"Przegląd Rusycystyczny" 2019, nr 2 CAŁY NUMER

strona tytułowa

PR 2019 nr 2 spis treści

Wspomnienie o Profesorze Antonim Semczuku

MOTYWY ANTYHAGIOGRAFICZNE W POWIEŚCI NIKOŁAJA GOGOLA PŁASZCZ

W artykule opierającym się na materiale powieści Nikołajа Gogola Płaszcz są sprawdzane o obecności w tym dziele hagiograficznych motywów i religijnego sensu.

Przy analizie tekstu autor dochodzi do wniosku, że powieść nie posiada typowych cech charakterystycznych dla opisów żywotów świętych, co jest zgodne z popularną opinią innych badaczy tekstów Gogola, ale wręcz odwrotnie.  Аutor dochodzi do wniosku, że Nikołaj Gogol wykorzystuje strukturę antyhagiografijną w celu budowania antytekstu i tworzenia innej kulturowej rzeczywistości — antyświata, który pomaga mu rozwiązać pewny literacki cel.

THE OPPOSITE HAGIOGRAPHY IN THE NIKOLAI GOGOL’S STORY THE OVERCOAT

In the article based on the Nikolai Gogol's The Overcoat are being verified the hypotheses about the actual presence of hagiographic motifs and a religious sense in the story.

Author concludes that the story isn’t providing us with the typical genre based on the descriptions of a saint’s life as has been suggested by many researchers before, but is actually the opposite of the genre. This brings out the genre in Russian literature — «the anti-life». Exploring development of this genre in Russian literature, the author concludes that Gogol uses this structure in order to build and create a different cultural reality — «anti-world», which helps him to solve a certain literary goal.

THE UNCONSCIOUSNESS OF THE IDIOT. MYSHKIN AND ROGOZHIN
Summary
The aim of the article is to present Fyodor Dostoevsky’s The Idiot psychoanalytic analysis, focusing on the main characters of the novel. One idea is common for many interpretations, mainly the thought that Prince Myshkin and Rogozhin represent the duality of human nature. In this work the author makes an attempt to determine the exact configuration in which literary figures exist, taking into consideration Sigmund Freud’s legacy, as well as some concepts of analytical psychology as developed by Carl Gustav Jung. Through the application of the structural model of the psyche, Jungian archetypes, and both the idea of personal and collective unconscious we find that Myshkin and Rogozhin may be seen as superego and id, whereas Nastasya Filipovna symbolises ego that is torn between them. As they fail to conform to the demands of reality, they also illustrate the philosophical theme in the novel.

Joanna Jędra\ Ewa Stawinoga

SPOTKANIE CHRZEŚCIJAŃSTWA Z ISLAMEM – ANIOŁY IWANA BUNINA 

Streszczenie: 

Niniejszy artykuł to próba interpretacji trzech utworów poetyckich Iwana Bunina, zawierających motyw anioła.

          Pierwszy z wierszy – Михаил (1919) nawiązuje do tradycji chrześcijańskiej. Archanioł Michał zostaje ukazany jako Archistrateg zastępów niebieskich i Boży wojownik, swoim wyglądem przypominający cherubina z Księgi Rodzaju, strzegącego dostępu do Ogrodu Eden po upadku pierwszych ludzi. Ponadto zyskuje on miano ducha gniewu, zemsty i kary, czym Bunin nawiązuje do apokryficznego wizerunku Michała – zwycięskiego obrońcy w walce z Szatanem, a także do jego roli sędziego podczas Sądu Ostatecznego.

Dwa pozostałe utwory – Сатана Богу (1903-1906) i Бессмертный (1906-1907) odsyłają do tradycji islamu. W obu przypadkach Koran służy jedynie za impuls twórczy dla Bunina. Pierwszy wiersz to poetycka wizja upadku aniołów i człowieka. Jego bohaterem jest Iblis – islamski zbuntowany anioł. W tekście rosyjskiego poety zyskuje on status demiurga – prawdziwego stwórcy człowieka, który przywodząc go do grzechu i odbierając mu wieczne rajskie życie, czyni z martwej i bezwolnej gliny (ulepionej przez Boga) nowego Adama, umożliwiając mu tym samym prawdziwą (ziemską) egzystencję. Drugi utwór prezentuje wizję końca świata. Według Koranu, ostatecznej zagłady na ziemi dokona Anioł Śmierci – Azrael (Izra’il). W wierszu Bunina towarzyszy mu inny anioł – Anioł Zemsty, pod którym, jak wynika to z zaprezentowanej analizy, kryje się sam Allach. Poeta odchodzi zatem od tradycyjnego – miłościwego i sprawiedliwego wizerunku Boga muzułman i przedstawia go jako budzącego strach, groźnego sędziego; dzierżącego miecz, przed którym nie umknie żaden grzesznik.

