Cały numer

strona redakcyjna

Spis treści

Perswazja językowa w różnych dyskursach. Wstęp

OBCOJĘZYCZNE SŁOWO W RÓZNYCH TYPACH DYSKURSÓW:
PRAGMATYKA VS. SEMANTYKA
S t r e s z c z e n i e
W artykule przedstawiono specyfikę zmian znaczeniowych w zapożyczeniach obcojęzycznych
(rusycyzmach, anglicyzmach, amerykanizmach) w różnych typach dyskursów, zachodzących w nich pod wpływem orientacji pragmatycznych. Szczególną uwagę skupiono na pragmatycznej stronie użycia rusycyzmów w polskim dyskursie politycznym, funkcjonowanie słowa «novichok» i «highly likely» w przestrzeni medialnej o zasięgu globalnym i narodowym, a także na pragmatyczny aspekt użycia anglicyzmów i amerykanizmów w dyskursie reklamowym.

FOREIGN BORROWING IN DIFFERENT TYPES OF DISCOURSES:
PRAGMATICS VS. SEMANTICS
S u m m a r y
In the article the authors show specificity of meaning changing in foreign borrowings (from Russian, British and American English) in different types of discourses. Changes are made under pressure of pragmatic setup. The authors focuse on the pragmatic aspects of using Russian borrowings in Polish political discourse, paying special attention to the functioning of the words «novichok» and «highly likely» in global and national media spaces. The pragmatics of using British and American borrowings in Russian advertise is discovered.

KSZTAŁTOWANIE POZYTYWNEGO OBRAZU RZECZYWISTOŚCI
W TEKSTACH INFORMACYJNYCH
(NA PODSTAWIE WIADOMOŚCI AGENCJI INFORMACYJNYCH)
S t r e s z c z e n i e
Artykuł poświęcony jest percepcji rzeczywistości tworzonej przez doniesienia prasowe uznanych i cytowanych w Rosji i za granicą agencji informacyjnych RIA Novosti i TASS. Wiadomości są rozpatrywane pod kątem akcentowania wybranych elementów odzwierciedlających pewien stabilny system wartości. Na podstawie analizy autorki stawiają tezę, że w wiadomościach agencji informacyjnych RIA Novosti i TASS kreowany jest pozytywny obraz świata, przy jednoczesnym odzwierciedleniu w nim wszystkich sprzeczności i wyzwań naszych czasów.

FORMATION OF POSITIVE IMAGE OF THE WORLD IN NEWS REPORTS
(BASED ON MESSAGES OF INFORMATIONAL AGENCIES)
S u m m a r y
The article is devoted to the perception of the world formed by the news reports of news agencies RIA Novosti and TASS — recognized leaders in Russia and abroad by the number of citations. Certain content elements are stressed, which reflects a stable value system. A conclusion is drawn that the analyzed news reports tend to model a positive image of the world, at the same time reflecting all the contradictions and challenges of the contemporary life.

ABSURD JAKO MECHANIZM SENSOTWÓRCZY:
KREOWANIE ABERRACYJNEGO WIZERUNKU MEDIALNEGO W RAMACH STRATEGII DYSKREDYTACJI
S t r e s z c z e n i e
W artykule rozpatrywane jest zagadnienie medialnego kreowania sensów w kategoriach absurdu językowego. Autorka wzmiankuje zarówno o spontanicznych efektach aberracji spowodowanych wysokim napięciem emocjonalnym lub niską kompetencją lingwistyczną mówiącego, jak i o wypowiedziach kontrfaktycznych. Szczegółowo omawia również werbalne mechanizmy kreowania aberracyjnego wizerunku oponenta ideologicznego, takie jak: strategia nominacyjna (wskazanie na aberrację umysłową podmiotu politycznego), metafora zaburzeń psychicznych, użycie leksemów o znaczeniu kreacji rzeczywistości, użycie czasowników sensorycznych, aberracja językowa postaci narratora i „montaż atrakcji” (Eisenstein).

