Strona redakcyjna

Spis treści

ОТ МОЛЧАНИЯ ДО БЕЗМОЛВИЯ. ЖЕНЩИНА КАК АВТОР И ХУДОЖНИК В РУССКОЙ ЖЕНСКОЙ ПРОЗЕ НАЧАЛА ХХ ВЕКА

Резюме

Статья посвящена проблеме статуса женщины-писательницы и женщины-художницы в русской женской прозе начала ХХ века. Исходным материалом для анализа стали следующие произведения: Записки Анны (1910) Надежды Санжарь, Гнев Диониса (1910) Евдокии Нагродской, Лампады незажженные (1914) Анны Мар. Ни одна из литературных героинь, созданных названными выше писательницами, не посвятила полностью своей жизни творческой деятельности. Женщины, когда-то лишенные возможности творчески высказываться, затем добившиеся права работать писательницей или художницей, прекращают неожиданно свою творческую деятельность. Причина этого явления, названного автором статьи процессом перехода «от молчания до безмолвия», заключается  в неразрешимом конфликте интеллектуального и эмоционального начал, на котором построен их мир.

FROM MUTENESS TO SILENCE. WOMAN AS AN AUTHOR AND CREATOR IN PROSE OF RUSSIAN FEMALE WRITERS OF THE XX CENTURY

Summary

This article is devoted to the issue of female-writer status in Russian female prose of the beginning of the XX century. The following works are the subject of this analysis: Anna’s Notes (Записки Анны, 1910) of Nadezhda Sanzhar’, The Wrath of Dionysus (Гнев Диониса, 1910) of Evdokiia Nagrodskaia and Unlit Lamps (Лампады незажженные, 1914) of Anna Mar.None of these female authors managed to create a literary female hero, completely devoted to art. Female heroes of their prose, once deprived of the possibility of creative expression, achieving at last the right to perform the craft of art, soon, out of their own free will, they quite unexpectedly abandon their activity. The reason for this effect, called by the article’s author the process “from muteness to silence” is held in the unsettled confl ict of the intellectual and sensory element, on which their world is built upon. 

RUSSIA REMEMBERED IN THE PROSE OF VLADIMIR NABOKOV

Summary

The purpose of the article is to examine different ways of presenting the topic of Russia in Vladimir Nabokov’s prose. The article presents Nabokov’s Russian works where Russia is the main topic: Mary, The Defense, Glory, The Gift. The characters are the Russians transferred from the pre-revolutionery epoch. The Russian nature, manners, habits, culture have been captured here by the novelist. Several of the Nabokov’s novels can be treated as the autobiographical ones due to their structure or subject. These novels differ in terms of structure as few of them have  more concise structure than the others. At the same time all of them are fi lled with the Russian cordiality and friendliness

ПАМЯТЬ О РОССИИ В ПРОЗЕ ВЛАДИМИРА НАБОКОВА

Резюме

Целью настоящей статьи является анализ способа представления темы России, к которой многократно обращался в своем творчестве Владимир Набоков. В статье анализируются  русскоязычные произведения автора, в которых доминирует русская тема: Машенька, Защита Лужина, Подвиг, Дар.  Выступают здесь русские персонажи, перенесенные в иную обстановку из дореволюционной эпохи, русские нравы, привычки, манеры, русская духовная культура. „Русскость” этой группы произведений вырисовывается в некоторых общих особенностях художественного колорита. Некоторые романы могут быть в структурно жанровом отношении преимущественно автобиографическими. Очередные произведения отличаются друг от друга своей структурой, но в эмоциональном отношении все они погружены в атмосферу русской душевности, домовитости, своего рода общинной доброжелательности.

STALIN I WANDA WASILEWSKA: DIALOG LIMITOWANY (1940)

Streszczenie

W latach 1939–1940 mało znana polska pisarka Wanda Wasilewska, która przyjęła radzieckie obywatelstwo, została kanonizowana na „wybitnego pisarza radzieckiego”. Zainteresowanie Stalina Wasilewską było podyktowane tym, że tzw. polski problem coraz bardziej zajmował uwagę rządu radzieckiego w sferze planowania strategicznego. W Kremlu poszukiwano w tym zakresie nowych konstruktywnych pomysłów. Inicjatywa Wasilewskiej związana z ograniczeniem dyskryminacji mniejszości polskiej (a dokładniej — lojalnej wobec ZSRR części Polaków w Zachodniej Ukrainie), postawienie problemu polskich kadr oraz wydobywanie optymistycznych dla Polaków symboli, miała dla władz radzieckich bardzo perspektywiczny charakter. Jest jednak oczywiste, że kontakty Wasilewskiej ze Stalinem, które nagle obdarzył ją zaufaniem, nie mogły istotnie wpłynąć na stosunek władz lokalnych do polskiej mniejszości.

