Celem artykułu jest prezentacja sposobów i czasu transformacji przebiegu fazy ustnej połykania u dzieci. W artykule przedstawiono charakterystykę czterech typów przebiegu fazy ustnej połykania: niemowlęcego, atypowego-1, atypowego-2, dojrzałego), a także czas transformacji stereotypu połykowego (z uwzględnieniem wyników najnowszych badań) oraz zestawienie różnych możliwości transformacji z podaniem ich zakresów czasowych. Nowatorskie ujęcie polega na prezentacji czterech typów fazy ustnej połykania, podczas gdy w literaturze przedmiotu zasadniczo wyróżniane były tylko dwa typy: niemowlęcy i dojrzały, co skutkowało opisywaniem wyłącznie jednego sposobu transformacji przebiegu fazy ustnej połykania. Zaprezentowane w artykule zestawienie sposobów i czasu transformacji ułatwi logopedom diagnozowanie fazy ustnej połykania jako czynności prymarnej, wpływającej na rozwój artykulacji.

W artykule przedstawiono różne techniki pracy z dziećmi objętymi kształceniem specjalnym w warunkach i środowisku Republiki Czeskiej. Zwrócono uwagę przede wszystkim na kontekst terapii logopedycznej oraz kontekst pragmatyki komunikacji i ich oddziaływania w pandemii Covid-19. Zaprezentowano nowe trendy w pracy terapeutycznej z dziećmi w Czechach i za granicą. W artykule przedstawiono także propozycje pracy terapii logopedycznej w zakresie edukacji specjalnej dla czeskich dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym wieku szkolnym. Omówiono również znaczenie monitorowania postępowania terapeutycznego w ramach zapobiegania pogłębianiu się negatywnych konsekwencji pandemii Covid-19, potrzebę multidyscyplinarnego podejścia i dalszych działań zapobiegawczych w wybranych obszarach.

W poniższym artykule zbadano wpływ dwujęzyczności na rozwój psychomotoryczny dzieci w wieku przedszkolnym. Pod uwagę wzięto wiek rodziców, sposób wychowywania dzieci oraz środowisko w jakim dorastają. W badaniu wzięło udział 183 ankietowanych, w tym 95 dotyczyło chłopców, a 87 dziewcząt. Sto jeden ankiet zostało zebranych od rodziców dzieci dwujęzycznych, natomiast 82 od rodziców dzieci jednojęzycznych w języku polskim. Dane w badaniu były analizowane za pomocą programu STATISTICA 10.0. Wyniki wskazują, że dzieci jednojęzyczne szybciej osiągają kamienie milowe w zakresie mowy. W obu grupach występuje wokalizacja przed wypowiedzeniem pierwszego słowa. U dzieci dwujęzycznych zaobserwowano występowanie korelacji pomiędzy tygodniem urodzenia, a czasem wypowiedzenia pierwszego słowa i zdania. Przeprowadzone badanie podkreśla jak ważne jest zrozumienie tematu dwujęzyczności oraz jak wpływa ona na rozwój psychomotoryczny i osiąganie kamieni milowych u dzieci.

Przedstawiono studium przypadku mężczyzny z chorobą Parkinsona, u którego po drugiej operacji neurochirurgicznej związanej z zastosowaniem głębokiej stymulacji mózgu (DBS) wystąpiły powikłania w postaci udaru krwotocznego obejmującego struktury podkorowe. Oceniono dynamikę ustępowania objawów językowych i motorycznych na podstawie pięciu okresowych diagnoz w fazie podostrej udaru. Stwierdzono stopniowe ustępowanie zaburzeń językowych, które – mimo czynników zakłócających, takich jak opieka terapeutyczna – wykazały wystarczającą dynamikę, by scharakteryzować je jako podkorową afazję wzgórzową współwystępującą z dyzartrią hipokinetyczną. W przypadkach złożonych zaburzeń mowy o etiologii neurogennej, wynikających z uszkodzenia struktur podkorowych, wskazane jest monitorowanie dynamiki zmian w powiązaniu z analizą neurostrukturalną i fizjologiczną.