ABSURD AS A MECHANISM OF SENSE FORMATION: CREATION OF THE ABERRATIONAL MEDIA IMAGE WITHIN THE FRAMEWORK OF THE DISCREDITATION STRATEGY
S u m m a r y
The article deals with media creation of meanings through the use of linguistic absurd. The author mentions the spontaneous effects of aberration caused by high emotional tension or low linguistic competence, as well as counterfactual statements. The verbal mechanisms of creating an aberrational image of an ideological opponent are discussed in detail, such as: nomination strategy (indication of mental aberration of a political subject), metaphor of mental disorders, use of lexemes concerning creation of reality, use of sensory verbs, language aberration of the narrator and “assembly of attractions” (Eisenstein).

АНТИПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫЕ АКЦИИ В РОССИИ
ГЛАЗАМИ РОССИЙСКИХ ВЛАСТЕЙ И КРЕМЛЁВСКИХ СМИ
Р е з ю м е
Целью настоящего исследования является представить основные положения нарратива российских властей и подчинённых им СМИ об антикоррупционных протестных акциях, проходивших в российских городах 26 марта и 12 июня 2017 г. Выделяются и анализируются языковые средства, употреблявшиеся для формирования образа упомянутых антикоррупционных протестов. Проанализированный материал представляет собой пример проводимой в последние годы в провластных российских СМИ сильной дискредитации противников и критиков нынешнего режима. Последняя, в свою очередь, является одним из основных компонентов идеологической кампании Кремля, главной целью которой, по нашему мнению, является сплочение российского населения и, следовательно, предотвращение „цветной революции” в России.

THE NARRATIVE OF THE RUSSIAN AUTHORITIES AND PRO-GOVERNMENT MEDIA ABOUT ANTI-GOVERNMENT ACTIONS IN RUSSIA
S u m m a r y
The main aim of this paper is to present the basic assumptions of the Kremlinʼs narrative about anti-government actions that took place in Russia on 26th of March and 12th of June 2017. The author extracts and analyzes linguistic expressions which were regularly used in the statements of the Russian authorities and texts that were published in the Russian media in order to build the image of the internal opposition and its supporters as well as the demonstrations carried out by them. The analyzed material fits in the intensely conducted since 2012 discrediting of the opponents and critics of the current Russian authorities which in turn is one of the basic elements of the ideological offensive of the Kremlin whose main goal, according to the author, is to unite or maintain the unity of Russian society, thereby to prevent the “colour revolution” in Russia.

ПЕРСУАЗИВНЫЕ СТРАТЕГИИ КОНСТРУИРОВАНИЯ ОБРАЗА РОССИИ
ВО ФРАНЦУЗСКОМ ПАРЛАМЕНТСКОМ ДИСКУРСЕ
Р е з ю м е
Статья содержит лингвистический анализ французского парламентского дискурса, относящегося к конструированию имиджу России. Исследование основано на дискурсивном и логометрическом анализе французского парламентского дискурса. Представленные в статье результаты относятся к критическому анализу убеждений, используемых в «Вопросах к правительству», собранных во время XIV Législature.

PERSUASIVE STRATEGIES IN CREATION OF IMAGE OF RUSSIA IN FRENCH PARLIAMENTARY DISCOURSE
S u m m a r y
The article contains a linguistic analysis of the French parliamentary discourse referring to the image of Russia and is based on discursive and logometric studies of the French parliamentary discourse. The results presented here relate to a critical analysis of the persuasion used in the Questions to the Government collected during the XIVe Législature.

ПОЛЬША В ВЫСТУПЛЕНИЯХ МИНИСТРА ИНОСТРАННЫХ ДЕЛ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ СЕРГЕЯ ВИКТОРОВИЧА ЛАВРОВА
Р е з ю м е
Тема Польши занимает важное место в российском публичном дискурсе. Примером могут служить выступления министра иностранных дел Российской Федерации. Сергей Лавров — чрезвычайно важная фигура в мировой политике. Его действия на международной арене постоянно представлены в мировых СМИ. Поэтому поднятые им вопросы становятся предметом всеобщего обсуждения, a представленная им точка зрения подлежит оценке очень большой группы реципиентов. Важное значение имеет способ представления Польши в выступлениях Лаврова. К сожалению, это негативный образ, что в свою очередь связано с русофобией, истерией, политикой «промывания мозгов» и войной с памятниками.

