PR 2024 nr 3 cały numer

-

Rozwój platform streamingowych spowodował gwałtowny wzrost zapotrzebowania na dużą liczbę opisów filmów. Jednocześnie tworzenie tego typu tekstów odbywa się w ramach rygorystycznych ograniczeń licencyjnych oraz wymogów prawa autorskiego. W rezultacie platformy streamingowe są zmuszone do opracowywania własnych opisów, odmiennych od materiałów autorskich wykorzystywanych w dystrybucji kinowej. Artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, na ile skutecznie sztuczna inteligencja radzi sobie z tworzeniem jednej z gatunkowych odmian opisu fimowego, jaką jest logline – z uwzględnieniem jego miejsca i roli w systemie komunikacji streamingowej oraz jego podstawowych cech gatunkowych.

Autor analizuje formaty i procesy medialne, które sugerują przejście od racjonalno-dyskursywnego paradygmatu percepcji tekstu do paradygmatu cielesno-doświadczeniowego, w którym znaczenia są nie tylko konstruowane, ale także doświadczane sensorycznie. Wraz z rozwojem nowe media rozszerzają swoją funkcjonalność i podążają w stronę sensualności oraz substytucji kontaktu fizycznego. Na przykładzie gatunków ASMR i Oddly Satisfying, autor opisuje włączenie różnych kanałów sensorycznych do produktów medialnych, synkretyzm i dehierarchizację sensorów, a także analizuje koncepcje wizualności haptycznej, taktylnej estetyki mediów, sensorycznego tekstu medialnego oraz technik tworzenia filmików haptycznych.

Analiza tekstów medialnych i współczesnych słowników neologicznych wskazuje na istotny wpływ nowo powstałych dyskursów — komputerowego, sieciowego, ezoterycznego, reklamowego, ekonomicznego, psychologicznego i in. — na neologię języka rosyjskiego. Artykuł omawia wpływ "nowych" dyskursów na powstawanie, utrwalanie się i funkcjonowanie współczesnej rosyjskiej frazeologii neologicznej na materiale tekstów medialnych. Media i internet odgrywają kluczową rolę w rozprzestrzenianiu się neofrazemów z wąskich sfer subkulturowych do mowy masowej oraz w podtrzymywaniu komunikacji w obrębie konkretnych dyskursów i subkultur.

Autorka analizuje medialny obraz relacji rodzimowierców i Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej (RCP) przez pryzmat opozycji Swój-Obcy. RCP przedstawia rodzimowierstwo jako „pseudoreligię”, sztuczny twór i zagrożenie dla rosyjskiego bezpieczeństwa duchowego, stosując metafory choroby i obcej dywersji. Z kolei rodzimowiercy ukazują Cerkiew jako obcą siłę, która narzuciła chrześcijaństwo przemocą, stłumiła autentyczne tradycje słowiańskie i zniszczyła rodzimą wiedzę duchową. Analiza ujawnia wspólne strategie dyskursywne stosowane przez obie strony, w tym demonizację przeciwnika, konstruowanie alternatywnych narracji historycznych, selektywne wykorzystanie źródeł oraz roszczenia do wyłącznej prawdy. Obie grupy rywalizują o prawo do definiowania autentycznej rosyjskiej duchowości i tożsamości narodowej w postsowieckiej Rosji. Badanie pokazuje, jak opozycja Swój-Obcy funkcjonuje jako kluczowy mechanizm konstruowania tożsamości grupowej i mobilizacji zwolenników w cyfrowym środowisku medialnym.

Artykuł przedstawia jakościową analizę funkcjonowania polskiego memu internetowego w rosyjskojęzycznej przestrzeni sieciowej (Runecie) w perspektywie kulturowo-językoznawczej. Badanie obejmuje treści wizualne i tekstowe, remiksy, trendy oraz recepcję w mediach społecznościowych i przestrzeni komercyjnej. Wyniki wskazują, że mem ulega adaptacjom, przenika do różnych dyskursów i praktyk codziennych, a jego viralizacja zależy od humoru, prostoty i transkulturowej podatności. Zjawisko to ilustruje mechanizmy transformacji współczesnego e-folkloru.

Memy internetowe stanowią ważną formę współczesnej komunikacji medialnej, szczególnie w kontekście napięć międzynarodowych i transnarodowej wymiany symboli. Niniejsze badanie koncentruje się na humorze wizualnym i werbalnym jako sposobie wyrażania kodów kulturowych, stanowisk politycznych i nastrojów w rosyjsko-czeskim kontekście medialnym. Analiza opiera się na współczesnych memach krążących w mediach społecznościowych i bada, jak konstruują one obrazy Rosji, „Zachodu” i „Innego”, a także jak memy funkcjonują jako formy symbolicznego oporu, satyry i refleksji międzykulturowej.

Artykuł analizuje strategie mowy nienawiści w rosyjskojęzycznych memach internetowych dotyczących Ukrainy w kontekście wojny hybrydowej. Badanie obejmuje korpus 100 memów z okresu luty-lipiec 2025 roku, wyekscerpowanych z serwisu Pikabu i analizowanych przy użyciu sześciostopniowej skali intensywności mowy nienawiści Babaka Bahadora. Badaniu poddano zarówno warstwę tekstową, jak i ikoniczną memów. Wyniki pokazują, że ponad połowa analizowanych jednostek wykorzystuje łagodniejsze formy mowy nienawiści (poziom wczesnego ostrzegania), podczas gdy jedna czwarta stosuje bardziej radykalne formy poprzez strategie dehumanizacji i demonizacji. Głównym celem ataków jest prezydent Ukrainy, następnie Ukraina jako państwo oraz Ukraińcy jako naród. Kluczowymi mechanizmami stosowanymi w warstwie tekstowej są ironia i sarkazm, natomiast elementy wizualne wykorzystują kolaże o wydźwięku negatywnym, parodię, animalizację i manipulację fizjonomią.

