Słowo wstępne: od redakcji

Już we wczesnej twórczości Bertolta Brechta zaznacza się pewna ambiwalencja, którą z dużym prawdopodobieństwem można uznać za rodzaj strategii: młody Brecht uciekał się do niej, by publikować w wybranych przez siebie mediach. Pisarz pozostał jej wierny do końca. Ambiwalencja charakteryzuje także powstałe w 1953 roku Elegie bukowskie, dla których tło stanowi powstanie wschodnioniemieckich robotników z 17 czerwca 1953 r., brutalnie spacyfikowane przez armię sowiecką. W obliczu tych wydarzeń Brecht musiał
działać w sposób strategiczny: z jednej strony zawdzięczał wiele państwu wschodnioniemieckiemu, z drugiej strony aż nazbyt dobrze wiedział, iż w systemie totalitarnym represjonowana jest także twórczość artystyczna. Projektując obraz otoczonego murem kwietnego ogrodu, będącego symbolem NRD, spełniającego w zależności od punktu widzenia różnorakie funkcje, Brecht wprowadza do swojej twórczości motyw muru, i to osiem lat wcześniej, zanim ten faktycznie powstanie

Przedmiotem artykułu jest figura pantery, zaczerpnięta z wiersza Rilkego, do której odnosi się esej Pantherzeit [Czas pantery] Marici Bodrožić o lockdownie, spowodowanym pierwszą falą koronowirusa wiosną 2020 roku. Posiłkując się metodologią Cultural Animal Studies, autorka artykułu formułuje następujące pytanie: w jaki sposób relacje między człowiekiem a zwierzęciem mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia sytuacji wyjątkowych oraz kryzysowych, w tym pandemii koronawirusa. Analiza eseju odnosi się do trzech kwestii: kontekstualizacji, historycyzacji oraz poetyzacji postaci pantery. Wynika z niej, iż interpretacja relacji między zwierzęciem a człowiekiem, wykraczająca poza typowy, antropocentryczny rodzaj lektury, może skutkować wytworzeniem nowych modeli autoprezentacji, tożsamości oraz przewartościowaniem stosunku do życia.

Reakcją na obecną pandemię jest pojawienie się we współczesnej literaturze austriackiej powieści podejmujących temat wywołanego nią kryzysu. Niniejszy artykuł stanowi analizę literackich i estetycznych podejść do obecnej pandemii oraz wynikających z niej kryzysów. Przedmiotem analizy są powieści So ist die Welt geworden Marlene Streeruwitz, Quarantäne Marii Jelenko oraz Corona 2021. Beginn einer neuen Welt Petera Zimmermanna. Artykuł jest również próbą odpowiedzi na pytanie, jak odbierane są ograniczenia w życiu publicznym i w jakim stopniu literackie przedstawienia kryzysów mają potencjał transformacyjny.

W artykule podjęto próbę dokonania przeglądu nowych motywów, bohaterów i koncepcji w utworach literackich pomyślanych jako estetyczne reprezentacje różnych modeli społecznego wycofania się i izolacji. Celem naświetlenia kontekstu społecznego zostały przedstawione style życia i trendy, które pojawiły się na przełomie XX i XXI wieku (homing, cocooning, syndrom hikikomori) i interpretowane są jako kontrprojekty wobec zmian społecznych wywołanych przez globalizację i cyfryzację.

Autor artykułu bada zjawisko literatury o wysokim stopniu ograniczenia, takiej jak palindromy, anagramy czy lipogramy. Podczas gdy tego typu teksty są często odrzucane, ponieważ traktuje się je jako literackie igraszki, autor wskazuje na ich bliskość względem praktyk eksperymentalnych. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku przedmioty poznania naukowego wyłaniają się dopiero wskutek manipulacji. W tym kontekście literatura ograniczenia jest odczytywana jako literatura mniejsza w sensie Deleuze’a i Guattariego: stosowane przez nią mechanizmy limitacji wywołują u jej twórców efekt obcości, doprowadzając tym samym do podważenia językowych automatyzmów. Dopiero wytyczenie ścisłych granic pozwala ujawnić się nowym możliwościom języka oraz otworzyć nowe przestrzenie poznania, co ilustruje przykład umieszczony w zakończeniu artykułu.

