Ryby są specyficznymi zwierzętami: ze względu na odmienne środowisko życia i sposób komunikacji mamy z nimi bardzo ograniczony kontakt. Dlatego też w mniejszym stopniu niż ssaki, czy nawet ptaki, budzą nasze współczucie. Niekiedy kwestionowana jest nawet ich zdolność do odczuwania bólu i cierpienia. Jest to bardzo istotne, ponieważ bycie istotami odczuwającymi jest z zasadzie jedyna podstawą nadania rybom statusu moralnego. Chroni je wówczas przede wszystkim zasada przeciw okrucieństwu. 

Ryby nie są ani podmiotami życia, ani osobami pozaludzkimi. Są objęte ochroną według zasady równego rozważenia interesów, ale jednocześnie uważane za przykład istot zastępowalnych. Dużo gorzej, lub w ogóle, nie chroni ich prawo dotyczące na przykład warunków transportu i uboju. Opinia publiczna także nie rzadko staje w obronie ryb, gdyż mało kto wie chociażby o hodowlach ryb i warunkach w nich panujących. Dlatego ważne jest zwracanie uwagi na cierpienie i potrzebę ochrony także i tych zwierząt.

Fish can be considered from two perspectives: instrumental and ethical. The instrumental approach views fish as economic resources to be exploited in fisheries and aquaculture, as well as vital elements of ecosystems that play a key role in maintaining biological balance. From this standpoint, fish possess instrumental value. The ethical perspective, by contrast, emphasizes the ability of fish to feel pain, recognizing them as sentient beings with moral status. The article examines neurobiological and behavioral evidence suggesting that fish have pain receptors (nociceptors), display protective responses to harmful stimuli, and learn to avoid painful situations – indicating a basic form of consciousness and the capacity for subjective experiences of pleasure and pain. The article also considers the arguments of skeptics, who contend that fish lack sufficiently developed brain structures, such as the neocortex, which are thought to be necessary for the conscious experience of pain. From this viewpoint, the behaviors exhibited by fish may be attributed to nociceptive reflexes rather than to a conscious experience of suffering.

Niniejszy artykuł omawia koncepcję produkcji mięsa, w tym ryb, techniką pozaustrojową (mięso in vitro, mięso komórkowe) jako potencjalnej metody mogącej ograniczyć docelowo cierpienie zwierząt w obliczu rosnącego zapotrzebowania na produkty żywnościowe, w tym również pochodzenia wodnego. Pierwsze produkty mięsa drobiowego otrzymywanego w ten sposób uzyskały autoryzację w Singapurze i Stanach Zjednoczonych. W najbliższych latach spodziewana jest dalsza ekspansja produkcji mięsa komórkowego, również na rynku europejskich, w przypadku uzyskania pozytywnej oceny Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. Artykuł omawia także potencjalne korzyści środowiskowe i dla zdrowia publicznego, mogące wynikać z wykorzystania metod in vitro do otrzymywania różnego typu mięsa spożywczego. Wskazane zostają też najważniejsze ograniczenia i bariery na drodze do komercjalizacji takich produktów.

Celem artykułu jest zastosowanie socjologicznej koncepcji współczynnika humanistycznego Floriana Znanieckiego do badania różnych typów wartościowania (rynkowego, estetycznego, kulinarnego) tuńczyka błękitnopłetwego. Pytanie o to jakie wartości przypisują mu ludzie to pytanie o stanowiący ich podstawę ład aksjonormatywny, wzory kultury, wzory działań społecznych, systemy ideologiczne. Pierwszym obszarem badawczym jest kultura antyczna i występujące w niej sposoby wartościowania tuńczyka błękitnopłetwego. Drugi obszar to kapitalizm, w którym na plan pierwszy wysuwa się jego wysoka wartość rynkowa. Spojrzenie z perspektywy znaczenia i konsumpcji tuńczyka błekitnopłetwego pozwala odsłonić wiele dylematów, przed którymi staje współczesne społeczeństwo.