Słowa kluczowe: poezja Iwana Bunina, chrześcijaństwo i islam, anioły, Michał, Iblis, Anioł Śmierci (Azrael), Anioł Zemsty.

Joanna Jędra\ Ewa Stawinoga 

MEETING OF CHRISTIANITY WITH ISLAM –ANGELS OF IVAN BUNIN

Summary

This article is an attempt to interpret the three poems by Ivan Bunin, containing the theme of angel which so far has not been the subject of detailed studies of experets in his work.

The first of the poems - Михаил (1919) refers to the Christian tradition. Archangel Michael is shown as the Archistrateg of the heavenly hosts and God's warrior, by his appearance resembling a cherub from Genesis, guarding the access to the Garden of Eden after the fall of the first people. Moreover, he gains the spirit of anger, revenge and punishment, which Bunin refers to the apocryphal image of Michał - the victorious defender in the fight against Satan, as well as his role as a judge during the Last Judgment.

The other two works -  Сатана Богу (1903-1906) i Бессмертный (1903-1906) refer to the tradition of Islam. In both cases, the Koran serves only as a creative impulse for Bunin. The first poem is a poetic vision of the fall of angels and man. Its protagonist is Iblis - an Islamic rebellious angel. In the text of the Russian poet, it gains the status of a demiurge - the true creator of a man who bringing him to sin and taking away his eternal Paradise life, makes of  dead and devoid of will clay (formed by God) a new Adam, thus enabling him to live a true (earthly) existence. The second work presents the vision of the end of the world. According to the Koran, the final annihilation on earth will be performed by the Angel of Death - Azrael (Izrael'il). In Bunin's poem it is accompanied by another angel - the Angel of Vengeance, under which, as the analysis shows, Allah himself is hidden. The poet departs from the traditional - the merciful and just image of  Muslims' God and presents him as a fearful, threatening judge; wielding a sword, before which no sinner escapes. 

Key words: Ivan Bunin's poetry, Christianity and Islam, angels, Michał, Iblis, Angel of Death (Azrael), Angel of Vengeance

Przedstawić nieprzedstawialne. Cykl Lwa Gomolickiego Przypowieści jako świadectwo Zagłady

W artykule podjęto próbę analizy i interpretacji cyklu wierszy Lwa Gomolickiego pt. Przypowieści. Cykl ten, napisany w latach 1942-1944 w okupowanej Warszawie, jest poetyckim zapisem okupacyjnego terroru i eksterminacji warszawskich Żydów. Gomolicki relacjonuje faszystowskie zbrodnie, jednocześnie widząc w nich przejaw całkowitego upadku człowieka i kultury, degradacji ładu etycznego i ontologicznego. Przypowieści należą do literatury Holocaustu, są efektem zetknięcia się Gomolickiego z tzw. doświadczeniem granicznym.

„Szczęśliwi ludzie”. Obraz artysty w cyklu szkiców Jurija Dombrowskiego Гонцы

Przedmiotem refleksji w niniejszym artykule jest obraz artysty w ujęciu Jurija Dombrowskiego. Pisarz uważał artystów i, szerzej, twórców kultury, za „ludzi szczęśliwych”. Szczęście dla artysty w jego pojęciu to posiadanie talentu, możliwość rozwoju, uczestnictwo w kulturze. Podjęta została także próba udowodnienia, że bohaterowie zbioru szkiców Гонцы są bliscy Dombrowskiemu jako artyście i człowiekowi ze względu na stosunek do sztuki, kultury i sposób postrzegania świata.

