strona red

Spis treści

O RELACJACH AUTOR–CZYTELNIK
S t r es z c z en i e
W artykule na materiale współczesnej prozy rosyjskiej Grigorija Priachina oraz Jurija Kozłowa badane są relacje pomiędzy czytelnikiem a twórcą tekstu artystycznego,
ich transformacje i charakter tych zmian. Zauważa się ograniczenie funkcji autora i rosnącą pozycję czytelnika. Świat współczesny postrzegany jest przez pryzmat obrazów artystycznych, a intertekstualność jawi się jako zasada narracji. Filozofia gry przekształca się z chwytu w strategię. Rozszerzane są granice gry z cudzym słowem. Na pierwszy plan wysuwa się eseizacja, brak fabuły i ukierunkowanie egzystencjalne, rośnie rola pamięci autobiograficznej. Światopogląd narodowy autora zostaje odzwierciedlony w systemie obrazów artystycznych, w poetyce i stylistyce utworu.

THE GUESTION OF INTER-RELATIONS BETWEEN AUTHOR AND READER

S u m m a r y

This article studies the relationship between the reader and the creator of the fictional text, its transformation and modification on the example of contemporary Russian prose by Georgiy Pryakhin and Yuriy Kozlov. A decrease of the author’s function and a sharp increase in the reader’s position are noted. The modern world is reinterpreted through fictional images and intertextuality becomes the principle of narration. The philosophy of the game transforms from a method into a strategy. The boundaries of the game with someone else’s word are expanded. Essay style, plotlessness and existential orientation come forward and the role of autobiographical memory increases. The author’s national understanding of the world is reflected in the system of fictional images, in the poetics and style of the work.

Aman Żumsakbajew
METAMORFOZY: OD MITOLOGICZNEGO PRZEKAZU DO CHWYTU ARTYSTYCZNEGO
Streszczenie
W artykule rozpatrywane są motywy metamorfoz w różnych tekstach literackich. Ich przegląd rozpoczyna się od analizy przemian w wybranych starożytnych mitach, a kończy analizą metamorfozy w literaturze science fiction i fantasy. Szczególną uwagę zwrócono na Metamorfozy Owidiusza.

Aman Zhumsakbaev
METAMORPHOSES: FROM MYTHOLOGICAL PRESENTATION TO ARTISTIC RECEPTION
Summary
This article scrutinizes examples of transformations in different works. The review begins with the consideration of transformations in ancient myths and ends with an analysis of metamorphoses in science fiction and fantasy. Particular attention is paid to the masterwork «Metamorphosis» of Ovid Publius Nazon.

MOTYWY SYMBOLICZNE W DRAMATACH ANTONIEGO CZECHOWA

Streszczenie

W artykule rozpatrywana jest specyfika wykorzystania motywów symbolicznych w utworach Antona Czechowa. Symbolizm motywów przyrody w jego dramatach odgrywa istotną rolę, ponieważ to właśnie one tworzą podstawę filozoficzną całego pomysłu literackiego. Analiza wizji artystycznych w dziełach Czechowa wskazuje na rosnący poziom złożoności symboli w jego twórczości.

Azima Chamidowa

SYMBOLS IN CHEKHOV’S PLAYS

Summary

The article presents specificity of using symbols in Anton Chekhov’s works. Symbols related to nature play a significant role in his plays because they set a philosophical framework for the whole literary framework. The analysis of artistic visions in Chekhov’s works indicates increasing level of symbols complexity in his plays.

„NOWI LUDZIE” ZINAIDY GIPPIUS: POLEMIZUJĄC Z NIKOŁAJEM CZERNYSZEWSKIM

Streszczenie

Przedmiotem artykułu jest pierwszy zbiór opowiadań Zinaidy Gippius Nowi ludzie (1896). Jego tytuł można traktować jako polemikę z powieścią Czernyszewskiego Co robić?. Nowi ludzie Gippius, w odróżnieniu od rewolucjonistów i demokratów Czernyszewskiego, to ludzie, którzy rozumieją piękno i harmonię, ale nie są zdolni do wprowadzenia tych wartości do swojego życia. Teza ta jest udowadniana na przykładzie opowiadania Яблони цветут (Kwitną jabłonie).

Gulzhan Shashkina

«NEW PEOPLE» OF ZINAIDA GIPPIUS:
THE CONTROVERSY WITH NICOLAI CHERNYSHEVSKY

Summary

The article considers the first prose collection of short stories of Zinaida Gippius New people (1896), whose name is controversy in relation to the novel by Nicolai Chernyshevsky What is to be done?. Gippius’ New people unlike Chernyshevsky’s revolutionaries and democrats are the people who understood the Beauty and Harmony, but are not able to bring them into your life. This thesis is proved by the example of one short story collection Apple blossom.