Celem artykułu jest wskazanie powiązań intertekstualnych pierwszej jednoaktówki Antona Czechowa z twórczością Fiodora Dostojewskiego. Dramat Przy wielkiej drodze zostaje uznany za celową, ironiczną odpowiedź na twórczość autora Zbrodni i kary. W artykule wykazano, że Czechow stosuje parodię i dekonstruuje wielkie idee, przekształcając mroczny psychologizm swojego poprzednika w obraz ludzkiej słabości oraz codziennego absurdu. Główne postaci dramatu (Mierik, Borcow) stanowią uproszczone wcielenia bohaterów powieści Dostojewskiego: pozbawione są ich duchowej głębi i racjonalnych motywacji. W artykule zwrócono także uwagę na rolę dialogu Czechowa z Dostojewskim. Analizowana etiuda jest istotnym elementem kształtowania się autorskiej poetyki dramatopisarza.

Artykuł analizuje twórczość rosyjsko-izraelskiej poetki Rity Kogan, przedstawicielki pokolenia 1,5. Jej poezja stanowi ilustrację procesu kształtowania się tożsamości migracyjnej. Analiza opiera się na perspektywie psychodynamiczno-rozwojowej (Sigmund Freud, Melanie Klein, Karen Horney, Erik Erikson), która pozwala ujmować adaptację migracyjną jako złożony proces integracji doświadczeń w warunkach kryzysu tożsamości oraz wypracowywania strategii radzenia sobie ze stresem migracyjnym. Punktem wyjścia jest koncepcja dyfuzji tożsamości, rozumianej jako stan dezorientacji i niepewności w nowym środowisku, wywołany przez czynniki psychokulturowe destabilizujące poczucie własnego „ja”. Poezja Kogan zostaje ukazana jako przestrzeń eksperymentowania z tożsamością, umożliwiająca konstruktywne przepracowanie emocji i wewnętrznych konfliktów. Jej utwory pokazują, że kryzys tożsamości nie prowadzi do rozpaczy, lecz dzięki narracji i autorefleksji staje się impulsem do integracji tożsamości oraz rozwijania zdolności do świadomego kształtowania własnego życia.

W artykule podjęto próbę określenia kompozycyjno-stylistycznej roli słów wyróżnionych kursywą w autobiograficznej powieści Diny Rubiny Одинокий пишущий человек (Samotny piszący człowiek). Została ona poświęcona twórczemu procesowi pisarki. W powieści kształtuje się opozycja „ja-narrator”, która uwidacznia wewnętrzny i zewnętrzny dialogizm. Za pośrednictwem wyróżnienia tekstu kursywą narracja osiąga rytm i dynamikę, co przyczynia się do ujawnienia ironii i samorefleksji autora.

Autorka artykułu prezentuje ewolucję przekładu maszynowego oraz stawia pytanie o możliwość zastąpienia człowieka przez nowoczesne technologie w pracy nad tłumaczeniem tekstu literackiego. Przeprowadza w tym celu eksperyment polegający na tłumaczeniu rosyjskiej bajki, której sens opiera się na grze rodzajami gramatycznymi, co stanowi szczególne wyzwanie dla algorytmów. Porównanie efektów pracy popularnych translatorów, takich jak Google Translate i DeepL, z wynikami studentów oraz możliwościami Chat GPT ukazuje ogromny postęp w dziedzinie sztucznej inteligencji. Choć tradycyjne narzędzia automatyczne zawodzą w starciu z kontekstem i metaforą, Chat GPT wykazuje się dużą wrażliwością na niuanse językowe, dorównując niektórym tłumaczom-ludziom. Ostateczne wnioski sugerują, że choć technologia staje się potężnym wsparciem, intuicja i wyczucie profesjonalisty wciąż pozostają kluczowe dla zachowania pełni spójności artystycznej tekstu.

Artykuł poświęcony jest problemom przekładu rosyjskiej leksemy бултых — synkretycznej jednostki językowej funkcjonującej jednocześnie jako onomatopeja i czasownik trybu ultramgnieniowego. Na podstawie kontekstualizowanego korpusu wyekscerpowanego z Narodowego Korpusu Języka Rosyjskiego przeanalizowano 102 przykłady użycia tej jednostki, oceniając jakość tłumaczeń generowanych przez systemy neuronowego przekładu maszynowego Google Translate i DeepL.

Główne cele badania obejmują: (1) analizę struktury semantycznej i morfosyntaktycznej leksemu бултых; (2) klasyfikację najczęstszych błędów popełnianych przez automatyczne translatory; (3) wskazanie kluczowych czynników decydujących o wyborze ekwiwalentu w zależności od funkcji jednostki w tekście; (4) zaproponowanie adekwatnych odpowiedników w języku hiszpańskim.

Wyniki badania wskazują, że automatyczne systemy tłumaczenia maszynowego mają poważne ograniczenia w zakresie przetwarzania kulturowo nacechowanych zjawisk leksykalnych. Podkreśla to konieczność przeprowadzenia szczegółowej analizy semantyczno-aktantowej jako podstawy trafnych decyzji translatorskich.

PR 2024 nr 3 NOTY