczyk: Więzienne macierzyństwo. Studium socjopedagogiczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016, 286 s., ISBN 978-83-232-3045-8

Danuta Raś

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2018 | s. 327-334

2018-06-30



Czasopismo: Chowanna

Kłopotliwy, przenikliwy, współczesny – o czytaniu Floriana Znanieckiego z metodologią w tle. Głos w dyskusji o książce Lecha Witkowskiego „Uroszczenia i transaktualność w humanistyce"

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 05-04-2023 | Abstrakt | s. 1-13

Krzysztof Maliszewski’s article is a voice in the debate over Lech Witkowski’s book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia [Entitlements and Transtopicality in the Humanities: Florian Znaniecki: Conceptual Legacy and Its Cracks] (Kraków 2022)
and concerns strategies of reading the classics of the humanities and social sciences, while also addressing methodological problems related to these areas of research. Maliszewski’s reflection is carried out in three steps. First, on the example of Florian Znaniecki’s The Social Role of the University Student, he discusses both the predicament and the symbolic profit of reading Znaniecki, the eminent Polish philosopher and sociologist. Next, he points out the interpretative solutions offered by Witkowski in his reading of Znaniecki. Finally, he poses several questions in relation to Witkowski’s statements and their methodological implications.

2023-04-05



Czasopismo: Chowanna

Monika Jaworska, Lech Witkowski: Przeżycie — przebudzenie — przemiana. Inicjacyjne dynamizmy egzystencji ludzkiej w prozie Hermanna Hessego (tropy i kategorie pedagogiczne) Bydgoszcz—Kraków—Szczecin, UKW 2007, ss. 246 ISBN 83-918683-1 1978839186377 [recen

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | s. 265-267

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Potrzeby rozwojowe osób ze spektrum autyzmu w zakresie budowania relacji – zasoby wolontariatu rówieśniczego. Na przykładzie projektów realizowanych w latach 2019–2023 w Lublinie

Anna Prokopiak

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2024 | Abstrakt | s. 1-17

Badania wykazują, że osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) doświadczają samotności, ale potrafią budować istotne więzi z rówieśnikami. Mimo trudności w nawiązywaniu relacji, silnie ich pragną. Kluczowe jest wsparcie takich osób w rozwijaniu umiejętności społecznych oraz tworzenie sytuacji sprzyjających interakcjom. Celem badania zaprezentowanego w artykule było ustalenie, czy, a jeśli tak, to w jakim stopniu zaspokajane są potrzeby osób z ASD w budowaniu relacji oraz jakiej pomocy w tym zakresie osoby te potrzebują. W badaniach przeprowadzonych wśród uczestników projektu wolontariatu rówieśniczego, w którym osoby z ASD rozwijały umiejętności społeczne przy wsparciu psychologa, zastosowano wywiad półstandaryzowany. Projekt przyniósł korzyści uczestnikom – zwiększył ich odporność na negatywne reakcje – a wolontariuszom umożliwił rozwijanie empatii. Budowanie relacji, szczególnie opartych na wspólnych zainteresowaniach, jest kluczowe dla rozwoju osób z ASD. Wolontariat rówieśniczy okazał się efektywną platformą wspierającą te procesy.

2024-12-30



Czasopismo: Chowanna

Andrzej Radziewicz-Winnicki: Społeczeństwo w trakcie zmiany. Rozważania z zakresu pedagogiki społecznej i socjologii transformacji. Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2004, ss. 195

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 185-188

Recenzja

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

„Biuletyn dla Nauczycieli” 2009, nr 2 [recenzja]

Mirosław Kisiel

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2011 | s. 337-343

2011-06-30



Czasopismo: Chowanna

Innowacyjne trendy w koncypowaniu aparatu pojęciowego i kategorialnego słowackiej pedagogiki specjalnej

Štefan Vašek

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 44-53

Przedmiotem zainteresowań niniejszego artykułu jest język naukowy - aparat pojęciowy i kategorialny, jakiego używa się w komunikacji naukowej na określenie zjawisk pedagogiki specjalnej. Problematyce tej poświęcony jest również program badawczy „Teoretyczno-metodologiczne podstawy specjalistycznej terminologii naukowej w szkolnictwie” (2001, nr 1/8004), którego część stanowi zbadanie podobnych problemów w pedagogice specjalnej, w skrócie omówionych w dalszej części artykułu. Język naukowy składa się ze zbioru terminów, pojęć i kategorii, które w procesie komunikacji są używane zarówno w ramach danej dyscypliny, jak i w stosunku do innych dyscyplin. Język naukowy pedagogiki specjalnej można oceniać w wielu różnych aspektach, zwłaszcza przez pryzmat i kryteria językoznawstwa. Zagadnienie to nie będzie omówione, ponieważ wykracza poza ramy analizowanej specjalności naukowej. W artykule zostanie podjęta próba określenia wybranych podstawowych pojęć i kategorii, używanych w pedagogice specjalnej, próba ich klasyfikacji, wskazanie na wzajemne stosunki i rozwój, który dane pojęcie przeszło czy właśnie przechodzi. Należy sobie w pełni uświadomić, że aparat pojęciowy i kategorialny ma charakter dynamiczny, tzn. trudno byłoby jednoznacznie stwierdzić, że ten aparat istnieje i że jest obowiązujący. Mimo nieustannych zmian nie można jednak zaprzestać uściślania i wyjaśniania języka naukowego pedagogiki specjalnej. Jeśli problemy terminologiczne miałyby być uporządkowane hierarchicznie, to mogłoby to mieć następujący porządek: (I) określenie dziedziny (jej przedmiotu i systemu), (II) określenie obiektów specjalnej troski, (III) określenie podstawowych działań związanych z dziedziną.

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Reaktywowanie idei odwagi i etycznej dzielności w wychowaniu dzieci i młodzieży

Alicja Żywczok

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2008 | Abstrakt | s. 37-55

Artykuł koncentruje się na pojęciach męstwa, odwagi i etycznej dzielności. Podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie: jak ożywić ideał odwagi w wychowaniu człowieka? Autorka wskazuje na sens i znaczenie osobistej odwagi w procesie kontrolowania zachowania jednostki oraz w pobudzaniu pozytywnych stron natury ludzkiej. Ukazuje związek między odważnym postępowaniem nauczyciela a umacnianiem jego ideału pedagogicznego. Tekst w sposób analityczny podejmuje problem wychowania do etycznej odwagi w rodzinie i w szkole, ujawnia także wypaczenia idei odwagi we współczesnej cywilizacji, takie jak brawura czy kult ryzyka.

2008-06-30