OSOBOWOŚĆ TWÓRCZA MOLIERA W POWIEŚCI HISTORYCZNEJ
MICHAIŁA BUŁHAKOWA ŻYCIE PANA MOLIERA

Streszczenie

W artykule autorka omawia genealogię literacką utworów Michaiła Bułhakowa o Janie Baptyście Molièrze i jej źródła. Przy interpretacji osobowości twórczej Molièra Bułhakow wykorzystuje epigrafy z utworów tego dramatopisarza i innych francuskich autorów. W artykule przeanalizowano koncepcję osobowości twórczej oraz paralele losów Molièra i Bułhakowa w kontekście fabuły i kompozycji utworu.
Roza Musabekova

Molière’s artistic personality
in the novel Life of M. de Molière by Mikhail Bulgakov

Summary

In the article the author examines the literary genealogy of Mikhail Bulgakov’s works of Jean Baptiste de Molière, identifies its origins. In the disclosure of the creative personality of the Moliere play the epigraphs from the works of molière and French literature. The article analyzed the concept of creative personality in the context of reading draws a parallel of fate of Molière and Bulgakov as the plot and compositional principles.

ARTYKUŁY PUBLICYSTYCZNE LEONIDA MARTYNOWA O KAZACHSTANIE

Streszczenie

W niniejszej pracy analizie poddano syntezę wątków dokumentalnych oraz literackich w artykułach prasowych o Kazachstanie autorstwa Leonida Martynowa — rosyjskiego poety tworzącego w pierwszej połowie XX wieku. Reportaże podróżnicze oraz notatki poety odzwierciedlają proces poznawania kazachskiej przestrzeni przez społeczność rosyjską, zwłaszcza w tekstach o budowie linii kolejowej Turksib oraz o sytuacji kazachskich kobiet. W przytoczonych artykułach zaobserwować można ciekawe połączenie chwytów artystycznych i elementów dokumentalnych.

Narkes Orazbayeva

PUBLICISTIC ARTICLES OF LEONID MARTYNOV ABOUT KAZAKHSTAN

Summary

This article analyzes the synthesis of documentary and fiction in newspaper publications by the Russian poet of the first half of the 20th century Leonid Martynov about Kazakhstan. Travel essays and notes of the poet reflect the way of recognition of the Kazakhstani space by Russian community, in particular, in essays on the Turkestan–Siberia Railway opening, and also describe the state of a Kazakh woman in society. The articles under consideration represent an interesting synthesis of fiction and documentary.

BOHATEROWIE UTWORÓW WASILIJA BIEŁOWA

Streszczenie

Przedmiotem analizy jest sposób przedstawienia bohaterów w utworach Wasilija Biełowa. Zakłada on opis wyglądu zewnętrznego bohaterów, ich świata wewnętrznego poprzez interpretację wypowiedzi i działań. Uwzględnia się przy tym ich stosunek do ogólnoludzkich wartości moralnych i estetycznych. W procesie analizy zwrócono także uwagę na paralele z biografią pisarza. Badana jest  również rola bohaterów w przedstawieniu głównych tematów w twórczości Biełowa.

Kadisha Nurgali

THE SYSTEM OF CHARACTERS IN VASILY BELOV’S WORKS

Summary

The article analyzes the character system in the works of Vasily Belov. This system offers a description of the appearance of the characters of Belov, their inner world through the analysis of speech and deeds, compliance with universal moral and aesthetic values. Besides, the role of characters under consideration in disclosure of main themes in the writer’s works is examined. Also parallels with biographic facts of Belov’s are provided, and boundaries between a lyrical hero and an image of the author are considered.

PROBLEM SIEROCTWA W UTWORACH
WIKTORA ASTAFIEWA I SAINA MURATBEKOVA

Streszczenie

W artykule analizowany jest problem sieroctwa. Jako material egzemplifikacyjny posłużyły utwory Ostatni pokłon (Последний поклон) rosyjskiego pisarza Wiktora Astafiewa i Gorzki zapach piołunu (Горький запах полыни) kazachskiego pisarza Saina Muratbekowa. Wiktor Astafiew i Sain Muratbekow należą do tego tragicznego pokolenia, które w młodości doświadczyło wojny i zna związany z tym ból. Obaj pisarze przeszli trudną szkołę życia — głodne dzieciństwo na wsi, sieroctwo, pobyt w domu dziecka. Analizowane tu utwory można odczytywać jako wezwanie do życia w miłości, współodczuwania cierpienia i przestrzegania przykazań.