„Happy people”. The artist’s image in a series of sketches by Jurij Dombrowski Гонцы

A matter of reflection in this article is the artist’s image in Jurij Dombrowski’s perspective. The writer considered artists and, more broadly, the culture’s creators as “happy people”. In his point of view, the happiness for artists would be having talent, development opportunities and participation in the culture. Also attempt of proving that the characters in Гонцы essays collection are close to Dombrowski as an artist and human, given his attitude to art, culture and his worldview, has been made.

Animizacyjny i personifikacyjny model obrazowania natury w idiostylu Borysa Griebienszczikowa

Artykuł jest poświęcony analizie jednego z modeli obrazowania realiów charakterystycznego dla idiostylu poetyckiego rosyjskiego rok-muzyka Borysa Griebienszczikowa, mianowicie modelu animizacji i personifikacji zjawisk i przedmiotów przyrody. Autor wyróżnia szereg modeli eksplikacji i przedstawia ich rolę w artystycznej prezentacji naturalistycznych konceptów, najbardziej relewantnych dla estetycznego obrazu świata poety.

Słowa kluczowe: Borys Griebienszczikow, poezja, personifikacja, animizacja, przyroda, idiostyl.

A pictorial model of animization and personification of nature in Boris Grebenshchikov's idiostyle

The paper focuses on the analysis of one of pictorial models that are characteristic of Boris Grebenshchikov's idiostyle – the model of animization and personification of natural phenomena and natural objects. The author distinguishes particular explicational schemes and presents their role in artistic presentation of the concepts of nature, which are key to poet's aesthetic picture of world.

РОССЫЙСКА ПОСТКОЛОНИАЛЬНАЯ ИДЕНТИЧНОСТЬ (Я ЧЕЧЕНЕЦ! ГЕРМАНА САДУЛАЕВА)

В настоящей статье автор представляет осоновные информации на тему творчества Германа Садулаева. Особое внимание уделяется произведению Я Чеченец!, в которм автор пишет про войну, про свое детство, про своих друзей, про свою семью, а которая сталась материалом для анализа российской постколониальной идентичности. В статье представлены также мнения одной из самых ярких исследователтниц этой темы в России — Мадины Тлостановой.

RUSSIAN POSTCOLONIAL IDENTITY (I AM A CHECHEN BY GERMAN SADULAJEV)

In the article the author presents basic information about literary works by German Sadulajev. The particular attention is given to the book I am a Chechen where the author writes about the war, his childhood, friends and relatives, and which became the material for the analysis of Russian postcolonial identity. The article also presents opinions of one of the most prominent researchers of this subject — Madina Tlostanova.

Władza — etyka — egzystenja (uwagi o powieści Piotra Aleszkowskiego Twierdza)

Wykorzystując metaforyczne konotacje terminologii wypracowanej na gruncie teorii postkolonialnej, autor przeprowadza analizę mechanizmów wewnętrznej kolonizacji rządzących światem powieści Piotra Aleszkowskiego Twierdza.

Power — ethics — existence (some comments on the novel Fortress by Piotr Aleshkovsky)

Using methaphorical connotations of therms elborated within a postcolonial theory the author analyzes mechanisms ruling in the world of the novel Fortress (Крепость) by Piotr Aleshkovsky.

В статье рассматривается непоследовательность интерпретации понятия идеологемы в русском языкознании и предлагается такое определение идеологемы и идеологемного слова, которое, как представляется, позволит выделять идеологемные слова, исключая фактор интуитивности.

Artykuł niniejszy to analiza słownika elektronicznego Multimedialny słownik lingworealioznawczy „Rosja”. Innowacyjny projekt internetowy. Autorka porównuje go z jego papierową wersją z 2007 roku. Na podstawie artykułu hasłowego „stary styl” zwrócono uwagę na podobieństwa i różnice obu projektów. Szczególnej analizie poddane zostały cechy typowe dla słowników elektronicznych: hipermedialność, interaktywny charakter oraz ukierunkowanie na użytkownika.

