Współczesna debata na temat wielokulturowości rozpoczęła się na początku lat 70., ale tylko na terenie Kanady i Australii. Niepowodzenie ideologii asymilacyjnych w USA było główną przyczyną publikacji wielu prac na ten temat, który postrzegany był jako panaceum na wszelkie problemy etniczne i kulturowe. W badaniu społeczeństw Europy Zachodniej multikulturalizm jako przedmiot badań był wykorzystywany w latach 80. i 90. Ożywiona debata na temat różnorodności kulturowej świata, która rozpoczęła się na przełomie XX i XXI wieku, wygenerowała w naukach społecznych poważną i racjonalną dyskusję na temat globalnej wielości kultur i przenikania się aksjologicznie odrębnych i normatywnnych sfer społecznych.

Autorka proponuje skonstruowanie diagnozy kulturowej Polski po 1989 roku, wykorzystując antropologiczne i socjologiczne koncepcje różnorodności kulturowej, wielokulturowości i spotkania międzykulturowego. Przedstawiono wieloetapowy projekt badawczy mający na celu krytykę monokulturowej wizji Polski. Pierwszy etap omówiono szczegółowo, odwołując się do dwóch przypadków spotkania międzykulturowego: 1) rekonstrukcji historycznej, czyli spotkania z przeszłością, oraz 2) spotkania z innością, jak w międzynarodowym festiwalu muzyki ludowej. Oba typy opisano i porównano, wykorzystując teorię dramatu społecznego (spektaklu) Victora Turnera. Jedność kulturowa kultury polskiej została opisana jako oparta na kontakcie międzykulturowym i pluralizmie typów kultury.

Niniejszy artykuł poświęcony jest analizie obrazów różnorodności kulturowej, konfliktów i współistnienia narodów w realnym życiu i cyberprzestrzeni. Kultura wizualna, symbole i obrazy obecne w obu wspomnianych przestrzeniach tworzą kontekst do interpretacji i zrozumienia znaków zderzeń lub pokojowych spotkań różnych kultur narodowych. W realnej przestrzeni pogranicze mogłoby być dobrym „laboratorium” tożsamości kulturowej, etniczności i solidarności grupowej. Pierwsza część tekstu podejmuje powyższe tematy. Kolejna część koncentruje się na odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób granice między narodami i kulturami mogą być konstruowane w wirtualnej przestrzeni Internetu? Niniejsze badania stanowią jedynie wstęp do przyszłych badań nad zmianami we wzajemnym postrzeganiu kultur, które zaszły ostatnio ze względu na rolę Sieci w życiu publicznym.

Celem artykułu jest omówienie zagadnień wykluczenia i inkluzji w odniesieniu do przestrzeni miejskiej. Wykluczenie i inkluzja analizowane są jako społecznie konstruowane pojęcia. Autorzy zakładają, że sens tych pojęć zaczyna być rzeczywistością poprzez kontekst przestrzenny życia lokalnej społeczności. Tak więc znaczenia wykluczenia i inkluzji są konstruowane w procesie definiowania „normalności”, funkcjonalności, atrakcyjności przestrzeni życiowej. W artykule znajdują się odniesienia do wyników badań empirycznych, które potwierdzają złożony i niejednoznaczny — dla różnych kategorii społecznych — sposób postrzegania i definiowania zmiany społecznej. Ponadto przejawy zmiany postrzegane przez jednych jako prowadzące do inkluzji (np. rewitalizacja przestrzeni), dla innych stają się czynnikami wykluczającymi. W procesie tworzenia znaczeń przestrzeni miejskiej, jej (mniej lub bardziej) ekskluzywnego lub inkluzywnego charakteru, istotne są: znajomość miejsca, przywiązanie do miejsca, poczucie bezpieczeństwa, poczucie wpływu na dane miejsce.

Artykuł bada rzadko uświadamiany problem ksenofilii. Ksenofilia jest traktowana jako zjawisko, przeciwstawne ksenofobii, obejmujące bezkrytyczną fascynację jakąś formą alienacji. Autor starał się rozróżnić różne rodzaje ksenofilii. Zastanawia się również nad przyczynami tego zjawiska.

Celem tego artykułu jest pokazanie różnic w systemach wartości trzech sąsiadujących ze sobą narodów. W badaniu wykorzystano teorię wartości Ronalda Ingleharta, która głosi, że wraz ze wzrostem dobrobytu ludzi następuje przejście od wartości materialistycznych do postmaterialistycznych. Od 1990 roku w ramach European Values ​​Study prowadzone są badania socjologiczne w krajach trzecich w oparciu o tę teorię. Najnowsza edycja wyników badań z 2008 roku została opublikowana na Słowacji i w Czechach. Jednocześnie autorka przeprowadziła swoje badania, wykorzystując niektóre z pytań EVS. Badania dotyczyły wartości pracy, rodziny i religii. Najpierw przedstawiono systemy wartości obu społeczeństw, a następnie religię jako wartość. Analizując rodzinę jako wartość, skupiono uwagę na dwóch konkretnych kwestiach: kwestii, czy małżeństwo jest przestarzałą instytucją oraz normach moralności małżeńskiej i rodzinnej. Analiza uwypukliła podobieństwa i różnice każdej z wartości istniejących w świadomości trzech sąsiadujących ze sobą narodów.

