PR 2023 nr 3 cały numer

PR 2023 nr 3 strona tytułowa

PR 2023 nr 3 strona redakcyjna

PR 2023 nr 3 spis treści

Tematyka artykułu dotyczy komunikacji estetycznej i artystycznej. Autor wychodzi z założenia, że wiele teorii komunikacji społecznej, a także teorii pragmatycznych nie uwzględnia czynności i dyskursów językowych, których celem jest wywołanie u odbiorców doświadczenia estetycznego. Autor obala taki pogląd, przedstawiając alternatywną koncepcję, że dyskursy estetyczne i artystyczne spełniają podstawowe warunki komunikacji społecznej: polegają na oddziaływaniu poprzez informację; są zamierzone; realizują się w interakcjach na poziomie makrospołecznym w ramach komunikacji reprezentatywnej. Funkcjonalistyczna teoria kultury Bronisława Malinowskiego oraz koncepcja wartości estetycznych Ivora A. Richardsa uzasadnią takie podejście do komunikacji artystycznej. Autor analizuje dyskursy artystyczne ze względu na ich synchroniczny i asynchroniczny charakter oraz proponuje typologię tego typu dyskursów, ilustrując poszczególne typy przykładami z literatury artystycznej.

Celem artykułu są jest zaakcentowanie, iż w obliczu kryzysu werbalności obserwowalnego szczególnie w komunikacji masowej pojawia się pilna potrzeba reorientacji toczącej się zarówno w środowisku językoznawców, jak i literaturoznawców dyskusji na temat estetyki komunikacji werbalnej. Proponowana zmiana polega na oddaniu pierwszeństwa jakościom intelektualnym manifestującym się m.in. poprzez gradacyjną kategorię określoną na potrzeby prezentowanych rozważań jako kategoria wnikliwości. Nowością prezentowanych rozważań jest ujęcie tej kategorii w kontekście możliwości jej aplikacji do sprostania wyzwaniu, jakie stawia badaczom komunikacji XXI wieku problem wykrywania tekstów generowanych przez sztuczną inteligencję.

W multimodalnym dyskursie medialnym, silnie osadzonym w kontekście społecznym, kulturowym, politycznym, przynoszącym zmediatyzowane interpretacje rzeczywistości, obecne są różne formy estetyzacji życia codziennego. Zawarte w tekstach komponenty estetyczne (poza estetyką komunikowania werbalnego – w ramach kodu wizualnego z dominującą rolą fotografii prasowej oraz grafiki) wpływają zarówno na proces tworzenia komunikatu prasowego (medialnego), jak i na percepcję. W artykule zagadnienia te są rozpatrywane w perspektywie przekładowej, kiedy w nowej (polskiej) przestrzeni komunikacyjnej rosyjska publicystyka  zyskuje zarówno nową wersję językową, jak i oprawę graficzną. Fakt ten okazuje się znaczący ze względu na wartości estetyczne samych komunikatów oraz sugestie interpretacyjne.

W artykule podjęto próbę analizy werbalnych eksponentów światła w audiodeskrypcji – usłudze socjalnej dla osób niewidomych i słabowidzących – do dwóch filmów Andrieja Tarkowskiego: „Solaris” i „Stalker”. Udowodniono, że następujące obiekty widoczne na ekranie mają swoje werbalne reprezentacje w AD: źródło oświetlenia, oświetlenie naturalne jako sygnał pory dnia, blask jako odbicie promieni świetlnych, otwór w pomieszczeniu jako miejsce przemieszczania się światła, materia wytwarzająca światło, technika prezentacji obrazu w kadrze. Środkami językowymi są pojedyncze leksemy z semantyką światła, czasowniki, kolokacje. Wśród figur stylistycznych wyróżniono: synestezję, wyrazy kontrasty, metafory i porównania. Badania wykazały kumulatywność opisu światła w krótkich odcinkach czasu.