W artykule podjęto zagadnienie odtwarzalności jednostek wielowyrazowych poprzez umieszczanie ich na tzw. koszulkach z napisami. Na podstawie rosyjskojęzycznego materiału wyekscerpowanego z witryn firm internetowych specjalizujących się w produkcji i sprzedaży koszulek autor prezentuje przykłady użycia przysłów, powiedzeń, frazeologizmów oraz słów skrzydlatych, uwzględniając stopień ich modyfikacji.

Prezentowane frazemy omówiono również w odniesieniu do teorii aktów mowy, a w konkluzji autor proponuje, by w tym aspekcie badań mówić jedynie o potencjale illokucyjnym napisów na koszulkach, ponieważ rzeczywiste intencje nadawcy (użytkownika koszulki) nie są jednoznaczne.

TWO SPHERES OF PERSONALITY OF A RUSSIAN STUDIES STUDENT

This paper presents the results of questionnaire survey conducted among 65 students of Russian studies at the University of Szczecin. The survey concerned the cognitive sphere of personality that takes into account the mental aptitude of respondents and the affective sphere associated with the plane of feelings and emotions that accompany the process of language learning. During the study, the factors which specifically characterise the examined sample of students were identified. In the cognitive sphere, they are as follows: intelligence (linguistic and interpersonal), mechanical visual and auditory memory, cognitive styles (field independence, reflexivity), approaches to linguistic phenomena (styles: logical, wide, open), and communication achievement strategies (the so-called increased risk strategies). The most important factors of the affective sphere are: extrovert-introvert personality type, instrumental and integrative motivation to learn a foreign language, law and undervalued assessment of own language skills. Most students showed the ability to cope with emotions and resistance to stress.

 ДВЕ СФЕРЫ ЛИЧНОСТИ СТУДЕНТА-РУСИСТА

            В статье представлены результаты исследований, проведённых среди 65 студентов-русистов Щецинского университета. Анкетные данные относятся к когнитивной сфере личности, предусматривающей интеллектуальные наклонности исследуемых, а также к аффективной сфере, определяющей спектр чувств и эмоций, связяанных с процессом языкового обучения. В ходе исследований были установлены факторы, которые отдельным способом характеризуют исследуемую выборку студентов. В когнитивной сфере выступают следующие факторы: интеллект (лингвистический и межличностный), механическая зрительная память, механическая слуховая память, познавательные стили (независимость от поля, рефлексивность), способы подхода к языковым явлениям (стили: логический, широкий, открытый), а также коммуникативные стратегии успехов (так называемые стратегии повышенного риска). К наиболее существенным элементам аффективной сферы относятся: экстравертно-интровертный тип личности, инструментально-интегрирующая мотивация, низкая и заниженная оценка собственных языковых знаний. Большинство студентов проявляет умение справляться с эмоциями и стрессом.

Olimpiada Języka Rosyjskiego jest zdeterminowana całą gamą różnorodnych proble­mów. Do nich należą, między innymi, te, które w przekonaniu autora niniejszych rozważań mają pierwszoplanowe znaczenie i dotyczą:

                   -   kryteriów wyboru języka obcego w polskim systemie edukacji narodowej;

                   -   statusu języka rosyjskiego w nowych warunkach geopolitycznych z uwzględnieniem sfery motywacyjnej w jego akwizycji;

                   -   zarysowania nowych, bardziej racjonalnych potrzeb w opanowywaniu języka ro­syj­skiego.

Przedstawione w danej publikacji implikacje glottodydaktyczne i inne, na tyle Złotego Jubileuszu Olimpiady Języka Rosyjskiego w Polsce stanowią pewien przyczynek do współ­czesnego spojrzenia na język rosyjski oraz inne języki obce.

Wyrazy kluczowe: nowe warunki geopolityczne, Olimpiada Języka Rosyjskiego, Złoty Jubi­leusz, motywacja instrumentalno‑integrująca, motywy pragmatyczno‑utylitarne, kompetencja interkulturowa, kompetencja lingwistyczna, kompetencja komunikatywna.

Ю. М. Прозоров, В. А. Жуковский в историко-литературном освещении.

А. П. Дмитриев, Н. П. Гиляров-Платонов и русская литература 1850—1880-х годов.

Отв. ред. Б. Ф. Егоров, Институт русской литературы (Пушкинский

Noty o autorach PR 2019 nr 2