Celem artykułu jest zbadanie zróżnicowania kulturowego społeczności wiejskich województwa świętokrzyskiego, które doświadczają napływu nowych mieszkańców pochodzących z miast: suburbanistów i członków nowego ruchu osadniczego. Na podstawie indywidualnych i rodzinnych wywiadów pogłębionych z nowymi i osiadłymi mieszkańcami, a także liderami aktywności społecznej w trzech wsiach (z których dwie są zagrożone suburbanizacją, a dwie są miejscem docelowym dla nowych osadników), wyróżniono cztery typy kulturowe. Opierają się one na wiejskim lub miejskim pochodzeniu respondentów i ich stosunku do dziedzictwa kultury ludowej. Dwa typy związane są z kategorią imigrantów:
1) podmiejski‑konsumpcyjny — reprezentowany przede wszystkim przez klasę średnią mieszkańców przedmieść, utrzymujący nadal silne związki zawodowe i edukacyjne z metropoliami, nastawiony na osiągnięcie sukcesu w gospodarce rynkowej;
2) alternatywny — którego przedstawicielami są przede wszystkim nowi osadnicy, związani z grupami kontrkulturowymi, charakteryzujący się krytycznym nastawieniem do nowoczesnego porządku kapitalistycznego i materialistycznego sposobu życia, zafascynowani tradycyjną sztuką ludową, ekologią, komunitaryzmem. Pozostałe typy kulturowe kojarzone są z tubylczymi mieszkańcami:
3) tradycyjny — kontynuujący dawny, chłopski sposób życia, typowy dla ludzi przywiązanych do tradycyjnego rolnictwa i wartości chrześcijańskich, słabo zintegrowany ze współczesnym rynkiem pracy i handlu; 4) modernistyczno‑materialistyczny — reprezentowany przez część ludności wiejskiej porzucającą lub wręcz odrzucającą tradycyjną gospodarkę chłopską i związane z nią wartości, nastawioną na dobrobyt, rozwój materialny i awans społeczny.

Głównym tematem mojego artykułu jest konflikt symboliczny. Zamierzam przedstawić konflikty symboliczne, które pojawiły się na terenie Góry Świętej Anny (najwyższego szczytu Wyżyny Śląskiej w Polsce) i jej okolicach w ostatnim ćwierćwieczu. Administracyjnie należy on do województwa opolskiego, powiatu strzeleckiego i gminy Leśnica i zamieszkują go Polacy, Niemcy oraz osoby identyfikujące się jako narodowość śląska. Konflikty między nimi dotyczą zazwyczaj takich miejsc jak sanktuarium (Kalwaria), muzea poświęcone lokalnej historii i zabytki. Zastosowałem teorię konfliktu Lewisa Cosera i elementy pola konfliktu etnicznego Clausa Offego.

Artykuł omawia migrację czasową, gdy kontekstowo (nie) spotyka się z kulturą, co z kolei jest widoczne w doświadczeniach migrantów. Konsekwencje (nie)spotkania z kulturą zależą od występowania i siły mechanizmów, które zakotwiczają migrantów tu i tam. Celem artykułu jest wyjaśnienie, w jaki sposób kultury przenikają się w kontekście migracji ekonomicznych. Czasowość stanowi centralną kategorię i jest omawiana w trzech kontekstach: (nie)używania języka, (nie)czasu wolnego i (nie)powrotu migrantów. Artykuł opiera się na danych badawczych i opiera się na jakościowej analizie wywiadów przeprowadzonych w ramach projektu badawczo-artystycznego „Opolskie Odyseje” realizowanego przez socjologów i artystów Uniwersytetu Opolskiego w latach 2013—2014.

