Autorka przekonuje, wykorzystując doniesienia z badań i opisane w literaturze modele funkcjonowania wiedzy językowej i logicznej w umyśle człowieka, że w praktyce logopedycznej warto uwzględnić naturalną, wrodzoną wiedzę, która umożliwia rozumienie reguł językowych i budowanie struktury języka. Ten rodzaj wiedzy określa kompetencją logiczno-językową i wskazuje, że jej sprawnością, możliwą do wykorzystania w praktyce logopedycznej, jest wnioskowanie przez analogię o związkach formy i treści między wyrazami/formami wyrazów. Jest to sprawność, która rozwija się i kształtuje pod wpływem zdolności poznawczych oraz doświadczeń językowych. Z pewnością jest cechą indywidualną każdego człowieka, chociaż naturalna logika i cechy leksykalno-gramatyczne wyznaczają obszary podstawowych umiejętności.

Jedną z najczęstszych przyczyn trudności w funkcjonowaniu społecznym i komunikowaniu się osób w wieku senioralnym jest, obok degeneracji układu nerwowego, uszkodzenie słuchu. Celem przedstawionych w artykule badań było wyodrębnienie na podstawie literatury, a następnie sklasyfikowanie czynników, które mają wpływ na funkcjonowanie w społeczeństwie i komunikowanie się osób po 60. roku życia z uszkodzeniem słuchu. Czynniki sklasyfikowano według Uriego Bronfenbrennera schematu bioekologicznego rozwoju człowieka. Pozwoliło to na ukazanie złożonych, wielowektorowych interakcji czynników, które w różnym stopniu wpływają na życie i funkcjonowanie społeczne osób starszych w szerokiej perspektywie uwarunkowań zdrowotnych, rodzinnych, społecznych czy prawno-organizacyjno-cywilizacyjnych.

Monitorowanie słuchu jest ważnym elementem opieki zdrowotnej u dzieci i warunkiem ich prawidłowego rozwoju. Uszkodzenie słuchu, nawet niewielkiego stopnia, utrudnia bądź uniemożliwia dziecku dostęp do informacji dźwiękowych. W konsekwencji może mieć negatywny wpływ na nabywanie przez dziecko zdolności lingwistycznych i edukacyjnych oraz rozwój społeczny i emocjonalny. Program badań przesiewowych wśród dzieci rozpoczynających naukę wczesnoszkolną może zmniejszyć niepożądane konsekwencje późnego rozpoznania ubytku słuchu. W artykule przedstawiono wyniki badań przesiewowych słuchu w grupie 2364 dzieci z gmin wiejskich na terenie województwa śląskiego. Wykazano, że problemy ze słuchem są powszechne w tej grupie wiekowej, co potwierdza konieczność prowadzenia badań przesiewowych słuchu i doskonalenia opieki zdrowotnej w tym zakresie. Diagnozowanie zaburzeń słuchu u dzieci jest problemem interdyscyplinarnym, wymagającym współpracy środowisk medycznych, ale także nauczycieli i rodziców.

W artykule podjęto kwestię sposobu trzymania narzędzia graficznego przez dzieci w wieku 7–13 lat. Na potrzeby niniejszego opracowania wykorzystano wyniki badań zrealizowanych z zastosowaniem dwu autorskich narzędzi diagnostycznych: Profilu sprawności grafomotorycznych (PSG) i Skali oceny sprawności grafomotorycznych (SOSG). Badania empiryczne z zastosowaniem PSG zostały przeprowadzone przez autorki artykułu w 300-osobowej grupie uczniów klas I–VI szkoły podstawowej, natomiast badania z zastosowaniem SOSG zostały zrealizowane w 975-osobowej grupie uczniów klas I–VI przez przeszkolonych diagnostów w ramach normalizacji narzędzia w Pracowni Testów Psychologicznych i Pedagogicznych w Gdańsku. Na poszczególnych poziomach edukacji odsetek uczniów, którzy opanowali właściwy chwyt narzędzia, był zróżnicowany (od 51% do 66%), a odsetek uczniów zachowujących właściwą odległość palców od końcówki piszącej wynosił od 54% do 80%.

Współcześnie uważa się, że dysleksja to specyficzne zaburzenie w uczeniu się o podłożu neurobiologicznym. Charakteryzuje się trudnościami w adekwatnym i/lub płynnym rozpoznawaniu słów oraz słabymi zdolnościami dekodowania (czytania) i poprawnego pisania. Trudności te są zazwyczaj wynikiem deficytu fonologicznego aspektu języka (Bogdanowicz 2017). Celem artykułu jest zaprezentowanie rodzimych i zagranicznych naukowych analiz, które ukazują interakcję pomiędzy dysleksją i dwujęzycznością. Rekonesans po polskim piśmiennictwie naukowym wykazał, że powiązanie wielojęzyczności i dysleksji jest niedostatecznie opisane. Publikacje zagraniczne wybrano kierując się subiektywną oceną ich wartości aplikacyjnej dla procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Przywołane analizy pogrupowano tematycznie zgodnie z kryterium przyczynowo-objawowym, by w ten sposób ukazać charakterystykę funkcjonowania językowego dwujęzycznych osób z dysleksją. Autorzy pragną zwrócić uwagę logopedów-praktyków i teoretyków na konieczność podejmowania badań nad dysleksją w warunkach dwujęzyczności polsko-obcej, co umożliwiłoby wdrażanie właściwego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

W artykule podjęto próbę usystematyzowania współczesnej wiedzy naukowej dotyczącej problematyki diagnozowania skróconego wędzidełka języka. Autorki dokonały szerokiego przeglądu anglojęzycznego piśmiennictwa w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania nurtujące logo­pedów praktyków w codziennej pracy (z przeglądu literatury wykluczono case-study oraz publikacje o niskim poziomie dowodu naukowego). Analiza wykazała, jak wiele niezwykle ważnych pytań pozostaje bez odpowiedzi i jak mało mamy potwierdzonych naukowo informacji, które można wykorzystać w postępowaniu zgodnie z zasadami praktyki opartej na dowodach (evidence-based practice).

Poniższy artykuł to studium przypadku dziecka leczonego metodą ortotropii i jednocześnie stymulowanego funkcjonalnie w trakcie terapii logopedycznej. W części pierwszej autorka przedstawiła założenia ortotropii w odniesieniu do ortodoncji oraz zaznaczyła, jakie elementy terapii logopedycznej powinny wspierać działania prowadzone przez lekarza ortodontę. W części drugiej badaczka omówiła metodologię i przebieg badania, spisała przeprowadzanie diagnozy i terapii pacjenta oraz przedstawiła swoje wnioski.

Artykuł analizuje wpływ zaburzeń motoryki na rozwój mowy u dzieci, podkreślając współzależność motoryki dużej, małej i oralnej. Przedstawia kamienie milowe rozwoju od niemowlęctwa do wieku szkolnego, zaktualizowane standardy Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) oraz Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP), jak i Monachijską Funkcjonalną Diagnostykę Rozwojową (MFDR), akcentując wczesną identyfikację opóźnień (Zubler et al., 2022; Fritz et al., 1994). Omówiono, jak zaburzenia motoryczne, zwłaszcza dyspraksję (ICD-11: F82), zakłócają artykulację, fonację i komunikację poprzez deficyty przetwarzania sensoryczno-motorycznego, zalecając interdyscyplinarną terapię łączącą logopedię, fizjoterapię i integrację sensoryczną dla osiągania efektów terapeutycznych.