POLAND IN THE SPEECHES OF THE MINISTER FOR FOREIGN AFFAIRS OF THE RUSSIAN FEDERATION SERGEY VIKTOROVICZ LAVROV
S u m m a r y
The subject of Poland occupies an important place in the Russian public discourse, which is visible in the speeches of the Minister of Foreign Affairs of the Russian Federation. Sergey Lavrov is an extremely important figure in world politics, whose actions are constantly presented in the world media. Therefore, the issues raised by him become the subject of discussion on the world stage, and the presented point of view is subject to the evaluation of a very large audience. The image of Poland plays an important part in Lavrov’s speeches. Unfortunately, due to Polish Russophobia, hysteria, brainwashing and war with monuments the presented image is negative.

WALKA IDEOLOGICZNA NA ŁAMACH TYGODNIKÓW „NEWSWEEK POLSKA”
I „SIECI”: LIBERALNA TRANSFORMACJA VS LIBERALNA REWOLUCJA
S t r e s z c z e n i e
Obiektem badań w artykule są wybrane ideologemy współczesnego prasowego dyskursu politycznego, w oparciu o które budują swoje narracje dwa konkurujące ze sobą tygodniki opinii — „Newsweek Polska” i „Sieci”. Lingwistyczna analiza semantycznego pola ideologemów poprzedzona została krótkim zarysem sytuacji politycznej i medialnej w Polsce, w którym zaakcentowano dychotomiczny podział w polityce i w mediach, rzutujący na analizowany przekaz polityczny publicystyki prasowej.

IDEOLOGICAL BATTLE IN THE PAGES OF WEEKLIES “NEWSWEEK POLSKA”
AND “SIECI”: LIBERAL TRANSFORMATION VS LIBERAL REVOLUTION
S u m m a r y
In the article the author analyzes some ideologemes of current political discourse in Polish print media, which are the base of narration of two competitive weeklies — „Newsweek Polska” and „Sieci”. The linguistic analysis of the semantic field of the ideologemes is prefaced with the brief description of political and media situation in Poland, underlining the dichotomy in political and media spheres, affecting the narration in print media.

HISTORIA MEDIOLINGWISTYKI JAKO SUBDYSCYPLINY JĘZYKOZNAWSTWA
W POLSCE I ROSJI
S t r e s z c z e n i e
Na przełomie XX i XXI wieku nastąpił gwałtowny rozwój badań nad językiem w mediach, co zaowocowało powstaniem nowej subdyscypliny językoznawstwa — mediolingwistyki. Artykuł poświęcony jest historii polsko- i rosyjskojęzycznych badań nad funkcjonowaniem języka w środkach komunikacji masowej. Autorka opisuje najważniejsze wczesne publikacje i główne kierunki badań. Zarówno rosyjskie, jak i polskie badania mediolingwistyczne opierają się na integracji istniejących metodologii: językoznawstwa kognitywnego, (multimodalnej) analizy dyskursu, językoznawstwa krytycznego, stylistyki funkcjonalnej, pragmatyki i retoryki. Należy zauważyć, że na polską lingwistykę mediów wpływ wywierają publikacje anglo-, niemiecko- i rosyjskojęzyczne.

ON THE HISTORY OF MEDIA LINGUISTICS IN POLAND AND RUSSIA
S u m m a r y
At the turn of the 20th and 21st centuries a rapid development of research on language use in the media led to the emergence of media linguistics. This paper is devoted to the history and development of Polish and Russian research on language use in mass communication. The author describes the most important early publications and the main directions of research. Both Russian and Polish works on the language in the media are inherent in the integration of existing methods: cognitive linguistics, (multimodal) discourse analysis, critical linguistics, functional stylistics, pragmatics, and rhetorical criticism. It should be noted that Polish medialinguistic studies have been influenced by both Western and Eastern research.