Celem artykułu jest medioestetyczna analiza przemówienia noworocznego Władimira Putina na rok 2023. Zmiany zaobserwowane w przemówieniu są symptomatyczne dla przemian w dyskursie prezydenckim, które nastąpiły podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej. W analizowanym przemówieniu Władimira Putina  język, obrazy i muzyka oddziałują na zmysły odbiorców i uzupełniają się nawzajem, wzmacniając przekaz. Wykorzystanie nowej aranżacji przestrzeni oraz zmiana estetyki językowej na bliższą antagonistycznym dyskursom sprawiają, że konflikt zbrojny staje się centralnym dla całego przemówienia. W orędziu obecne są charakterystyczne cechy aktualnego oficjalnego rosyjskiego dyskursu publicznego: wyraźny obraz wroga, eksplicytne stosowanie opozycji swój-obcy i opozycji binarnych, podział rosyjskiego społeczeństwa na lojalnych obywateli i zdrajców, którzy nie popierają ofensywy na Ukrainie, hiperbolizacja działań Zachodu i eufemizacja działań wojskowych Federacji Rosyjskiej, oraz kombinacja symboli religijnych, sowieckich i wojskowych.

Dziś medytacja postrzegana jest nie tylko jako element życia religijnego i duchowego szeroko rozumianego Wschodu, ale także jako popularna praktyka prozdrowotna dostępna dla każdego europejskiego konsumenta mediów oraz jedna z najbardziej poszukiwanych aplikacji urządzeń cyfrowych. Autor opisuje wielopoziomową strukturę retoryczną i organizację estetyczną audiowizualnego tekstu medytacji uważności w języku rosyjskim i polskim, zwracając szczególną uwagę na harmonizujący potencjał tej odmiany tekstu medialnego.

W artykule zostały przedstawione perspektywy badań dyskursu selfie w sytuacji pojawienia się nowego autora w obszarze komunikacji cyfrowej – sztucznej inteligencji. Dyskurs selfie, któremu przypisuje się dziś status jednego z głównych katalizatorów komunikacji masowej w mediach społecznościowych i który jawi się jako jedna z najbardziej specyficznych cech komunikacji międzyludzkiej, rozpatrywany jest w artykule z następujących perspektyw: 1) specyfiki dyskursu selfie jako kategorii tzw. treści user-genered, istniejących w obszarze przecięcia modeli komunikacyjnych JA – ON i JA – JA; 2) specyfiki dyskursu selfie jako rodzaju narracji o charakterze pamiętnika, zbudowanej w oparciu o technikę autoreferencyjnego przedstawienia, a jednocześnie zorientowanego na ogląd i ocenę Innego; 3) specyfiki dyskursu selfie jako zjawiska multisemiotycznego.

W tekście podjęto rozważania dotyczące estetyki memów obrazkowych i komiksowych, które stały się jednym z bardziej wyrazistych trendów organizacji wypowiedzi w sieci i powszechnym narzędziem wyrażania ekspresji w określonych wspólnotach cyberkultury. Obserwacja obiektów w środowisku komunikacyjnym pozwoliła wyłonić zjawiska estetyki codzienności w szerokim spektrum, obejmującym genezę obiektów, nominacje jednostek, identyfikację znaku, motywy, zachowania społeczne i praktyki kulturowo-komunikacyjne, formy wyrazu ekspresji, pragmatykę i funkcjonalność jednostek w przestrzeni globalnej oraz polskim i rosyjskim segmencie internetu.

Przenikanie języka pospolitego do rosyjskiej przestrzeni publicznej jest rozpatrywane w artykule w kontekście zmiany paradygmatów kulturowych i powstawania nowego typu kultury – kultury masowej (popularnej). Tworzeniu się nowego paradygmatu towarzyszą zmiany w statusach nadawcy i odbiorcy, z których ostatni otrzymuje prawo głosu i zaczyna mówić właśnie w gwarze miejskiej. W artykule omawiane są przykłady tekstów kultury masowej, w których język pospolity staje się elementem estetyki i poetyki, co prowadzi do zmian w recepcji piękna i brzydoty w języku.

Artykuł został poświęcony problematyce funkcjonowania wulgaryzmów we współczesnym komunikowaniu i przestrzeni publicznej. Jako przykład do rozważań posłużyła fraza Rosyjski okręcie wojenny, wypier… (ros. Русский военный корабль, иди…), która jest aktywnie wykorzystywana w różnych kontekstach i funkcjonuje w charakterze wypowiedzi precedensowej. Powyższy problem badawczy ujęty został również w kategoriach estetyki komunikowania.

