Tekst dokonuje analizy fragmentu siedemnastowiecznego traktatu agronomicznego Jakuba Kazimierza Haura Ekonomika ziemiańska generalna (1675) w którym autor przedstawia krótką pochwałę pszczelego roju jako wzorca dobrze zorganizowanego gospodarstwa. Choć analizowany passus może wydawać się z pozoru konwencjonalnym powtórzeniem spostrzeżeń na temat kulturowego znaczenia figury pszczoły w literaturze i kulturze dawnej, umieszczenie go w kontekście całości traktatu pozwala zrozumieć jego rolę jako narzędzia prezentacji koncepcji Haura na temat roli gospodarza, charakteru jego pracy i roli zwierzęcia w wyobraźni politycznej.

Artykuł stanowi przedstawienie dwóch różnych praktyk opracowywania przedstawień owadów na przełomie XVI i XVII w. To studium prawie 40 rysunków z Albumów Anselma de Boodta (Rijksmuseum) porównujące artystyczne, iluzjonistyczne miniatury ukazujące niewielkie zwierzęta (rysunki Eliasa Verhulsta według rycin Jorisa Hoefnagla) z naukowymi, nieco uogólnionymi szkicami entomologicznymi (autorskie rysunki de Boodta). Zestawienie ich z wcześniejszymi i współczesnymi ilustracjami pozwoli na określenie zmieniających się w XVI w. oczekiwań wobec ilustracji entomologicznych: od iluzjonistycznych niderlandzkich bordiur i niemieckich drzeworytów ukazujących owady wśród ludzi, poprzez uproszczone rysunki, po drobiazgowe, rysowane przy pomocy lupy przedstawienia gatunkowe. Albumy de Boodta są przykładem próby znalezienia równowagi między iluzjonizmem a standaryzacją ilustracji entomologicznej w końcu XVI w.

The article explores the problem of poetically presenting animality without reinforcing the conventional human/animal distinction. The article argues that the poem addresses the issue of locating animality within Homo sapiens by its poetic rendering of an interaction between a dying human and an insect. The insect’s presence makes the vision of immortality inaccessible to the lyrical speaker. Locating animality is achieved by undermining heroic narratives, which leads to a fuller revelation of the human’s finitude. The animal within the human being turns out to be located in their finitude determined by the mortal biological constitution and embeddedness in a semiotic system.

Dino Buzzati, najbardziej znany przedstawiciel dwudziestowiecznego surrealizmu we włoskiej literaturze, był zafascynowany światem fauny i flory, a w swoich artykułach publikowanych na łamach włoskich opiniotwórczych gazet walczył o prawa zwierząt eksploatowanych przez człowieka. Zainteresowania Buzzatiego skupiały się nie tylko na psach i kotach, ssakach i gadach, ale nawet najmniejsze stworzenia, takie jak bezkręgowce, budziły jego szacunek i podziw, stając się tematem opowiadań, powieści, reportaży i felietonów.

Artykuł analizuje podmiotowe obrazy owadów w najnowszej literaturze. Autorka skupia się na narracyjnych przedstawieniach sposobów nawiązywania relacji z tak wyjątkowo odrębnymi od ludzi zwierzętami. Pokazuje różne strategie pisarskie podejmowane przez Selję Ahavę w powieści Kobieta, która kochała owady oraz artystyczne na przykładzie artbooka współtworzonego przez owady i Zhu Yingchuna The Language of Bugs.

Poezja waka była najważniejszym działem klasycznej literatury japońskiej i jest tworzona również dziś, zwykle w formie nazywanej od drugiej połowy XIX wieku tanka, czyli pieśnią krótką (31 mor w układzie 5 7 5 7 7 mor w wersie). Jednym z najważniejszych tematów w niej była natura, a szczególnie takie jej elementy, które były uważane ze odpowiednie w twórczości poetyckiej. Wśród owadów były to przede wszystkim te znane z wydawania pięknych dźwięków, jak różne rodzaje świerszczy, czy też świetliki. W okresie przednowoczesnym w poezji waka zaczęły się pojawiać tendencje realistyczne, co obejmowało poszerzanie tematyki i słownictwa, i taka też była twórczość Tachibany Akemiego (1812–1868).

W artykule jako tło przedstawione jest wykorzystanie motywów owadów we wcześniejszej poezji waka, a następnie omówione są owady w poezji Tachibany, ze szczególnym uwzględnieniem nowatorskich tematów (wszy, mrówki itp) i realizmu.