СТРАТЕГИЯ ФОРМИРОВАНИЯ ЦЕННОСТЕЙ НА ОСНОВАНИИ ЦВЕТОВЫХ ВЫРАЖЕНИЙ В ПОЛЬСКОМ И РУССКОМ ЯЗЫКАХ
Р е з ю м е
Настоящая статья посвящена изучению стратегии формирования ценностей в польских и русских цветонаименованиях из сферы маркетинга и торговли. На широком культурном фоне с учетом современных культурных перемен в статье анализируются разные способы языкового выражения названий цветов с помощью нестандартных терминов. Анализ этих выражений дает возможность взглянуть в суть процессов номинации, в которых создатели формируют своеобразную цветовую картину с собственной системой ценностей.

THE STRATEGY OF CREATING VALUES ON THE BASIS OF COLOUR DESCRIPTIVE PHRASES IN POLISH AND RUSSIAN
S u m m a r y
The purpose of this paper is to discuss the strategy of creation of values in Polish and Russian names of colours used in marketing and trade. Different methods of linguistic expression of colours with the use of non-standard phrases is presented in the paper on the background of contemporary cultural and social transformations. The analysis of those phrases allows a thorough study of the nature of nomination process where the author creates a specific picture of colour system referring to the values desired in the contemporary world.

ПЕРЦЕПЦИЯ ПОЛЬСКИХ И РУССКИХ РЕКЛАМНЫХ ЛОГОТИПОВ
Р е з ю м е
Реклама основывается на привлечении внимания, то есть механизме интеллекта, который воспринимает отправляемую нам информацию. Главная цель рекламного логотипа как коммерческого элемента визуальной идентификации заключается в ознакомлении с профилем данного субъекта. Графические изменения в форме букв могут препятствовать правильной интерпретации логотипа или значительно осложнять ее. В настоящей статье анализируются фирменные знаки, в которых наблюдаются значимые модификации в форме букв.

PERCEPTION OF POLISH AND RUSSIAN ADVERTISING LOGOTYPES
S u m m a r y
A well-designed logo contains a signet and a logotype which complement each other and familiarize the audience with the object’s profile. Modifications in the shape of letters should be introduced in a way that does not affect the features determining the interpretation of the sign. Otherwise, the logotype loses its readability and its persuasiveness decreases. The commercial sign should be properly interpreted within a few milliseconds. It is important for the recipient to be able to read it even during a short projection. The paper analyses the readability of logos containing logotypes with significant modifications of the shape of the letters or their transformations into iconic elements.

PIOTR CZAADAJEW — OJCIEC PROWIDENCJALIZMU W ROSJI
S t r e s z c z e n i e
Artykuł zawiera ogólną krytykę koncepcji badawczych, które rozpatrują religijną metafizykę Czaadajewa jako pochodną względem jego historiozofii lub jako uboczny produkt rozważań na temat historii Rosji i Europy Zachodniej. Bliska jest za to autorowi pozycja Michała Gerszenzona, akcentująca u Czaadajewa prymat metafizyki nad historiozofią. Dokonując na podstawie całości Listów filozoficznych ogólnej rekonstrukcji prowidencjalizmu myśliciela dochodzimy do wniosku, że centrum jego światopoglądu stanowiło przekonanie o nieustającej obecności w dziejach Opatrzności Bożej, najbardziej widocznej w historii katolickiej Europy. To zaś jeszcze bardziej uwypuklało paradoksalną tezę Czaadajewa o zapomnianej przez Opatrzność prawosławnej Rosji, która jako przykład negatywny miała stanowić przestrogę dla pozostałego świata.