W 1847 roku założono w Anglii pierwsze na świecie Towarzystwo Wegetariańskie. Zgodnie z deklaracją programową jego członkom nie wolno było spożywać mięsa, drobiu oraz ryb. O ile zjadanie produktów odzwierzęcych pozostawiono swobodnej decyzji członkom Towarzystwa, o tyle odmowa spożycia mięsa, zgodnie z tzw. zasadą 3Fs (flesh, fowl, fish) została uznana za konieczny i niepodważalny warunek przynależności do organizacji, a tym samym bycia wegetarianinem. Kto chciał nim więc być, musiał także wyrzec się ryb. Zakaz ich konsumpcji wywołał liczne debaty i polemiki, a poziom jego społecznej nieakceptacji przekraczał wszystko to, co dotyczyło zakazu spożycia mięsa czerwonego i białego. Działo się tak dlatego, że ryby cieszyły się szczególnym statusem w religii i kulturze. Dlaczegóż chrześcijanin nie miałby spożywać ryb, skoro sam Chrystus się nimi posilał? Wegetarianie bronili swych moralnych wyborów i uzasadniali zakaz spożywania ryb odwołując się do argumentów teologicznych, etycznych, zdrowotno-higienicznych oraz estetycznych. Artykuł przedstawia wszystkie te argumenty i omawia szczegółowe racje, które XIX-wieczni wegetarianie sformułowali na rzecz odmowy zjadania tych pięknych i wrażliwych stworzeń.

Water disasters pose significant risks to wildlife, livestock, and companion animals. While training programs are available for zootechnicians and veterinarians in the Global South and the Anti­podes, Europe currently lacks such initiatives and is facing events unknown to previous generations due to climate change and anthropogenic factors. This study analyzed traditional and social media platforms in Greece (September 2023), Poland, and Germany (August 2022 and early 2024), focusing on mentions of flooding, water quality, and dead fish. Tools such as Brand24, Google Trends, and observations by epizootiologists were employed for the analysis. The results highlighted the importance of social media in identifying the biological causes of the Oder disaster while also emphasizing the spread of misinformation. In Greece, the economic impact of the floods was the dominant topic, with little attention paid to ecological concerns. Mitigating ecological disasters requires effective media monitoring and crisis communication, early warnings, and collaboration with civic groups (e.g., anglers).

Celem artykułu jest ukazanie współczesnego wędkarstwa jako nieuzasadnionego głodem kulturowego archaizmu, okupionego cierpieniem wodnych kręgowców jakimi są ryby. Wędkarstwo to okrucieństwo ukrywane pod pozorami sportu, rekreacji, relaksu. To atawistyczna zabawa w łapanie, zamęczanie i zabijanie ryb, które według współczesnej wiedzy naukowej są zwierzętami sensytywnymi, świadomymi, inteligentnymi i ze względu na obecność receptorów bólowych zdolnymi do odczuwania cierpienia. Artykuł zawiera opis praktyki wędkowania oraz etyczną ocenę tego procederu.

Artykuł stanowi szkicowy zarys aktualnego stanu wiedzy o tym aspekcie doznaniowości i życia wewnętrznego ryb, który wciąż zbyt rzadko jest uwzględniany – generowania wrażeń bólowych, stanów afektywnych i doświadczeń emocjonalnych. Aby wnioskować o możliwości odczuwania przez ryby emocji, należy w pierwszej kolejności udzielić odpowiedzi na pytania o prostsze treści, cechujące rybi system poznawczy: czy ryby są w stanie generować szczególny typ wrażeń fizjologicznych, jakimi są wrażenia bólowe (nocycepty) oraz czy ryby dysponują prostymi stanami afektywnymi – strachem bądź niepokojem – które skorelowane są z odczuwaniem bólu. Rudymentarność tych kwestii wynika z założenia, że najprostsze reakcje behawioralne i wrażenia poznawcze są uznawane za konieczny warunek zdolności konstruowania bardziej złożonych struktur poznawczych, jak doświadczenia sensomotoryczne, reprezentacje mentalne i stany emocjonalne. Zdolność odczuwania bólu i skorelowaną z nim zdolność przeżywania negatywnych afektów, jak strach czy niepokój, można uznać za wskaźniki posiadania przez gatunek nie tylko fizjologicznych potrzeb, ale także mentalnych preferencji. Tym samym zdolność odczuwania bólu, strachu i niepokoju można traktować jako predyktor elastyczności poznawczo-behawioralnej i względnej kontroli poznawczej u ryb.