Mira Kanafina

ORPHANHOOD IN VIKTOR ASTAFYEV’S AND SAIYN MURATBEKOV’S WORKS

Summary

In this article we have scrutinized the theme of orphanage on the materials of Russian and Kazakh writers Victor Astafyev (The last bow) and Saiyn Muratbekov (The smell of wormwood). Astafyev and Muratbekov are representatives of that genereation who face the war in their youth. Therefore the theme of war introduced the pain of the writers. The writers passed through the hard circumstances: they starved in their childhood, they were orphans, lived in orphanages. Astafyev’s The last bow and Muratbekov’s The smell of wormwood can be considered as call for love, compassion and observance of Christianity commandments.

INTERPRETACJA DANYCH EKSPERYMENTU PSYCHOLINGWISTYCZNEGO (NA MATERIALE POLA ASOCJACYJNEGO KONCEPTU OJCZYZNA)

Streszczenie

W artykule przedstawiono wyniki interpretacji danych eksperymentu psycholing­wistycznego na materiale pola asocjacyjnego konceptu ojczyzna w świadomości językowej społeczności słowiańskich, zamieszkujących na terytorium Republiki Kazachstanu.
Eksperyment potwierdził, że czynnik wartościujący jest jednym z istotnych para­metrów konceptu ojczyzna i stanowi jego nieodłączną cześć.

INTERPRETATION OF DATA OBTAINED IN A PSYCHOLINGUISTIC EXPERIMENT (ON THE BASIS OF THE MATERIAL RELATED TO THE ASSOCIATE FIELD OF THE CONCEPT OF THE HOMELAND)

Summary

The article presents interpretation of results obtained in a psycholinguistic experiment on the of the material related to the associate field of the concept of the homeland in the language consciousness of the Slavic societies living in the territory of the Republic of Kazakhstan.
The experiment proved that the value factor is one of the crucial features of the concept of the homeland and constitutes its essential part.

SPECYFIKA FUNKCJONALNO-STYLISTYCZNA
ELEMENTÓW KOLOKWIALNYCH, POTOCZNYCH I ŻARGONOWYCH W GATUNKACH PRASOWYCH

Streszczenie

Przedmiotem niniejszego artykułu są procesy i przyczyny przenikania elementów kolokwialnych, potocznych i żargonowych do publikacji prasowych. W publikacjach tych zauważalna jest dowolność zachowań mownych i naruszanie istniejących norm. Dotyczy to przede wszystkich publikacji opisujących życie codzienne.

FUNCTIONALLY-STYLISTIC FEATURES OF COMMON SPEECH IN NEWSPAPER GENRES

Summary

This article examines the process and reasons for the penetration of speech in printed publications, where the influence of conversationality is intensified. In print media, this manifests itself in a greater emancipation of speech behavior, in the appearance of publications that focus on the everyday side of human existence.

SPECYFIKA FONETYCZNA WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA ROSYJSKIEGO W ASPEKCIE HISTORYCZNYM

Streszczenie

W artykule omówiono najważniejsze procesy historyczne w systemie dźwiękowym do momentu pojawienia się piśmiennictwa słowiańskiego (koniec X — początek XI w.). Odegrały one istotną rolę w kształtowaniu się współczesnego języka rosyjskiego. Rozpatrzono m.in. procesy fonetyczne, które wpłynęły na specyfikę języków słowiańskich — zasadę sylaby otwartej, wewnątrzsylabowej harmonii samogłosek oraz proces redukcji samogłosek. W artykule przedstawiono również konsekwencje tych zjawisk: zanik spółgłosek końcowych, pojawienie się etymologicznie nieuzasadnionej głoski lub grupy głosek na początku wyrazów, uproszczenie grup spółgłoskowych, monoftongizacja dyftongów oraz zmiany w połączeniach dwóch samogłosek. Autorka proponuje szereg zadań praktycznych, które mogą być wykorzystywane w nauczaniu języka rosyjskiego w aspekcie historycznym.

Lilia Mukazhanova

PHONETIC FEATURES OF MODERN RUSSIAN In HISTORICAL ASPECT

Summary

This article deals with the main historical sound processes at the time of the appearance of the Slavic script (the period until the end of the 10th — beginning of the 11th centuries), which are of great importance in the formation and development of the modern system of the Russian language. In particular, the results of phonetic processes that have had a great influence on the formation of features of Slavic by origin languages - laws of open syllable, intrasyllogic sinarmonism and the process of falling reduced vowels - are considered. Among them, the consequences of these laws are described: the loss of final consonants, the emergence of sound sounds, the simplification of consonant groups, the monophthongization of diphthongs, and changes in diphthongic combinations. As a methodical help, the author offered practical exercises.