Celem artykułu jest przedstawienie różnych wzorców interakcji między polską kulturą narodową a kulturą lokalną w kontekście działalności Klubów „Gazety Polskiej”. Wspomniane Kluby są stowarzyszeniami niezarejestrowanymi, które regularnie organizują wydarzenia o charakterze patriotycznym: pochody, manifestacje, dyskusje z politykami i innymi postaciami życia publicznego oraz wszelkiego rodzaju działania, których głównym celem jest promocja tygodnika „Gazeta Polska”. Od połowy 2005 roku, kiedy to rozpoczął działalność pierwszy Klub, powstało 392 stowarzyszeń, z czego 341 działa w Polsce. Autor artykułu analizuje wybrane komunikaty medialne tworzone przez członków Klubów. Artykuł koncentruje się na dokumentach dostępnych w Internecie, który jest wykorzystywany jako główne narzędzie w procesie popularyzacji działalności Klubów. Przedmiotem analizy jest zatem wybrana treść stron internetowych, na którą składają się zapowiedzi spotkań, a także relacje z nich, artykuły i krótkie teksty tworzone przez członków. Wszystkie teksty poświęcone są upamiętnieniu wydarzeń historycznych. Materiał uzupełniono danymi zebranymi przez autora w trakcie badań terenowych. Teoretyczne ramy rozważań wpisują się w kontekst współczesnych badań nad lokalnością, co pozwala uchwycić pewne specyfiki wynikające ze spotkania dwóch kultur: narodowej i lokalnej.

Artykuł przedstawia Maghreb z jego krajami śródziemnomorskimi jako miejsce spotkań, ułatwiające kontakty z wielkimi cywilizacjami i religiami. Spotkania kulturowe odbywały się w różnych wymiarach i kontekstach od czasów średniowiecza. Tekst zarysowuje relacje na poziomie językowym (berberyjski/arabski/francuski); porusza również wpływ muzyki andaluzyjskiej i osmańskiej na lokalne rytmy oraz specyfikę smaków kuchni tunezyjskiej, algierskiej i marokańskiej. Innym szczególnym wymiarem kultury omawianym w niniejszym dokumencie jest ten prezentowany przez osoby urodzone w Algierii o francuskich lub europejskich korzeniach, określane jako Pied‑noirs (Czarna Stopa). Ich ślady dowodzą krzyżowania się specyficznych kultur śródziemnomorskich.

Uciekając przed niebezpieczeństwami wojny, uchodźcy opuszczają swój społeczny i fizyczny świat domu. Na wygnaniu stają w obliczu trudności ekonomicznych, niepewności i wyobcowania, próbując dostosować się do nowej, często bardzo odmiennej rzeczywistości. W przypadku osób przebywających w obozach dla uchodźców sytuację wymuszonego kontaktu międzykulturowego można analizować na dwóch poziomach, w odniesieniu do: (1) interakcji między uchodźcami a członkami populacji przyjmującej, rozumianych zarówno lokalnie, jak i krajowo; (2) relacji między samymi uchodźcami w ramach powstającej społeczności obozowej, najczęściej składającej się z osób pochodzących z różnych środowisk społeczno-ekonomicznych i kulturowych. Artykuł opisuje tak zdefiniowaną sytuację kontaktu międzykulturowego, jakiej doświadczają mieszkańcy Al‑Am‛ ari, palestyńskiego obozu dla uchodźców założonego w 1949 roku w pobliżu Ramallah na Zachodnim Brzegu. Specyficzna sytuacja badanej społeczności, związana zarówno z długością wygnania, jak i faktem bycia „uchodźcami na swojej ziemi”, pozwala poruszyć kwestie rzadko podejmowane w literaturze poświęconej uchodźcom, tj. kosmopolityczny aspekt kondycji uchodźczej oraz kształtowanie się hybrydycznej tożsamości obozowej.

Kuchnia (górno)śląska jest obszarem badawczym, w którym demonstruje się wzajemną przenikalność kultur kulinarnych. Typologia podstawowych pojęć analitycznych przeciwstawiających popularne praktyki oficjalnej kuchni normatywnej. Praktyka kulinarna jest sprowadzona do triadycznej struktury składającej się z (a) składników, (b) procedur i (c) funkcji w szerszym kontekście posiłku. Oznaczenie kulturowe można udowodnić dla każdego z tych elementów. Jako odejście wybrano oficjalnie uznane elementy kuchni śląskiej, które pojawiają się jednak również w innych kuchniach. Niemniej jednak specyfika wydaje się raczej ogólną strukturą uroczystej kolacji, która jest postrzegana w tym obszarze jako wyraźnie śląska. Jest to jednak bardziej regionalna/etniczna odrębność niż czysto kulinarna.

In sociological theory, there are several concepts in which it is possible to look for the impact of education on transmission of poverty and social inequality. We would like to point to educational system as integral and major part of the reproduction of society. The article shows how education largely affects the life chances and participation of the individual in society, which is closely related to unemployment and poverty. In sociological theories we can meet with several authors that respond to the question why society and social structure are reproduced from one generation to another. The article deals with education as an important factor of intergenerational reproduction of poverty. Based on significant authors dealing with these issues, such as Louis Althusser, Melvin Kohn, Pierre Bourdieu, Basil Bernstein and John Goldthorpe, the article aims at highlighting the idea that the strongest defence against the reproduction of poverty is education.