Pozytywna odpowiedź na pytania odczuwanie bólu i strachu stanowi punkt wyjścia dla dalszych analiz nad systemem poznawczym i neurobehawiorem ryb. W pierwszej części tekstu rozważam fizjologiczną zdolność odczuwania bólu przez ryby. W drugiej części tekstu analizuję zjawisko konstruowania negatywnych stanów afektywnych na podstawie neurofizjologicznych i poznawczych elementów składowych doświadczenia strachu. Proponuję stanowisko kompromisowe pomiędzy zwolennikami emocji podstawowych u zwierząt i zwolennikami theory of constructed emotions. Przedstawiam, na czym zatem polega odmienność afektywnego doświadczenia od typowo poznawczych perceptów i jakie są podstawowe funkcje doświadczenia strachu u zwierząt. Całość podsumowana jest uwagami końcowymi, które stanowią zachętę do dyskusji nad społecznymi, etycznymi i prawnymi konsekwencjami, jakie wynikają z intensywnej doznaniowości i bogactwa krajobrazu mentalnego ryb.

W artykule zaproponowano nowe kryterium oceny zdolności zwierzęcia do cierpienia, skupiając się na kryteriach psychologicznych, w szczególności uczeniu się unikania. To kryterium może umożliwić bardziej kompleksową ocenę cierpienia u różnych gatunków i w różnych sytuacjach. Teoria poziomów integracji wyjaśnia rozwój zachowań unikania i przedstawia prawdopodobny próg poznawczy dla cierpienia u zwierząt. Zwierzęta zdolne do uczenia się unikania są bardziej narażone na cierpienie, ponieważ takie zachowanie wymaga zdolności do tworzenia skojarzeń między bodźcami a działaniami i przewidywania przyszłych zdarzeń, co może prowadzić do awersyjnych stanów emocjonalnych. Proponowane kryterium oferuje obiektywny sposób oceny cierpienia bez polegania na niejednoznacznych terminach, takich jak „świadomość” lub „odczuwanie”, dzięki czemu zapewnia ono szerszą, dokładniejszą metodę oceny.

W niniejszym artykule autorka analizuje trwający ponad dekadę (2010-2023) proces sądowy o humanitarną ochronę karpi, który można uznać za przełomowy dla ochrony ryb i, pośrednio, również innych zwierząt w Polsce. Przyniósł on dziewięć różnych rozstrzygnięć prokuratorów i sądów, w tym dwa orzeczenia Sądu Najwyższego. Autorka poszukuje odpowiedzi na pytanie, dlaczego proces ten trwał tak długo i dlaczego wiązał się z tak radykalnie odmiennymi ocenami ze strony wymiaru sprawiedliwości. W tym celu autorka odnosi się do teorii trudnych przypadków orzeczniczych (tzw. hard cases) i wprowadza na podstawie omawianej sprawy pojęcie „ukrytego hard case’u”, tzn. sytuacji, w której wymiar sprawiedliwości poprzez swoje uwikłanie w dany kontekst społeczno-kulturowy – w tym przypadku związany z praktykami powodującymi cierpienie zwierząt – ma trudności w poprawnym zastosowaniu przepisów, które co do zasady są jasne, a ich prawidłowe zrozumienie jest możliwe w ramach standardowych metod wykładni prawa. Autorka argumentuje, że nazwanie i uwzględnianie ukrytych hard case’ów w sprawach dotyczących zwierząt jest koniecznym krokiem do właściwego stosowania prawa ochrony zwierząt. Artykuł stanowi studium na pograniczu prawa, kultury i ochrony zwierząt, które może inspirować do dalszych badań nad tym, jak osobiste i społeczne uprzedzenia wobec zwierząt mogą wpływać na orzecznictwo, a także na kształtowanie przepisów chroniących przedstawicieli poszczególnych gatunków zwierząt pozaludzkich.