W klasycznej literaturze chińskiej zawsze dużą wagę przywiązywano do opisu motyli. W książkach powstałych w starożytności występują takie wątki, jak „taniec motyli”, „sen motyla” i „przemiana w motyla”, które na poziomie semantycznym tworzą trzy główne i względnie utrwalone typy narracji: „przyjemność kontemplacji”, „przemiana w motyla poprzez wyjście z kokonu” i „bezinteresownie oddana miłość”. Wszystkie trzy typy rozwijały się stopniowo i w ścisłej wzajemnej zależności, a jednocześnie były głęboko zakorzenione w ludzkiej naturze, ludzkim społeczeństwie, a nawet w relacjach międzyludzkich. W artykule dzięki analizie dzieł literackich dokonano retrospektywnego przeglądu historii powstania, cech i treści kulturowych wizerunku motyla w chińskiej literaturze klasycznej, a także
wielowymiarowej interpretacji tego motywu poprzez śledzenie różnych epok, odmiennych kultur i indywidualnych stylów autorskich z punktu widzenia rozwoju literatury.

Celem artykułu jest analiza dwóch wierszy Marianne Moore i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, które w tekstualny sposób przetwarzają kontakty między człowiekiem a meduzami. Autor stawia tezę, że autorki, opisawszy różnorodne miejsca spotkań (woda, plaża) między zwierzętami ludzkimi i nie-ludzkimi, eksperymentują z poetyką obcości budującą poczucie nieprzystawalności do siebie tych dwóch realności. Obie poetki zapisują jednak proponują takie poetyckie formuły (porzucenia zamiaru i uważności), które liryczne persony ich wierszy przemieniają na gest świadomej rezygnacji z chęci dotyku i posiadania parzydełkowca. Choć analizowane w eseju wiersze mają antropocentryczny charakter, zapisana jest w nich postawa podważająca dynamikę dominacji, posiadania i zaznaczania swojej pozycji przez człowieka. Zdaniem autora Moore i Pawlikowska-Jasnorzewska realizują ją przez twórczą konfrontację antytetycznej materialności meduzy z niestabilną i cielesną tożsamością persony lirycznej. 

W twórczości Małgorzaty Lebdy pszczoły i inne owady pełnią kluczową rolę jako nośniki znaczeń relacyjnych i symboliczna przestrzeń spotkania między światem ludzi a światem zwierząt. Autorka, czerpiąc inspirację z własnych doświadczeń dorastania w rodzinie pszczelarskiej oraz bliskiej relacji z ojcem, kreuje literacką wizję, w której centralnym tematem staje się współzależność istot ludzkich i pozaludzkich.Pszczoły w jej poezji i prozie są nie tylko metaforą życia wspólnotowego, ale także wyrazem harmonii i współpracy w ekosystemie, który obejmuje wszystkie formy życia. Relacja bohaterów literackich z pszczołami odzwierciedla głębsze prawdy o ludzkiej egzystencji: o kruchości, potrzebie troski i współodpowiedzialności za świat natury. Owady stają się świadectwem wspólnoty życia i przypomnieniem o konieczności uznania wzajemnych powiązań, które łączą człowieka z otaczającym go światem.

Z perspektywy etnografii i etyki przyglądam się relacji ludzi i małży słodkowodnych z gatunku skójka zaostrzona (Unio tumidus). Małże są umieszczone w stechnicyzowanym środowisku  wodociągów, gdzie mają za zadanie kontrolować jakość wody przeznaczonej dla ludzi. Zastanawiam się nad tym, czy mamy do czynienia z relacjami pracy (wg kategorii opisanych przez D. Haraway) czy z wyzyskiem (w oparciu o utylitaryzm Petera Singera). Staram się umieścić te relacje międzygatunkowe w szerszym kontekście, w którym każdy gatunek ma inną wiedzę o wodzie, inne umiejętności i potrzeby obcowania z nią. To także, a może przede wszystkim, relacja między konkretnymi jednostkami zaangażowanymi w pracę z wodą. 

Wielu badaczy zajmujących się tematyką zwierząt niebędących ludźmi oraz szerzej rozumianych podmiotów nie-ludzkich zwraca uwagę na ich zdolność do oporu wobec ludzkich porządków, które są im narzucane — nawet gdy opór ten nie jest intencjonalny. Niniejszy rozdział poświęcony jest analizie materiałów terenowych z badań etnograficznych nad globalną terrarystyką, prowadzonych w latach 2021–2023 w Polsce, Tajlandii, Singapurze i Australii. Analiza wskazuje na różnorodne sposoby, w jakie bezkręgowce podważają heteronormatywne przyzwyczajenia swoich opiekunów, a także na strategie adaptacyjne wykształcane przez terrarystów, które pozwalają na włączenie queerowych ciał i zachowań bezkręgowców ramy współczesnych zachodnich norm dotyczących płci, seksualności i relacji międzyludzkich. Z drugiej strony, gdy queerowość bezkręgowców nie może zostać ukryta, strategią utrzymania heteronormy staje się alienacja podopiecznych i kapitalizowanie ich queerowości postrzeganej jako egzotyczna i przez to atrakcyjna.

