-

W artykule podjęto problem współczesnych problemów społecznego wartościowania technologii w społeczeństwie hybrydowym. W toku prowadzonej analizy zostały przywołane wybrane koncepcje teoretyczne i metodologiczne, których tematem przewodnim są efekty oddziaływań rozwoju nowych technologii na przemiany społeczne. We wprowadzeniu nakreślono ramy koncepcyjne podjętego problemu badawczego. W rozdziale pierwszym wyjaśniono kluczowe pojęcia społeczeństwa hybrydowego w kontekście wzrastającej złożoności systemów społecznych i technicznych. W rozdziale drugim scharakteryzowano wybrane trendy rozwoju nowych technologii i wskazano na główne pola ich społecznych oddziaływań. W rozdziale trzecim przeanalizowano współczesne problemy oceny technologii w ramach wyznaczonych trendów. We wnioskach dokonano podsumowania głównych ustaleń i wyciągnięto konkluzje.

This article aims to juxtapose the conclusions from the debates on the varieties of capitalism in Poland, in particular dependent market economy and patchwork capitalism, with the discussion on the evolution of digital platforms and, more broadly, the digitalisation of Polish society and economy. The development of the institutional architecture of the economy in the context of digitalisation in Poland since the late 1980s is reconstructed, considering three major phases in the country’s history. These are respectively: (1) the period of economic and political transformation of the post-socialist system until Poland’s accession to the EU; (2) the phase of the global economic crisis caused by the financial crisis in 2008; (3) the period of polycrisis, starting from 2015, including the pandemic crisis and lasting until 2023 (the post-Covid-19 pandemic era). Based on the examination of the Polish case, we conclude that the growing dependence of the state on big tech transnational companies which provide critical infrastructure for key public services might present a danger to the digital sovereignty of the country.

Musimy być świadomym bardzo głębokich, istotnych i wielosektorowych zmian w otoczeniu wszelkich szkół wyższych, najstarszych i najmłodszych, publicznych i prywatnych, jak również zmian w samym systemie szkolnictwa wyższego i w poszczególnych uczelniach we wszystkich krajach.

Artykuł omawia miejsce i rolę menedżerów we współczesnych społeczeństwach. Punktem wyjścia jest koncepcja rewolucji menedżerskiej Jamesa Burnhama sprzed ośmiu dekad. Autor odwołuje się jednakże nie tylko do klasycznych koncepcji w naukach społecznych, lecz także do najnowszych ujęć w tym zakresie. Stara się dowieść, że rewolucji w zarządzaniu nowoczesnymi organizacjami gospodarczymi nie będzie. Wskazuje jednak na szereg ewolucyjnych zmian, które zaszły i wciąż zachodzą – tak w strukturze społecznej, jak i w strukturze gospodarczej. Analizowanie menedżerów w sposób wielowymiarowy jest możliwe dzięki połączeniu dwóch perspektyw oglądu społecznej rzeczywistości: mikrosocjologicznej oraz makrosocjologicznej.

Pojawienie się przemysłu 4.0, któremu towarzyszą rewolucyjne technologie cyfrowe, zmienia dotychczasowe wzorce konsumpcji, tworząc nowe. Warto zauważyć, że cyfryzacja oparta na danych i na platformach internetowych w istotny sposób determinuje rozwój konsumpcji online. Urządzenia mobilne (telefon komórkowy, smartfon, tablet) z podłączeniem do internetu pozwalają na nabywanie i konsumowanie dóbr konsumpcyjnych poza tradycyjnymi środkami konsumpcji. W tym kontekście w artykule opisano, jak przyjęcie przełomowych technologii cyfrowych może kształtować przyszłe wzorce konsumpcji. Głównym celem artykułu jest zidentyfikowanie najważniejszych kierunków rozwoju konsumpcji online. W oparciu o badania jakościowe zidentyfikowano najważniejsze z nich tj. wzrost znaczenia: wirtualnych centrów handlowych, wirtualnej reczywistości konsumpcyjnej,  wirtualnych społeczności konsumenckich i zmiany w relacjach producent-konsument. Implikacją praktyczną przeprowadzonych badań jest wskazanie na wzrostu potencjału konsumpcji w Internecie. Natomiast implikacją społeczną opracowania jest uwypuklenie znaczenia konsumpcji online jako nowego trendu w konsumpcji.

The article analyses changes in the unemployed population in the Polish job market from 2000 to 2020 focusing on people aged over 50. The analysis was based on two existing data sources: Statistics Poland and Eurostat. Empirical data were aggregated by gender to show the differentiation of this social problem between unemployed women and unemployed men. Statistical data clearly indicate that the share of people over 50 significantly increased in the unemployed population. It seems reasonable to argue that these people are disadvantaged in the dynamically changing job market. This group of the unemployed loses in the competition for vacancies with younger people who are better adapted to the rapid changes in the job market. The article also reviews the laws prohibiting age discrimination in the job market. The author give recommendations on how to improve the situation of the unemployed people aged over 50 in the job market, particularly in the face of ongoing technological changes.