ПЕТР ЧААДАЕВ — ОТЕЦ ПРОВИДЕНЦИАЛИЗМА В РОССИИ
Р е з ю м е
В статье представлено критическое отношение к исследовательскому подходу к наследию Чаадаева, предполагающему рассмотрение его метафизики как производной историософии или вовсе как побочную составляющую исторических мировоззрений российского писателя и мыслителя. В статье высказываются взгляды схожие на трактовку данной проблемы Михаилом Гершензоном. В результате реконструкции чаадаевского понимания провиденциализма на основании всех Философических писем мыслителя в статье утверждается в качестве центральной идеи этих писем убеждение Чаадаева о действии в истории Провидения, наиболее заметное в истории католической Западной Европы. Данное убеждение поддерживает и парадоксальное утверждение о забытой Провидением православной России, которая в качестве отрицательного примера должна играть роль назидания для остального мира.

Autor bada charakter i stopień zróżnicowania dowcipów jako precedensowych tekstów folkloru. Za sprawą wielokrotnego odtwarzania w komunikacji potocznej dowcipy ulegają różnego rodzaju modyfikacjom. Autor rozpatruje takie modyfikacje na czterech poziomach semantycznej struktury tekstu: bloków kompozycyjnych (takich jak wprowadzenie, problem i rozwiązanie problemu); skryptu (jako sekwencji zdarzeń); frame’u (jako elementu bazowego, konstytuującego zdarzenia); referencji aspektów. Przeprowadzone badanie pozwala wnioskować, że największe modyfikacje występują na najniższym poziomie semantycznej struktury tekstu, tzn. na poziomie odniesień przedmiotowych poszczególnych charakterystyk frame’u.

Niniejsze opracowanie stanowi chronologiczny wykaz 223 pozycji słowników z językiem rosyjskim wydanych w Polsce bądź polskich autorów opublikowanych za granicą w latach 2010–2016. Uwzględnia on różnorodne pod względem typologicznym prace leksykograficzne dwujęzyczne i wielojęzyczne: słowniki ogólne, tematyczne, filologiczne, ideograficzne, onomastyczne, terminologiczne, glosaria, atergowniki, leksykograficzne uzupełnienia, indeksy terminów dziedzinowych, translatory, słowniki bibliograficzne itd. Wykaz stanowi o  bogactwie dziedzictwa kulturowego i dorobku intelektualnego polskiego narodu, uwypukla wkład do dorobku światowego polskich uczonych i działaczy polonijnych oraz osób mających polskie korzenie.

Резюме

Из новейшей польской лексикографии с русским языком.

Библиография словарей 2010–2016 гг. в хронологическом порядке

Настоящая статья представляет собой хронологический библиографический перечень 223 словаря с русским языком, изданных в Польше, или польских авторов, изданных за границей в 2010–2016 гг. Он охватывает типологически разные дву- и многоязычные лексикографические работы: общие словари, тематические, филологические, идеографические, ономастические, терминологические, глоссарии, обратные словари, лексикографические дополнения, указатели терминов, трансляторы, библиографические словари и т.п.

Предлагаемая библиография экспонирует богатство культурного наследия и интеллектуальных достижений польского народа и отражает вклад в мировую науку, внесенный польскими учеными и полонийными деятелями, а также лицами имейщими польское происхождение.

Summary

The latest Polish lexicography with the Russian language.
Bibliography of dictionaries for the period 2010–2016 in chronological order.

The study comprises a chronological list of 223 dictionaries of the Russian language published inPolandor by Polish authors abroad in the years 2010–2016. Various types of bilingual and multilingual lexicographical works have been listed, including: general, thematic, philological, ideographic, onomastic, bibliographic and terminology dictionaries; glossaries, reverse dictionaries, lexicographical supplements, indexes of specialist terms and translators. The study shows the richness of the cultural heritage and intellectual achievements of the Polish nation, highlights the contribution of the Polish scholars, emigration activists and people with Polish roots to the world lexicography.

Joanna Czeczot, Petersburg. Miasto snu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2017

Sprawozdanie: II Międzynarodowa Konferencja Naukowa Mowa — człowiek — świat: perswazja językowa w różnych dyskursach, Gdańsk 10–11 maja 2018 roku

Noty o autorach