STALIN AND WANDA WASILEWSKA: CONTROLLED DIALOGUE (1940)

Summary

In 1939–1940, Wanda Wasilewska, a relatively unknown Polish writer who accepted Soviet citizenship has been crowned as a ‘prodigy Soviet writer’. Stalin’s interest in Wasilewska was motivated by the fact the the so-called Polish problem gradually came to occupy more attention of the Soviet government in terms of strategic planning. The Kremlin was out to fi nd new, constructive ideas in this area. Wasilewska’s initiative aimed at limiting the discrimination of the Polish minority (or more precisely: the part of Western-Ukrainian Poles who were loyal to the USSR), raising the problem of the Polish establishment and the uncovering of symbols that were optimistic for the Poles, were all auspicious decisions for the Soviet government. Nevertheless, it is clear that Wasilewska’s contacts with Stalin  — who suddenly accordeed her with trust — could not signifi cantly infl uence the attitude of the local authorities towards the Polish minority. 

The goal of this article is to present relation between photography and Joseph Brodsky’s poetry
on the example of the poem Мы жили в городе ...., which was translated into English by the poet
and titled A Photograph.
In the first part the author analyses the structure of the presented world in context of his stylization
on a photograph. While putting stress on Brodsky’s “photographic seeing” the author pays attention
to lighting, colors, geometry and fragmentary nature of the presented world.
The results of bringing the meanings of the visual work of art upon the literary work are examined
in the second part of the article. The author points on such qualities of a photo-text as: disruption
of the temporal-spatial structure of the presented world which is a consequence of a priori elegiac
nature of photography; questioning the fictional character of the poem and introducing metonymic
meanings on the place of metaphorical ones (as a result of the documentary character of photography);
bringing in, implied by photography, notions associated with passing, death and immortality

ZDARZENIA, ICH KONCEPTUALNA KATEGORYZACJA A MANIFESTACJAW JĘZYKU ROSYJSKIM W PORÓWNANIU Z JĘZYKIEM NIEMIECKIM

Streszczenie

Zdarzenia, czyli ewentywy, i ich podklasy są reprezentowane w językach rosyjskim i niemeckim na poziomie kategoryzacji konceptualnej jako wiązki, czyli zbiory cech semantycznych i na poziomie manifestacji wyjściowych struktur konceptualnych przy pomocy indykatorów formalno-językowych czyli markerów aspektualności (morfologicznych, skladniowych i kontekstualnych). Różna dystry-bucja nienacechowanych, to znaczy optymalnych, czyli preferentnych, a nacechowanych, to znaczy nieoptymalnych, czyli niepreferentnych eksponentów aspektualności w tych dwóch językach odzwier-ciadla typologicznie relewantne właściwości systemów gramatycznych porównywanych języków. W języku rosyjskim z jego bogatym repertuarem środków wyrażania informacji aspektualnej można zaobserwować konkurencję różnych typów markerów aspektualnych. Wypieranie nacechowanych indykatorów aspektualności przez indykatory nienacechowane świadczy o odziaływaniu tendencji do oszczędności, to znaczy do optymalnego układu systemu aspektualnego czasownika rosyjskiego.

EVENTS AND THEIR CONCEPTUAL CATEGORIZATION AND MANIFESTATIONIN THE RUSSIAN LANGUAGE COMPARED TO GERMAN

Summary

In Russian and in German events (eventiva) and their subclasses are represented on two levels: on the level of conceptual categorization (as a set of semantic features) and on the level of the mani-festation of conceptual base structures (means of expression are here morphological, syntactic and contextual markers of aspectuality). The different distribution of the natural (i.e. of the optimal or preferential) and the non-natural (i. e. of the non-optimal or non-preferential) exponents of aspectual-ity refl ects the typologically relevant peculiarities of the grammatical systems of the two languages compared. In the Russian language with its rich repertoire of means of expressing aspect information a competition between the different types of aspectual markers can be noticed. The replacement of non-natural markers of aspectuality by natural markers proves the existence of a tendency to language economy, i. e. to the optimal organization of the aspect system of Russian verbs. 

ERGONIMIA KOMERCYJNA W PRAKTYCE

Streszczenie

Jednym z elementów tworzących wizerunek podmiotu gospodarczego jest jego nazwa. Grupę obejmującą nazwy organizacji nastawionych na osiąganie zysku można nazwać ergonimami ko-mercyjnymi. W niniejszym artykule zostały wyróżnione najbardziej charakterystyczne modele nazewnicze, związane z tworzeniem pozytywnego wizerunku „organizacji biznesowych”. Są to m.in.: wykorzystanie transonimizacji antroponimu (zwykle nazwisko właściciela przedsiębiorstwa), nawiązanie do tradycyjnych wartości (archaizmy, historyzmy), stereotyp „zachodniej jakości” (obce, zwykle angielskie zasoby językowe), różnorodne neologizmy onomastyczne.