Celem badania było dostarczenie wiarygodnego narzędzia do identyfikacji problemów z karmieniem u dzieci w wieku od pierwszego miesiąca życia do trzech lat. Narzędziem tym jest Skala oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT), składająca się z dwóch podskal: Nadwrażliwość sensoryczna i Funkcje oralne, anatomia i funkcjonowanie narządów artykulacyjnych. Pierwszą z nich wypełnia specjalista na podstawie wywiadu z rodzicami/opiekunami dziecka. Z użyciem drugiej podskali przeprowadza się badania fizykalne dziecka. Trafność konstruktu ustalono w badaniu 305 dzieci w wieku 0–3 lat. Badaną próbę normatywną (n = 153) i próbę kliniczną (n = 152) rekrutowano z ośrodków opieki dziennej. Porównanie średnich wyników próby normatywnej i klinicznej osiągnęło wysoką istotność w obu podskalach. Skala charakteryzuje się także wysokimi wskaźnikami rzetelności (test, re-test 0,99; ά = 0,96) i trafności (κ Fleissa 0,65). Na podstawie uzyskanych wyników skonstruowano normy percentylowe odpowiadające próbie. Wnioskujemy, że Skala do oceny wrażliwości kompleksu ustno-twarzowego (SOWKUT) jest ważnym i niezawodnym narzędziem, odpowiednim do oceny problemów z karmieniem na tle sensorycznym występujących u małych dzieci, w warunkach zarówno badawczych, jak i diagnostycznych.

Zaburzenia głosu oraz prozodii należą do nieprawidłowości, które towarzyszą wybranym chorobom ogólnoustrojowym, w tym chorobom cywilizacyjnym. Właśnie w tej drugiej grupie dysfunkcji wysoką pozycję zajmują schorzenia układu krążenia. Próby określenia nie tylko pierwotnych, ale również wtórnych zaburzeń i ich przyczyn, wpisuje się w działania zapewniające wysoko wyspecjalizowaną opiekę kardiologiczną, ale sprzyja także wdrożeniu możliwych działań rehabilitacyjnych – obecnie w znacznym zakresie uwzględniających fizjoterapię. Jednym z podstawowych zaburzeń współistniejących z chorobami układu krążenia są dysfunkcje obejmujące oddychanie, co z kolei nie pozostaje bez wpływu na obniżenie jakości komunikacji – tworzenia głosu i wykorzystania warstwy prozodycznej wypowiedzi. W artykule przedstawiono wyniki badań ankietowych przeprowadzonych w grupie 90 osób ze zdiagnozowanymi chorobami układu krążenia. Celem przeprowadzonego postępowania było określenie, czy u osób ankietowanych występują zaburzenia głosu, prozodii oraz oddychania, które z nich wystąpiły w trakcie trwania choroby oraz czy stanowią one czynnik obniżający zdaniem respondentów jakość ich wypowiedzi i komunikacji. Wyniki ankiety pozwalają na identyfikację dominujących oraz rzadziej występujących u osób z chorobami układu krążenia, wspomnianych zaburzeń.

Artykuł przedstawia badanie ilościowe dotyczące oceny postaw komunikacyjnych dzieci w młodszym wieku szkolnym z jąkaniem, dokonywanej przez ich rodziców, w porównaniu z ocenami rodziców dzieci mówiących płynnie, z wykorzystaniem kwestionariusza zaadaptowanego z „Testu do badania postaw związanych z komunikowaniem się” (CAT) w ramach projektu quasi-­eksperymentalnego. Wyniki wskazują, że zdecydowana większość rodziców dzieci z jąkaniem dostrzega wyraźne negatywne postawy komunikacyjne u swoich dzieci, podczas gdy niemal wszyscy rodzice dzieci płynnie mówiących nie zgłaszają takich trudności. Analiza statystyczna (test t-Studenta) potwierdza istotną różnicę między grupami, podkreślając wpływ jąkania na percepcję rodziców oraz konieczność systematycznego angażowania opiekunów w proces diagnostyczny i terapeutyczny, a także zapewniania im edukacji i wsparcia opartego na dowodach.

W artykule poruszono problematykę wspierania rozwoju dzieci, u których zostały stwierdzone zaburzenia mowy, ale również zaprezentowano informacje o elementach profilaktyki logopedycznej obejmującej dzieci, u których nie stwierdza się trudności związanych z mową. Celem artykułu jest wskazanie, w jaki sposób nauczyciel może wspierać rozwój swoich uczniów, zarówno tych z zaburzeniami mowy, jak i tych, u których nie stwierdza się żadnych trudności. Wskazano też istotę interpersonalnego podejścia do rozwoju dziecka, takiego podejścia, w którym uczestniczą najbliższe osoby z otoczenia dziecka, w tym nauczyciel. Aby móc wspierać ucznia z zaburzeniami mowy, należy najpierw poznać proces nabywania mowy przez człowieka i patomechanizm powstawania