Artykuł dotyczy regulacji prawnokarnych związanych z ochroną zwierząt bezkręgowych. W jego ramach omówiono przestępstwa przeciwko ochronie humanitarnej i gatunkowej zwierząt. W szczególności odniesiono się do przepisów zawartych w ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w ramach których objęto ochroną osobną kategorię bezkręgowców, jakimi są żywe głowonogi. Wskazano również luki prawne, jakie zachodzą w tym zakresie i wynikającą z nich niekonsekwencję ze strony ustawodawcy. Odrębnie omówiono również znamiona przestępstw i wykroczeń wymierzonych w ochronę zwierząt (w tym bezkręgowców) objętych ochroną gatunkową – ścisłą lub częściową (m.in. bezprawne pozbawianie ich życia, chwytanie, nabywanie, przemyt, etc.).

Few consumers are aware that the so-called seafood comes from commercial aquaculture, where lobsters, crabs or shrimps and prawns are kept in cruel conditions of crustaceans factory farming. At the same time, the sentience and neurobehaviour of crustaceans continue to pose challenges for neurobiology, comparative cognition, and ethical reflection. Knowledge about the sentience of decapods, exploited in the food and entertainment industries (pet shops, fishkeeping hobbies, aquafarming), is particularly important for contemporary animal ethics and biopolitics in the context of condemning cruel breeding practices, proposing legal protection of decapods and enforcing welfare standards. For this reason, the article presents the foundation of the sentience phenomenon, which is the ability to experience pain in selected species of crabs, crayfish and prawns. The discussed cases of pain perception seem to be representative of the entire group of farmed decapods. The conclusions resulting from the experiments indicate all decapods should be included as soon as possible in international legal acts to limit brutal forms of breeding, transporting, and slaughtering them.

Osobniki w obrębie gatunku różnie postrzegają i reagują na swoje środowisko, a każdy z nich zamieszkuje i tworzy swój własny, niepowtarzalny Umwelt. Stałe różnice w zachowaniu między osobnikami tego samego gatunku, utrzymujące się w czasie lub w różnych kontekstach, są znane w ekologii behawioralnej jako zwierzęce osobowości. Powstają one w wyniku losowych procesów zachodzących w trakcie osobniczego rozwoju oraz w wyniku przetwarzania i integrowania informacji przekazywanej od przodków oraz gromadzonej przez całe własne życie. Proponuję spojrzenie na osobowości bezkręgowców za pomocą czterech pytań Nikolaasa Tinbergena, śledząc jednak ewolucję, ontogenezę, przyczynę i funkcję wzdłuż osi czasu i przepływu informacji. Przedstawiony tu wgląd w literaturę przedmiotu ma wesprzeć przyjęcie tego powszechnego biologicznego zjawiska i używanego w jego opisie terminu.

W tej perspektywie przedstawiamy argument wysokiego szczebla przemawiający za etycznym nadzorem nad badaniami nad owadami. Istnieje realne prawdopodobieństwo, że owady są zdolne do odczuwania, a gdy istnieje realna możliwość, że zwierzę jest zdolne do odczuwania, przy podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą, mamy obowiązek wziąć pod uwagę ryzyko dla ich dobrostanu. Przedstawiamy także rekomendacje wysokiego szczebla, jak osiągnąć ten cel. Oprócz ogólnego poważnego podejścia do tej kwestii badacze mogą opracować metody oceny ryzyka dla dobrostanu owadów, a także opracować zasady i procedury podejmowania etycznych decyzji dotyczących badań nad owadami; te metody, zasady i procedury można zaadaptować z innych rodzajów badań na zwierzętach, nie będąc z nimi identycznymi.

Philosopher Peter Godfrey-Smith discusses octopuses as key figures in his reflections on non-human consciousness and intelligence. He addresses the social behaviors observed in octopus colonies as well as their capacity for emotion and communication. He also speaks about the challenges of animal protection and the limits of ethical responsibility. Godfrey-Smith emphasizes the need to develop new ways of thinking about value and the lives of non-human beings.