COMMERCIAL ERGONYMS IN PRACTICE

Summary

An image of a company is also created by its name. All the names of companies or other fi nancial structures whose main goal is to make a profi t we may call commercial ergonyms. The subjects of the article are the most important onomastical models which can help fi rm to create an attractive image, such as: transonymisation of anthroponyms (names of the owners mostly); values, tradition, history (archaisms); stereotypical way of thinking of “European/American high quality” (English words and grammar mostly); various onomastical neologisms. 

The article is an attempt to present the structures in which the locative element plays the role of
the subject, naming the place which a certain feature is attributed to. The lexical material comes
from Russian texts belonging to the reproductive register of the speech (the narrative). The analysis
was based on the main ideas of Galina Zolotova’s functional grammar concept

ANALIZA STRUKTURALNO-SEMANTYCZNA NAGŁÓWKÓW ZAMIESZCZANYCH W ROSYJSKIEJ PRASIE MŁODZIEŻOWEJ

Streszczenie

Artykuł poświęcony jest analizie nagłówków występujących w popularnych rosyjskich czasopis-mach dla młodzieży. Autorka zwraca uwagę na to, że nagłówki są narzędziem walki o czytelnika, oraz że na pierwszy plan wysuwa się ich funkcja pragmatyczna. Charakteryzując się duża ekspresywnością, nagłówki przypominają slogan reklamowy mający na celu przekonanie potencjalnego czytelnika do wybrania danego tekstu. W celu przyciągnięcia uwagi młodego adresata nagłówki są uatrakcyjniane za pomocą gier języ-kowych oraz użycia – w postaci kanonicznej bądź zmodyfi kowanej – znanych cytatów, popularnych tytułów, stereotypów językowych (przysłów, powiedzeń, frazeologizmów, skrzydlatych słów), slangu młodzieżowego i anglicyzmów. Obok nowych środków ekspresji, aktualizujących formę i treść na-główków, występują również typowe sposoby konstruowania nagłówków.

A STRUCTURE-SEMANTIC ANALYSIS OF HEADLINES IN THE RUSSIAN YOUTH PRESS

Summary

The article is dedicated to headlines in Russian magazines aimed at teenagers. The author observes that headlines, with their pragmatic function, are a means of gaining readers. Being so telling and expressive, headlines resemble advertising catch-phrases, which only adds to their effectiveness. In order to attract young readers, headlines are glamorised by word plays as well as original or modifi ed quotes, titles, phraseological units, proverbs, anglicisms and slang. Apart from new means of expression, typical methods of composing headlines are used as a way of updating their form and content.

ИЗ ИСТОРИИ РАЦИОНАЛИЗАЦИИ ЛЕКСИЧЕСКОГО МАТЕРИАЛА ПРИ ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ КАК ИНОСТРАННОМУ

Резюме

В настоящей статье представлена история рационализации лексического материала при обучении русскому языку как иностранному. Положение о том, что на начальном этапе обучения надо строго отбирать лексику, имеет длительную историю, но принципы отбора изменялись. В 50-ые годы XX века в качестве кри-терия научности отбора лексики одно из главных мест приобретает лингвистический критерий употребляемости слов в речи, т.е. частотность. С того времени исследования этого вопроса идут в двух направлениях: первое это составление частотных словарей, второе — составление словарей-минимумов для начальной школы. Следует подчеркнуть, что каждый лексический минимум должен быть составлен соответственно целям и программе обучения, возрасту учащихся, критерию частотности употребления слов в речи, а прежде всего должна быть в нем отражена система русского языка.

THE HISTORY OF THE RATIONALIZATION OF THE LEXIS IN TEACHING RUSSIAN AS A FOREGIN LANGUAGE

Summary

The article touches upon the history of the rationalization of the lexis in teaching Russian as a foreign language. The presumption that in the initial stage of teaching a language it is necessary to select the lexis in the specifi ed way has had a very long history. However, the rules how to select the lexis has changed many times over years. In the 50’s of the 20th century one of the main scientifi c criteria was the frequency of the word usage. Since then the research over the creation of the lexical mini-mum (basic word list) has been conducted in two directions. The fi rst one focused on working out frequency dictionaries whereas the other centered on the creation of the lexical minimum for the primary schools. It is essential to emphasize that every lexical minimum should be created properly with regard to the aims and the syllabus of many learners and taking into account word frequency but fi rst and foremost it ought to refl ect the system of the Russian language.  

Иван А. Есаулов: Пасхальность русской словесности. Москва: Кругъ 2004

Галина Нефагина: Искусство борьбы с ложью: стратегия жизни и твор-чества Юрия Дружникова. Монография. Минск: Белпринт 2006

Dorota Chudyk: Semantyka i łączliwość przysłówków gradualnych w języku rosyjskim w porównaniu z ekwiwalentami polskimi. Rzeszów 2006

Halina Bartwicka: Ze studiów konfrontatywno-przekładowych nad językiem polskim i rosyjskim. Warszawa: Wydawnictwo Takt 2006