Celem artykułu jest spojrzenie na postać Ilji Erenburga (1891–1967) przez pryzmat pisarstwa auto/biograficznego, które stanowi szkic do literackiego portretu twórcy. Taka perspektywa pozwoli na zaprezentowanie sylwetki twórczej Erenburga-fajczarza, jaka wyłania się zarówno z tekstów jemu współczesnych, jak i z korespondencji prowadzonej przez pisarza z przyjaciółmi i ze znajomymi. Wprowadzona do obiegu naukowego epistolarna spuścizna Erenburga oraz otrzymywane przez niego listy umożliwią zrekonstruowanie jego osobowości twórczej i strategii artystycznej, budowanej w dużej mierze w oparciu o wpływy szeroko rozumianej kultury europejskiej. Dla Erenburga fajka nie była wyłącznie przedmiotem użytkowym, lecz wyrazem pasji. W Rosji fajka posiadała głównie europejski rodowód i dla pisarza pozostawała przede wszystkim widocznym znakiem filozofii życiowej. Dzięki fajce udawało się pisarzowi skutecznie przyciągać uwagę otoczenia. Fajka uczyła go cierpliwości, sprzyjała autorefleksji, pomagała odmierzać rytm upływającego czasu.

Celem artykułu jest omówienie strategii twórczej Gizelli Lachman (1895-1969), zapomnianej poetki pierwszej fali rosyjskiej emigracji, w kontekście głównych mechanizmów i procesów zachodzących w życiu literackim rosyjskiej diaspory międzywojennej i powojennej. Przedstawiono wpływ nowych uwarunkowań, w jakich funkcjonowała emigracyjna literatura rosyjska (takich jak: skrajnie trudne warunki bytowe, deprofesjonalizacja zawodu pisarza, gwałtowna redukcja rynku czytelniczego, utrata więzi z rodzimą kulturą i językiem oraz geograficzna fragmentacja środowiska literackiego) na twórcze wybory poetki, przede wszystkim na jej późny debiut, mający miejsce w latach 40. XX wieku. Podjęto próbę wyjaśnienia przyczyn i skutków tej decyzji Lachman, jej pozycję na scenie literackiej diaspory rosyjskiej oraz recepcję jej twórczości.

Celem niniejszego artykułu jest analiza aksjologicznego słownika „Аксиологический фразеологический словарь русского языка: словарь ценностей и антиценностей” autorstwa Luizy K. Bayramovej. Słownik ten był podstawą dla siedmiu kolejnych słowników aksjologicznych. Celami tego słownika są: 1) zapoznanie użytkownika z frazeologią rosyjską; 2) wzbogacenie i poszerzenie wiedzy użytkownika na temat wartości ludzkich i społecznych; 3) pomoc użytkownikowi w wyborze aksjologii w przyszłości.

Wyniki badań nad przysłowiami i powiedzeniami pokazują, że paremie posiadają potencjał poznawczy, kształcący i wychowawczy, dlatego też dyskusja na temat  wykorzystania tych jednostek językowych w praktyce szkolnej wydaje się być aktualna.

Celem artkułu jest zaproponowanie ćwiczeń, które można wykorzystać w procesie nauczania języka obcego, a także przedstawienie wyników z analizy polskich podręczników do języka rosyjskiego jako obcego w kontekście obecności w nich zadań zawierających przysłowia i powiedzenia. Ustalono, że nauczanie może być realizowane za pomocą czterech grup ćwiczeń: 1) ćwiczenia na identyfikację określonych zjawisk językowych; 2) ćwiczenia produktywne; 3) ćwiczenia rozwijające mowę i 4) ćwiczenia refleksyjne. Zbadanych zostało 14 podręczników, które były opublikowane w Polsce w latach 1999-2014. We wszystkich przeanalizowanych podręcznikach zidentyfikowano 267 jednostek językowych i 65 ćwiczeń z przysłowiami i powiedzeniami. Wyniki analizy pokazały, że największa liczba zadań odnosi się do lingwokulturoznawczych ćwiczeń o charakterze produktywnym. W książkach praktycznie nie ma ćwiczeń, które rozwijają ustną i pisemną mowę w języku rosyjskim oraz ćwiczeń refleksyjnych.

Recenzja

PR 2023 nr 3 NOTY