Niniejszy artykuł omawia zagadnienia związane z prawem autorskim i jego adaptacją do nowoczesnych technologii, szczególnie w kontekście sztucznej inteligencji (AI) i jej roli w procesie twórczym. Autor analizuje historyczny rozwój prawa autorskiego, jego wpływ na kreatywność i innowacje, a także na rozwój gospodarczy. Szczególnie koncentruje się na wyzwaniach, jakie stawia przed prawem autorskim rozwój AI, w tym na kwestiach autorstwa i własności intelektualnej. W artykule omówione są konkretne przypadki prawne dotyczące AI, takie jak sprawa Thalera i systemu DABUS, OpenAI i Microsoft przeciwko autorom non-fiction, oraz Thomson Reuters przeciwko ROSS Intelligence dotyczące kwestii autorstwa w zdeterminowanym przez technologię współczesnym świecie. Celem artykułu jest z jednej strony rozpoczęcie debaty nad kwestią autorstwa i jego formy a z drugiej autor podkreśla złożoność i dynamiczny charakter ochrony własności intelektualnej w erze cyfrowej, wskazując na potrzebę ciągłego dostosowywania prawnych i technologicznych ram.

The concept of Industry 4.0 has, for some years, captured the imagination of both busi- ness communities and stakeholders involved in local and regional development. Although its dis- semination is accompanied by certain social concerns, it is generally regarded as a tool for mod- ernizing the economy. In this article, we explore the economic, spatial, and social determinants of Industry 4.0 development in Silesia — one of the most industrialized regions of Europe. We demonstrate that the processes associated with its implementation can vary significantly within the region’s internal structure. Consequently, Industry 4.0 is not a “game for everyone”, and for many actors, it may prove to be a highly demanding undertaking.

This article presents analyses based on the research project entitled “Industrial Architecture as a Carrier of Memory in the Context of Public Perception of Challenges and Opportunities of Second Life for Industrial Facilities in Katowice and Ostrava: A Comparative Study.” The study focuses on the perception of post-industrial adaptations of industrial architecture, specifically the adaptive reuse of former industrial buildings in Katowice and Ostrava. The selection of the two cities for the study is intentional, as both serve as regional capitals and academic hubs currently undergoing revitalization and transitioning from industrial to post-industrial economies. The findings discussed here come from recent sociological research conducted with the cooperation of two authors, and also from good practices related to the reuse of old industrial architecture in Katowice and Ostrava.

Prezentowany artykuł opisuje proces wdrażania prototypu innowacyjnego systemu informatycznego na potrzeby kadry dowodzenia w strukturach Państwowej Straży Pożarnej. Koncentruje się na opisie podejścia osób zaangażowanych w budowanie, testowanie i wdrażanie aplikacji. Opisany okres obejmuje lata 2022 – 2023. Istotą artykułu jest opis przeprowadzonego eksperymentu wprowadzania zmian i innowacji ważnych dla organizacji służb ochrony przeciwpożarowych, ułatwiających organizację pracy, kontrolę i działania służb. Autor odnosi się do praktyków zarządzania w przedsiębiorstwach i zasad prowadzenia działalności w Państwowej Straży Pożarnej łącząc swoje doświadczenia z wybranymi teoriami z zakresu zarządzania ludźmi i zmianą w organizacji. Rozważania opierają się także na biznesowym podejściu do realizacji innowacyjnych zadań i tworzenia nowej wiedzy w organizacji. Obserwacje wskazują na odmienne podejście do wprowadzania innowacji wśród różnych środowisk służb ochrony przeciwpożarowej i różne reakcje na pojawienie się nowych rozwiązań technicznych.

Ta historia nie mogła się zdarzyć nigdzie indziej. Wszystko wskazywało, że to powinna być Warszawa. Jednak dopiero Zbigniew Religa w Zabrzu, wsparcie śląskiej społeczności, firm, ale przede wszystkim ludzie stworzyli tę historię, zamienili marzenia w realne osiągnięcia. To opowieść o medycynie i technice, o polskim sztucznym sercu, polskich robotach chirurgicznych i potrzebie sztucznej inteligencji. O nas. O Śląsku. Socjolog w każdym zdarzeniu dostrzega człowieka i jego relacje z innymi i z otoczeniem. Jest Człowiek (1.0), zaangażowany, wyczulony na krzywdy wykluczonych; Szkoła (2.0), bo to uczniowie gwarantują kontynuację; innowacje, technologia, która zmienia życie w 3.0, przemysł w 4.0. A my się zmieniamy w Społeczeństwo 5.0.