Kolejny numer – 56 (1/2028) – plastik/plastyczność/plastikowość

2026-10-16

Kolejny numer – 56 (1/2028) – plastik/plastyczność/plastikowość
pod redakcją gościnną Anny Foltyniak-Pękali i Sławomira Konkola
termin nadsyłania tekstów: 15 marca 2027

Plastik jest materiałem definicyjnym naszej epoki. Jego właściwości — plastyczność, trwałość, zdolność do naśladowania niemal każdego kształtu, toksyczność i nierozkładalność — są zarazem właściwościami współczesnej kultury. Plastik można więc czytać jednocześnie jako substancję historyczną i jako „maszynę teorii”: narzędzie pozwalające myśleć o materialności i medialności kultury, o sztuczności i symulakrach, a także o antropocenie i trwałych śladach, jakie nowoczesność pozostawia w środowisku. Jednym z ważnych punktów odniesienia dla niniejszego numeru jest projekt „plastic humanities” Ranjana Ghosha, rozwijany między innymi w monografii The Plastic Turn (Cornell University Press, 2022). Ghosh proponuje pojęcie material-aesthetic jako sposób myślenia o literaturze i kulturze przez pryzmat plastiku, a zarazem o samym plastiku jako kategorii estetycznej, filozoficznej i medialnej. Tak rozumiana „materialna medialność” pozwala traktować plastik nie tylko jako przedmiot reprezentacji, lecz także jako medium, figurę i zasadę organizującą doświadczenie współczesności. (Kliknij tutaj, żeby przeczytać cały tekst zaproszenia do składania tekstów)

Kolejny numer – 57 (2/2028) – ewolucja/technologia/kultura

2026-10-16

Kolejny numer – 57 (2/2028) – ewolucja/technologia/kultura
pod redakcją gościnną Piotra Gorlińskiego-Kucika, Jerzego Stachowicza i Weroniki Nawrockiej
Termin nadsyłania tekstów: 15 września 2027

Jak dziś myśleć o ewolucji poza biologią? I jak unikać przy tym banalnej metafory progresu? Rozwój cywilizacyjny w pierwszych dekadach XXI wieku sprzyja nasileniu myślenia apokaliptycznego i dystopijnego – nie wyklucza to jednak myślenia ewolucyjnego. Przeciwnie: być może to ono pozwala lepiej opisywać niejednoznaczne trendy oraz nagłe przemiany. Ewolucjonizm pozostaje niezbywalną częścią nowoczesnych imaginariów społecznych, nawet jeśli nie zawsze zostaje w nich rozpoznany i nazwany wprost. (Kliknij tutaj, żeby przeczytać cały tekst zaproszenia do składania tekstów)

Odszedł Profesor Wojciech Kalaga

2026-01-19

Pogrążeni w żalu, zawiadamiamy, że w wieku 76 lat zmarł

Prof. zw. em. dr hab. Wojciech Kalaga

Profesor był nie tylko pomysłodawcą, twórcą i wieloletnim Redaktorem Naczelnym naszego pisma, ale dla nas był przede wszystkim Mistrzem, Mentorem i Przyjacielem.

Wdzięczni za to, co wniósł do życia każdego i każdej z nas, za niezliczone rozmowy, spotkania, burze mózgów, a także za ogromne dziedzictwo tekstów, które po sobie pozostawił, łączymy się w bólu z Najbliższymi Naszego Profesora.

Przyjaciele z Redakcji

Kolejny numer – 55 (2/2027) – gra/zabawa/lenistwo

2025-12-01

Kolejny numer – 55 (2/2027) – gra/zabawa/lenistwo
termin nadsyłania tekstów: 15 września 2026

Myślenie o grach, zabawach i lenistwie wydaje się zajęciem równie lekkim, co podejrzanym. Współczesna humanistyka Zachodu — naznaczona etyką produktywności, wiedzy użytecznej i nieustannego działania — od dawna z niepokojem przygląda się wszystkiemu, co nie służy celowi, co wymyka się efektywności, co można utożsamić z marnowaniem czasu. A jednak to właśnie w tym, co pozornie niepotrzebne, kryje się antropologiczny klucz do współczesności: człowiek grający, człowiek bawiący się, człowiek odpoczywający okazać się może upostaciowieniem tego, co styl życia pierwszych dekad XXI wieku determinuje. Szczególnie, że od filozofii zabawy Friedricha Schillera poprzez Homo ludens Johana Huizingi i hermeneutykę gry Hansa-Georga Gadamera, aż po współczesne diagnozy kultury późnego kapitalizmu — gra i lenistwo stają się nie tyle marginesem tego, co społecznie akceptowalne, ile próbą ocalenia sensu. (Kliknij tutaj, żeby przeczytać całe zaproszenie do nadsyłania tekstów).

Kolejny numer - 54 (1/2027) - dom/udomowienie/bezdomność

2025-09-24

Kolejny numer - 54 (1/2027) - dom/udomowienie/bezdomność
termin nadsyłania tekstów: 28 lutego 2026

Myślenie o domu w perspektywie refleksji humanistycznej jest równie wyświechtane, co nieukończone. Jedną z podstawowych prób namysłu nad byciem-w-świecie było rozpoznawanie oraz przekraczanie jego granic, a także definiowanie prawa do zamieszkiwania go oraz wykorzystania tego, co oferuje. Na początku trzeciej dekady XXI wieku niezwykle trudno jest nie tyle jednak nakreślić wymiar owej próby, ile myśleć o doświadczeniu domu w sposób skończony i stabilny. (Kliknij tutaj, żeby przeczytać całe zaproszenie do nadsyłania tekstów)

Numer w opracowaniu - 53 (2/2026) - tkanki/rzeczy/materie

2025-01-07

Numer w opracowaniu - 53 (2/2026) - tkanki/rzeczy/materie
termin nadsyłania tekstów: 15 września 2025

Chociaż zachodnia humanistyka twórczo i krytycznie starała się porządkować myślenie o świecie za pomocą stabilnych kategorii podmiotu i przedmiotu, wciąż niezwykle trudno jest jej uchwycić materialną rzeczywistość. To, co powinno ją przybliżać, często służyło jako zgoła utopijna perspektywa, która nie tyle ujmowała materialność w perspektywie myśli, ile lokowała ją w nieprzekraczalnym dystansie, niemożliwości czy nawet aporii. Ostatnimi spadkobiercami tej tendencji okazały się zresztą teorie literatury i kultury wpisujące się w tzw. zwrot lingwistyczny, które nie bez powodu sprowadziły humanistykę osadzoną w myśleniu kontynentalnym do pewnego tekstualnego determinizmu. Myślenie za pomocą dwuwarstwowych znaków nigdy nie zestawiało przecież konceptu z materialną rzeczywistością, a jedynie z jej słyszalnym lub widzialnym przebłyskiem: sygnałem, który ów koncept miał przywoływać. (Kliknij tutaj, by przeczytać pełne zaproszenie do nadsyłania tekstów)