Celem artykułu jest przedstawienie i omówienie ograniczeń w zakresie pejoratywów występujących na różnych płaszczyznach, co stanowi podstawę ciągłego poszerzania zakresu rozważań, począwszy od rozgraniczeń na poziomie paradygmatycznym (na podstawie struktury znaczeniowej i osobliwości leksykalnych), przez rozgraniczenie na poziomie pragmalingwistycznym (delimitacje między agresywnymi aktami mowy, intencjami), aż po rozróżnienie terminów „agresja słowna” i „przemoc słowna”. Podstawę empiryczną stanowią pisemne i ustne ankiety przeprowadzone wśród 700 wiedeńczyków w latach 2006–2008 i 2014–2016, a zastosowane metody to analiza składowa / analiza komponentów, analiza leksykalno-semantyczna, analizy: opisowa i kontekstowa.

Wierność w przekładzie tekstów prawa jest nadrzędnym kryterium jakościowym. Do jej skrupulatnego zachowania obliguje polski Kodeks Zawodowy Tłumacza Przysięgłego. Natomiast z perspektywy norm preskryptywnych w języku docelowym i zasad ekwiwalencji tekstowo-normatywnej dodawanie lub opuszczanie określonych elementów tekstu może być wręcz obligatoryjnym działaniem translacyjnym. Artykuł omawia wybrane konteksty, w  których wymienione procedury znajdują swoje uzasadnione zastosowanie.

Celem przedłożonego artykułu jest refleksja nad mikroskalą zaszyfrowanej komunikacji tancerzy współczesnych. W centrum zainteresowania znajdują się słowa klucze, którymi posługują się tancerze współcześni w procesie twórczym, podczas pracy nad spektaklem tanecznym. Zastosowanie metody obserwacji jawnej nieuczestniczącej pozwala na identyfikację słów kluczy stosowanych podczas prób do spektaklu tańca współczesnego, rozkodowanie ich znaczenia, określenie funkcji słów kluczy oraz motywów ich użycia. Tym samym możliwa staje się odpowiedź na pytanie o zasadność użycia określenia komunikacji tancerzy współczesnych mianem zaszyfrowana.

Artykuł podejmuje kwestię przekazu danych językowych uzyskanych na bazie analiz dyskursywno-lingwistycznych. W centrum rozważań sytuuje się dydaktyka języka niemieckiego jako obcego ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli na Słowacji. Prowadzone rozważania oscylują wokół pytania, jak oprócz klasycznego językoznawstwa zintegrować w curriculum treści z zakresu nowych dyscyplin naukowych, jak np. z lingwistyki dyskursu. Koniecznym okazuje się spojrzenie interdyscyplinarne, które przedstawiają zamieszczone w artykule wizualizacje, stanowiące obiekt badań w obszarze niemiecko-słowackiego dyskursu migracyjnego z 2015 roku. Uwidaczniają one możliwość optymalnego przekazu informacji nawet z obszaru wiedzy specjalistycznej przy zastosowaniu odpowiednich technik wizualizacji.

Przed Katastrofe (jid. Holokaust) Warszawa była światową stolicą Jidyszlandu, czyli aszkenazyjskiej cywilizacji języka i kultury jidysz. Pod względem liczby ludności żydowskiej na przełomie XIX i XX wieku Nowy Jork prześcignął Warszawę. Z punktu widzenia instytucji oraz organizacji kulturalnych i politycznych Warszawa pozostała jednak centrum życia żydowskiego w Europie. Niniejszy artykuł przedstawia formowanie się Warszawy jako takiego centrum, dzieje jego zniszczenia podczas II wojny światowej oraz częściowego odrodzenia się centrum po roku 1945, a następnie jego zaniknięcia, które zostało przypieczętowane antysemicką czystką etniczną ostatnich polskich społeczności żydowskich w roku 1968. Dwadzieścia lat po upadku komunizmu, począwszy od przełomu pierwszej dekady XXI wieku, czyli w ciągu ostatniej dekady, wykształciła się nowa świadomość żydowskiego wymiaru kultury i historii Warszawy oraz Polski. Stanowi to szansę na nowe otwarcie, na przyjęcie i pełną akceptację kultury żydowskiej, jidysz i judaizmu jako nieodłącznych elementów polskiej kultury i historii. Historia i kultura tego kraju nie zostały stworzone wyłącznie przez katolików, jak błędnie twierdzą etnonacjonaliści, dlatego też niniejszy esej ma służyć jako korekta tego uprzedzenia naznaczonego przez alogiczny anachronizm polskiej narracji etniczno-nacjonalistycznej.